قازاقستان • 18 ءساۋىر, 2022

بەدەلدەن بولەك, جوعارى ءبىلىم دە كەرەك

194 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ (وسك) توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ جۇمىس ساپارىمەن سەمەي قالاسىندا بولىپ, ءوڭىر حالقىمەن بىرنەشە كەزدەسۋ وتكىزدى.

بەدەلدەن بولەك, جوعارى ءبىلىم دە كەرەك

دوستىق اۋىلدىق وكرۋگىندە ۇيىمداس­تىرىلعان جيىندا ن.ءابدىروۆ وتكەن جىلى سايلانعان اۋىل اكىمى نۇركەن جارلىكەنوۆ جانە شاقامان اۋىلىنىڭ تۇر­عىن­دارىمەن كەزدەستى. باسقوسۋ كەزىندە اۋىل حالقى ەل پرەزي­دەنتى­نىڭ بيىلعى جولداۋدا كوتەر­گەن سايلاۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندە باستامالارىن قول­دايتىندىقتارىن ايتتى. تۇر­عىندار اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ ماڭىزدى ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە سايلاۋشىلاردىڭ «بارىنە قارسىمىن» دەگەن داۋىس بەرۋ قۇقىعى ەنگىزىلگەنىن اتاپ كورسەتتى. «ازاماتتار وزدەرىنىڭ بالاما پوزيتسياسىن زاڭدى تۇردە بىلدىرۋگە مۇمكىندىك الىپ وتىر», دەيدى ولار. 

شاكارىم اتىنداعى سەمەي مەم­لە­كەتتىك ۋنيۆەرس­يتەتىندە وسك تور­اعاسى ستۋدەنت­تەرمەن كەز­دەسىپ, جاستارمەن اشىق اڭگىمە فورماتىن­دا سۇحبات قۇردى. سە­مەيلىك جاس­­تار پارلامەنت جانە ءماس­­­لي­حات­تار دەپۋ­تات­تىعىنا كان­­دي­­دات­تار­عا قاتىستى سايلاۋ زاڭ­نا­م­ا­سى­نىڭ تالاپتارى, شەتەلدە ساي­لاۋ ۋچاسكەلەرىن ۇيىمداستىرۋ ءتار­­تىبى, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ داۋىس بەرۋىنە بايلانىستى وز­دە­رىن قىزىقتىرعان سۇراقتاردى قو­­يىپ, تولىققاندى جاۋاپ الدى. كەز­­دەسۋ بارىسىندا ەلەكتروندى, ونىڭ ىشىندە ستاتسيونارلىق جانە قاشىق­­تان داۋىس بەرۋ ماسەلەلەرى قوزعالدى.

جاستار ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ­­دىڭ باس­تى ارتىقشىلىعى – قول­­جەتىمدىلىگى, ال كەم­شىلىگى اقپا­رات­تىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى قاۋىپ-قاتەرلەرمەن بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بەلسەندىلەردىڭ ءبىرى ەركەبۇلان ءنۇر­دىلدا قازىرگى جاس­تاردىڭ سايلاۋعا قاتىسۋعا قى­زى­عۋ­شىلىعى جوق ەكەنىن اي­تا كەلىپ, وسىنداي كەزدەسۋ­لەر ستۋدەنتتەردىڭ بەلسەندى­لىگىن ارت­تىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن جەت­كىزدى. ال ستۋدەنت سۇلتان باقىتعاليدىڭ پىكىرىنشە, سايلانبالى قىزمەتكە كان­­ديدات مىندەتتى تۇردە مەملە­كەت­تىك ءتىلدى مەڭگەرۋى بويىنشا لينگ­ۆيس­تي­كالىق ەمتيحان تاپسىرۋعا ءتيىس.

كەزدەسۋدە سايلاۋ پروتسەسىنىڭ وزەكتى تاقى­رىپتارىنا قاتىستى ءداس­تۇرلى ونلاين ساۋالداما جۇر­گىزىلدى. ناتيجەسىندە رەس­پوندەنت­تەر­دىڭ 39,6 پايىزى ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى قول­داسا, 74,7 پايى­زى پرەزيدەنتتىككە كاندي­دات مەم­لەكەتتىك ءتىلدى بىلۋگە ءتيىس جانە لين­گ­ۆيس­تيكالىق ەمتيحان تاپسىرۋ مىن­دەتتى دەپ سا­ناي­دى. ال جاۋاپ بەرۋ­­شىلەردىڭ 40,7%-ى سوت­تى­لى­عى بار ازا­ماتتى پرەزيدەنت, دەپۋ­تات, اكىم سياقتى سايلانبالى لاۋا­زىم­دارع­ا ۇسىنۋعا جول بەرۋگە بول­ماي­دى دەپ كورسەتكەن. سونداي-اق رەس­­­­پون­دەنتتەردىڭ 33 پايىزدان اس­­تا­مى پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا ساي­­­لان­عان دەپۋتات سول سايلانعان پار­­تيا­سىنان باسقا پارتياعا اۋى­سىپ كەتۋىنە بولمايدى دەپ جاۋاپ بەردى.

ال اباي تەاترىندا وتكەن جيىندا ن.ءابدىروۆ ساياسي پارتيا­لار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار, باق وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى, بلوگەر­لەر, سەمەي قالاسى سايلاۋ كوميسسيا­سىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسىپ, سايلاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ, سايلاۋ پروتسەستەرىن جاڭعىرتۋ, ازاماتتاردىڭ سايلاۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىعا سالدى.

كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ساي­لاۋ­شىلار ءتىزىمىن جاساۋ بويىن­شا ناق­تى ۇسىنىس­تارىن ورتاعا سالىپ, ساي­لاۋشىلار ءتىزىمىن «ازا­مات­تارعا ارنالعان ۇكىمەت» كورپورا­تسيا­­سىنىڭ دەرەكتەر بازاسىمەن بىرىز­­دەندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قا­­جەت­­تىگىن العا تارتتى. ماسەلەن, قالا تۇر­عىنى كەڭەس وتەگەن ۇلى ەسەپ­ت­ەن شىعارۋ كۋالىكتەرىن بەرۋدى ەلەك­ت­رون­دى فورماتقا اۋىستىرۋدى ۇسىن­­دى. «ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىگىن الۋ ءۇشىن سايلاۋشى ۋچاسكەلىك سايلاۋ كو­ميس­سياسىنا بارىپ, ءوتىنىش بەرۋ­­گە ءتيىس. باسقا قالادا تۇراتىن ازا­­مات­­تار ءۇشىن بۇل قولايسىز. ون­لاين ءوتىنىم جۇيەسى ەنگىزىلسە, تىر­كەل­­گەن جەرىنەن تىس جەردە داۋىس بەر­­گىسى كە­لەتىن سايلاۋشىلار ۇيدەن شىق­­پاي-اق ءوتىنىش بەرۋگە مۇمكىندىك الار ەدى», دەدى ول.

كەزدەسۋلەردە اۋماقتىق جانە ۋچاسكەلىك سايلاۋ كوميسسيا­لارى­نىڭ اشىقتىعى مەن جاريا­لىلىعىن قام­تاماسىز ەتۋ, ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ مۇمكىندىگىنىڭ پەرس­پەكتيۆالارى, سايلاۋ پروتسە­سىنە قاتىسۋشىلاردىڭ, باق وكىل­دەرىنىڭ قۇقىقتىق ساۋات­تىلىعىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى قوزعالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار