قازاقستان • 22 ءساۋىر, 2022

ۇلتتىق قۇرىلتاي – قوعامدىق ۇنقاتىسۋدىڭ جاڭا مودەلى

1070 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ الاڭىندا ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءرولى مەن ماڭىزىنا ارنالعان Sarap ەكسپەرتتىك كلۋبىنىڭ وتىرىسى ءوتتى.

ۇلتتىق قۇرىلتاي – قوعامدىق ۇنقاتىسۋدىڭ جاڭا مودەلى

وتىرىسقا قاتىسقان پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, ساياساتتانۋشىلار مەن ساراپ­شىلار ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ەرەك­شەلىگى مەن ماڭىزىنا توقتا­لىپ, ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.

مەملەكەت باسشىسى حالىققا جول­داۋىندا ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى ءوز مىندەتىن تابىس­تى اتقارعانىن ايتىپ, ونىڭ ورنىنا قۇرامى جاعىنان اۋقىمدى ۇلتتىق قۇرىلتاي قۇرۋدى ۇسىن­عانى بەلگىلى.

جيىن مودەراتورى – قازاق­ستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستي­تۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى قازبەك مايگەلدينوۆ جاڭا ينستي­تۋتتىڭ ءرولى مەن مىندەتتەرى ەرەك­شە ەكەنىن جانە جاڭا قازاق­ستان­دى قۇرۋدا تاريحي ماڭىزعا يە دەپ اتاپ ءوتتى.

جاڭادان جاساقتالىپ جات­قان ۇيىم­نىڭ ماڭىزى مەن قاجەتتىلىگى, باعىتى تۋرالى ءما­جىلىس دەپۋتاتى, ۇلتتىق قو­عام­­دىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ەدىل جاڭ­بىرشين ايتىپ بەردى.

«قوعامدا ۇلكەن ترانسفورماتسيا ءجۇرىپ جاتىر. قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن حالىق ەلىمىزدىڭ دامۋىن سۇراپ وتىر. قاڭتار وقيعاسىندا الاڭعا شىققان جان­دار قوعامدا قوردالانعان ساياسي, الەۋ­مە­تتىك-ەكونوميكالىق ماسە­لەلەردىڭ با­رىن ايتتى. حا­لىقتىڭ ءۇنى بيلىككە جەتە بەر­مەيدى, بيلىك حالىقتىڭ بار­لىق ماسە­لەسىن شەشە بەرمەيدى. سوندىقتان تىعى­رىق­قا تىرەلدىك. قۇرىلتايدى قۇرماس بۇرىن ونىڭ ماقساتى, وزگە قۇرى­لىم­دار­دان ايىرماشىلىعى, مىندەتتەرى, سانى مەن سا­پاسى قانداي دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, كۇن تارتىبىنە شىعاتىن ماسە­لە­لەر مەن قاي ۋاقىتتا وتەتىنىن انىق­تاپ الۋى­مىز كەرەك. ماقساتى – قازاق­ستان حال­قىن الاڭداتاتىن ماسەلە­لەردى تال­قىلاپ, سولاردى شەشۋى كەرەك دەپ وي­لايمىن. ماسەلەن, پارتيا ارنايى ءبىر توپ­تىڭ مۇددەسىن قورعايدى, ماقساتى – بي­­لىككە كەلۋ. ال قۇرىلتاي ەل ىشىندە قور­دا­لانىپ, ءسىڭىرى شىققان ماسەلەلەردى كوتەرۋگە يتەرمەلەيدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

ۇلتتىق قۇرىلتاي قۇرامى تۋرالى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ەرلان سايروۆ تا ءسوز الدى. «ەڭ نەگىزگى ماسەلە – گەوساياسي احۋالدىڭ مەم­لەكەتتەردىڭ ىشكى ماسەلەسىنە اسەر ەتىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. دۇنيە جۇزىندە قۇندىلىقتار قاق­تىعىسى بولىپ جاتىر. ۇلتتىق قۇرىل­تاي سىرتقى وقيعالاردىڭ ەلىمىز­دەگى احۋالعا اسەرىن ازايتىپ, ءارتۇرلى ساياسي كوزقاراستاعى جان­داردىڭ باسىن قوسۋ­دى كوزدەۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ۇستانى­مى­مىز, كەيبىر ماسە­لەگە قاتىستى پىكىرى­مىز باس­قا­شا بولعانىمەن, ورتاق قۇن­دى­لى­عىمىز – قازاقستاننىڭ تاۋەل­سىزدىگىن ساقتاپ قالۋدا بىرى­گۋىمىز كەرەك. ەڭ الدى­مەن, الەۋ­مەتتىك ادىلەتسىزدىك, ەكونو­مي­كا­داعى مونوپوليا سەكىلدى وزەكتى ماسە­لەلەردى شەشىپ الماي, قوعامدى تۇتاستاي بىرىكتىرۋ مۇمكىن ەمەس», دەدى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ە.سايروۆ.

ءماجىلىس دەپۋتاتى ساياسات نۇربەك ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ەلىمىزدە جاڭا ساياسي مادەنيەت قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى ءرول وينايتىنىن اتاپ ءوتتى. «جاڭا قازاقستاندى جاڭا قاعيداتتار مەن جاڭا جۇمىس فورماتتارىنان باستاۋ كەرەك. ۇلتتىق قۇرىل­تاي ينستيتۋتىن قۇرۋ بارلىق ۇلت­تىق جوبا مەن ستراتەگيا­لىق قۇجاتتاردى اشىق تالقىلاۋ­دى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىن­دىك بەرەدى. بۇل – مەملەكەت پەن جۇرتشىلىقتىڭ ەل دامۋىنىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى مودەلىن ازىرلەۋ بويىنشا ورتاق جۇمىسى», دەپ اتاپ ءوتتى س.نۇربەك.

ۇلتتىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشە­سى, قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشى­لىعى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى ينديرا رىستينا حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىندا ديالوگ ورناتاتىن ينستيتۋتتار تۋرالى ماسەلە كوتەردى. «قوعام مەن حالىق اراسىندا وزدەرىن مەملەكەتتىڭ ازاماتى رەتىندە ەمەس, مەملەكەتتىك قىزمەتتى تۇتىنۋشى رەتىندە قاراپ وتىرعاندار بار. بۇل ەكى ۇعىم­نىڭ ايىرماشىلىعى بار. ازامات مەملەكەتتىڭ دامۋى ءۇشىن ءوز ۇلەسىن قوسۋعا تىرىسسا, تۇتىنۋشى مەملەكەت ماعان نە بەرەدى دەگەن ويمەن ءومىر سۇرەدى. وسى وتپەلى كەزەڭدە اشىق ديالوگ ورناتۋعا تىرىساتىن دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردىڭ ماڭىزى زور. ۇلتتىق سەنىم كەڭەسى, ۇلتتىق قۇرىلتاي سەكىلدى قوعامدىق كەڭەستەر وسى ءرولدى اتقارادى», دەدى ول.

ساراپشىلار ۇلتتىق قۇ­رىل­تاي قوعامدىق ديا­لوگتىڭ بىرىڭ­عاي مودەلىن قالىپ­تاستى­رىپ, بيلىك پەن حالىق اراسىن بايلانىستىرۋشى كوپىرگە اينالۋعا ءتيىس, سونداي-اق ول جالپىۇلتتىق ديالوگتىڭ شەكاراسىن كەڭەيتەدى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

عارىشتاعى قىزاناق

قوعام • كەشە