بيۋروكراتيالاندىرۋدىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرى – نىساننىڭ فورمادان باسىمدىعى, ادەپكى تسيفرلاندىرۋ, باسقارۋشىلىق جاۋاپكەرشىلىك, ۇزدىكسىز جەتىلدىرۋ, رەتتەۋدىڭ وڭتايلىلىعى. قاراپايىم ادامعا اسا كوپ دۇنيە قاجەت ەمەس. كەز كەلگەن ازامات وزىنە قاتىستى ماسەلەنى مەملەكەتكە جەتكىزگىسى كەلەدى. ال سول تۋىنداعان ماسەلەلەردى مەملەكەت, مەملەكەتتىك اپپارات قاراپايىم جانە تۇسىنىكتى تۇردە ءتۇسىندىرىپ, مۇمكىندىگىنشە دۇرىس شەشىم شىعارۋعا داعدىلانۋى كەرەك. ويتكەنى حالىق سونى قالايدى.
جارلىقتا جۇيەلى جانە قولدانبالى شارالار كەشەنى كوزدەلگەنى قۋانتتى. ولاردى ىسكە اسىرۋ مەملەكەتتىك اپپاراتتا شەشىمدەر قابىلداۋدى جەدەلدەتۋدى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ دەربەستىگى مەن دەربەس جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدى, قۇجات اينالىمى مەن ەسەپتىلىكتى قىسقارتۋدى قامتاماسىز ەتەدى. اتاپ ايتقاندا, جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءوز فۋنكتسيالارىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە شامادان تىس ناقتىلاماي, نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى قابىلداۋ قۇقىعى بەرىلەتىن بولادى.
ەندى كەشەندى رەينجينيرينگ نەگىزىندە نورما تۇزۋشىلىك جانە بيۋدجەتتىك پروتسەستەردىڭ مەرزىمدەرى مەن كەزەڭدەرىن ەكى ەسە قىسقارتۋ قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. سونىمەن قاتار ۆەدومستۆولىق ەسەپتىلىكتى جۇيەلەۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ; مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن اقپاراتتىق جۇيەلەردەگى مالىمەتتەردى سۇراتۋعا تىيىم سالۋدى ەنگىزۋ; قاعاز جۇزىندە بۇرىشتاما قويۋدى جانە قۇجاتتاردىڭ ءار پاراعىنا قول قويۋدى جويۋ; وكىلەتتىكتەردى ورتا باسقارۋشىلىق بۋىن دەڭگەيىنە بەرۋ; مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىن قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن قۇرالدارمەن جانە وزگە دە جاعدايلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
جارلىققا ەنگىزىلگەن شارالار مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى تۇپكىلىكتى ناتيجەگە اسەر ەتپەيتىن ارتىق راسىمدەر مەن پروتسەستەردەن بوساتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالارىن, ء«ادىل قوعام مەن ءتيىمدى مەملەكەت» قۇرۋدى جۇيەلى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
مەملەكەتتىك اپپاراتتا شەشىمدەر قابىلداۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن جەدەلدىگىن ارتتىرۋ, اتقارۋشى بيلىك قىزمەتىنىڭ شامادان تىس زاڭنامالىق رەگلامەنتتەلۋىن بولدىرماۋ, قۇجات اينالىمى مەن ەسەپتىلىكتى قىسقارتۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنىڭ دەربەستىگى مەن دەربەس جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەتكە قۇزىرەتتەردىڭ زاڭنامالىق دەڭگەيىندە شامادان تىس ناقتىلاۋسىز, جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى قابىلداۋ قۇقىعىن بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. فورس-ماجورلىق ءمان-جايلارعا جانە داعدارىستىق جاعدايلارعا جەدەل دەن قويۋ ءۇشىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى, ونىڭ ىشىندە ولاردى مەملەكەتتىك تىركەۋسىز قابىلداۋدىڭ ەرەكشە ءتارتىبىن ەنگىزۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە شىعارىلدى.
جوعالتاتىن ۋاقىت اتاۋلىنى جالپى ەكى ەسە قىسقارتا وتىرىپ, بيۋدجەت جانە نورما تۇزۋشىلىك پروتسەستەردىڭ كەشەندى رەينجينيرينگىن قامتاماسىز ەتۋ; مالىمەتتەردىڭ انىقتىعىن, تەڭ تۇپنۇسقالىعىن جانە وزەكتىلىگىن قوسىمشا راستاپ وتىرماي, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مەملەكەتتىك اقپاراتتاندىرۋ وبەكتىلەرىندە ورنالاستىرىلعان مالىمەتتەردى پايدالانۋ قاجەتتىگىن ايقىنداۋ كەرەك. مەملەكەتتىك اقپاراتتاندىرۋ وبەكتىلەرىندە ورنالاستىرىلاتىن مالىمەتتەردىڭ دۇرىستىعى مەن وزەكتىلىگى جانە جالعان مالىمەتتەردى پايدالانۋعا بايلانىستى شىعىندار ءۇشىن بارلىق جاۋاپكەرشىلىك ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا جۇكتەلمەك.
سونداي-اق ۇكىمەتكە ەكى اي مەرزىمدە ازاماتتار مەن بيزنەس نەعۇرلىم تالاپ ەتكەن ومىرلىك جانە ىسكەرلىك جاعدايلاردى قوسىپ, ولارعا رەينجينيرينگ پەن اۆتوماتتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ءتىزىلىمىن قالىپتاستىرۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋ; ازاماتتارمەن كوممۋنيكاتسيا جانە جەدەل ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماقساتىندا اشىق كەڭەستەر وتكىزۋ ءۇشىن قولجەتىمدى ونلاين سەرۆيستەردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. زاڭنامالىق اكتىلەردى, پرەزيدەنت اكتىلەرىن, سونداي-اق قۇپيالىلىق بەلگىلەرى جانە «قىزمەت بابىندا پايدالانۋ ءۇشىن» دەگەن بەلگىسى بار قۇجاتتاردى قوسپاعاندا, ۇكىمەتتىڭ رەگلامەنتىن جانە باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى قايتا قاراۋ, ونىڭ ىشىندە: قۇجاتتاردى قاعاز تۇرىندە ەنگىزۋدىڭ, ولارعا بۇرىشتاما قويۋدىڭ جانە ءار پاراعىنا قول قويۋدىڭ كۇشىن جويۋدى قامتاماسىز ەتۋ; ۇكىمەتتىڭ جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ايرىقشا قۇزىرەتىنە جاتاتىن قىزمەتتىڭ اعىمداعى ماسەلەلەرى بويىنشا قۇجاتتاردى, سونداي-اق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن الدىن الا پىسىقتاماي, ماسەلەنى ءمانى بويىنشا شەشۋدى تالاپ ەتەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىستارىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە ەنگىزۋگە تىيىم سالۋدى ەنگىزۋ; تىكەلەي راسىمدەردى قوسپاعاندا, ورىندالۋ مەرزىمى ەكى جۇمىس كۇنىنەن كەم بولاتىن سۇراۋ سالۋلار مەن تاپسىرمالارعا تىيىم سالۋدى ەنگىزۋ كوزدەلدى. پرەزيدەنتتىڭ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ, مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ جانە قاۋىپسىزدىك كەڭەسى حاتشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن; پرەمەر-ءمينيستردىڭ كەڭسەسىندە قۇجاتتاردى قاراۋ مەرزىمدەرىن ەكى ەسە قىسقارتۋعا; مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىنىڭ جەكەلەگەن باسشىلارىنا ۇيىمدىق-تەحنيكالىق سيپاتتاعى قۇجاتتارعا قول قويۋ قۇقىعىن بەرۋگە, سونداي-اق ۆەدومستۆوارالىق كەڭەستەرگە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قاتىسۋىنا جانە كوزقاراسىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرۋگە; مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ جەتەكشىلىك ەتەتىن ورىنباسارلارىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ كەڭسەسىندە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جوبالارىن كەلىسۋ قۇقىعىن بەرۋ; مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ شەشىمى; كەڭەستەر تاعايىنداۋ مەن وتكىزۋ نەگىزدەرىن ناقتى رەگلامەنتتەۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگى ەسكەرىلمەك.
وسى شارالاردىڭ بارلىعى بيۋروكراتياعا, سىبايلاس جەمقورلىققا, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جوسىقسىز جۇمىسىنا قارسى كۇرەستە مەملەكەتتىڭ قۇقىق قورعاۋ الەۋەتىن كۇشەيتەدى. بۇل ماسەلەدەگى ادىلەتتىلىك پەن تەڭدىك – قوعامنىڭ جارقىن بولاشاققا دەگەن ءۇمىتىن وياتىپ وتىر.
مارات باشيموۆ,
ەۋروپالىق قۇقىق جانە ادام قۇقىقتارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى
