راس, الەمدە كريپتوۆاليۋتا نارىعى قارقىندى دامىپ كەلەدى. شەتەلدىكتەر جيناقتار مەن اۋدارىمداردى ءارتۇرلى تاۋەكەلدەن, ءدۇدامال وپەراتسيادان قورعاۋ ءۇشىن تسيفرلىق ۆاليۋتاعا قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا. بۇعان بيتكوين مەن ستەيبلكوينگە دەگەن سۇرانىستىڭ ءوسۋى دالەل. 2021 جىلدىڭ كريپتويندۋستريا ءۇشىن ءتۇرلى وقيعالارعا تولى بولۋى دا سوندىقتان. ماسەلەن, سالۆادوردا بيتكوين زاڭدى تولەم قۇرالى رەتىندە قابىلداندى. ال قىتايدا كريپتوۆاليۋتانى پايدالانۋعا ءىس جۇزىندە تىيىم سالىندى. اقش-تا العاشقى Bitcoin-ETF بيرجالىق ينۆەستيتسيالىق قورى پايدا بولدى. رەسەيلىكتەر سوڭعى جاعدايلارعا بايلانىستى كريپتوبيرجانى ءوز جيناقتارىنىڭ «قۇتقارۋشىسى» رەتىندە قاراستىرىپ وتىر. دەسە دە, بۇل ەلدەگى سۇرانىس كۇشەيگەنىمەن, رەسەي قارجى مينيسترلىگى كريپتوۆاليۋتالاردىڭ دامۋىن قاۋىپ دەپ سانايدى. قازاقستان دا نارىقتاعى جاڭا ترەندتەردى زەرتتەپ, ونى دامىتۋ ءۇشىن ءتيىستى قادامدار جاساۋدا.
FinReview.info-نىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا, وسى جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ كريپتوۆاليۋتا نارىعى ۇلكەن قىسىمعا ۇشىرادى. سەبەپ – رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىس. باتىستىڭ رەسەيگە قارسى سانكتسيالارى مەملەكەت پەن حالىقتىڭ قارجىسىن شەكتەدى.
«رەسەي بۇل شەكتەۋلەردى ەلدەگى كريپتويندۋستريانى دامىتۋ ارقىلى اينالىپ وتە الادى. ويتكەنى كريپتوۆاليۋتا ورتالىقتاندىرىلماعان قارجى جانە ولاردىڭ اينالىمى قارجى ورگاندارى تاراپىنان تولىق رەتتەلمەيدى. سوندىقتان كريپتوۆاليۋتا رەسەيدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىكتەستەرىمەن ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋ ءۇشىن پايدالانىلۋى مۇمكىن. ءسويتىپ, كريپتوۆاليۋتا ماينينگى رەسەي ءۇشىن تاعى ءبىر تابىس كوزىنە اينالا الادى. ەلدە ارزان ەنەرگيانىڭ مول قورى بارىن ەسكەرسەك, بۇل نەگىزگى كريپتوۆاليۋتالاردى ۇلعايتۋ ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك. مىسالى, يران 2021 جىلى كريپتوۆاليۋتا وندىرۋدەن 1 ملرد دوللاردان استام تابىس تاپتى», دەلىنگەن FinReview.info زەرتتەۋىندە.
رەسەيدىڭ كريپتوۆاليۋتالاردىڭ كومەگىمەن تىعىرىقتان شىعۋعا مۇمكىندىگى بارىن ۇققان امەريكا مەن ەۋرووداق ەندى الاڭداي باستادى. بۇعان جول بەرمەۋ ءۇشىن سالانى رەتتەۋگە كىرىستى. ايتالىق ەۋروپا Markets in Crypto-Assets زاڭىمەن جۇمىس ىستەۋدە. ونىڭ كومەگىمەن رەتتەۋشى جاھاندىق ستاندارتتاردى ورناتىپ, ترانزاكتسيالاردى باقىلاي الادى. ال اقش تسيفرلى اكتيۆتەردى رەتتەيتىن قۇجاتتاردى دايىنداپ جاتىر. وسىلايشا, ۇلتتىق ۆاليۋتالارعا ستيحيالى جانە رەتتەۋسىز بالاما رەتىندە جاسالعان كريپتوۆاليۋتالار الەمدەگى رەتتەۋشىلەردىڭ نەگىزگى نىساناسىنا اينالدى. بۇل رەتتە ماماندار بيىل كريپتونارىقتى رەتتەۋ تۇبەگەيلى ءبىر جۇيەگە ءتۇسۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتۋدا. اتالعان نارىققا قاتىستى تالاپتار ءبىرشاما ەلدە قابىلدانعانىمەن, الەمدەگى گەوساياسي جاعدايلار سالانى ءالى دە وزگەرتۋى مۇمكىن. سوندىقتان اسىعىپ اربانىڭ الدىنا تۇسەتىن ۋاقىت ەمەس.
ءبىزدىڭ ەل دە كوشتەن قالماي جاھاندىق ۇردىستەردى يگەرىپ كەلەدى. بۇگىندە قازاقستانداعى كريپتوبيزنەس تە قارقىن الا باستادى. 2021 جىلى ەلىمىز بيتكويندەردىڭ حەش جىلدامدىعى بويىنشا ەكىنشى ورىنعا شىقتى. ءبىرىنشى ورىنعا امەريكا جايعاسسا, ۇشتىكتى رەسەي تۇيىندەدى. قازاقستاندا ەلەكتروندى ۆاليۋتا نارىعىنىڭ جوعارى قارقىنمەن دامۋىنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. بىرىنشىدەن, قازاقستاندا تمد جانە ەۋروپا ەلدەرىمەن سالىستىرعاندا ەلەكتر قۋاتىنىڭ قۇنى تومەن. 1 كۆت-تىڭ ورتاشا قۇنى شامامەن 18 تەڭگەگە (0,037 دوللار) تەڭ. ەكىنشى فاكتور – قىتايمەن كورشى تۇرعانىمىز. قىتايدىڭ ماينينگكە قاتىستى ساياساتى قاتاڭداتىلعان سوڭ, ماينەرلەر بۇل ەلدەن كەتۋگە, جابدىقتاردى ساتۋعا شەشىم قابىلدادى. قازاقستان ءوز كەزەگىندە تەحنيكانى وتكىزۋ نارىعىنا عانا ەمەس, قىتايلىق ماينەرلەر ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورنىنا دا اينالدى.
FinReview.info ساراپشىلارىنىڭ ەسەبىنشە, كريپتوۆاليۋتا ماينينگى قازاقستانعا جىل سايىن شامامەن 230 ملن دوللار اكەلەدى. بۇل كورسەتكىش – رەسمي تۇردە جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالاردىڭ اسەرى. «كولەڭكەلى اينالىمدا» جۇرگەن ماينەرلەردى ەسەپكە الساق, وندا كورسەتكىش ءسوزسىز 2-3 ەسە ارتادى.
دەگەنمەن, كريپتوۆاليۋتا ءوندىرىسىنىڭ ۇلعايۋىمەن بىرگە ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋ دا كۇرت ءوستى. 2021 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي بۇل كورسەتكىش ادەتتەگى 2 پايىزدان اسىپ ءتۇسىپ, رەكوردتىق دەڭگەيگە – 8 پايىزعا جەتتى. سويتسەك, استىرتىن جۇمىس ىستەيتىن ماينەرلەر رەسمي تىركەلگەندەرگە قاراعاندا ەلەكتر ەنەرگياسىن ەكى ەسە كوپ تۇتىنادى ەكەن. ەنەرگيانى كوپ كولەمدە باقىلاۋسىز تۇتىنۋ سالدارىنان جەلىدەگى ىركىلىستەر مەن ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءۇزىلۋى جيىلەپ كەتتى. وسىدان سوڭ ەلدە ەنەرگيا تاپشىلىعى ورىن الۋى مۇمكىن ەكەنى, كولەڭكەلى ماينينگ تاراپىنان ەنەرگيا تۇتىنۋدى ازايتۋ ءۇشىن شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتىلا باستادى.
2021 جىلى حالىقتىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمى شامامەن 20 پايىزعا ارتقان. ءتىپتى, كەيبىر وڭىرلەردە تۇرمىستىق ەنەرگيانى تۇتىنۋدىڭ ۇلعايۋى نورمادان 2-3 ەسە اسىپ تۇسكەن. بۇعان كولەڭكەلى اينالىمدا جۇرگەن ماينەرلەردىڭ قوسقان «ۇلەسى» كوپ. ياعني كەيبىر ماينەرلەر بيزنەسىن تىركەمەي, تۇرعىن نەمەسە تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلارعا ورنالاسىپ كريپتوۆاليۋتا وندىرۋگە كىرىسكەن. ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەتىن جابدىقتاردى حالىق تۇتىناتىن جۇيەگە قوسقان. مۇنداي جابدىقتار 500-700 مۆت ەنەرگيانى تۇتىنادى. ال بۇل كولەم 40-100 مىڭ ادامدى قامتۋعا جەتەدى.
FinReview.info-نىڭ جازۋىنشا, ەلىمىزدە كولەڭكەلى ماينينگتى ازايتۋعا باعىتتالعان ناقتى ەرەجەلەر جوق. مۇنداي نورمالار جۋىردا پايدا بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى ۇكىمەت سالانى رەتتەۋ مەن دامىتۋدىڭ تولىققاندى پاكەتىن ازىرلەۋگە كىرىستى. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە ماينينگكە سالىناتىن سالىقتى قىسقا مەرزىمدە ەسەلەپ ارتتىرۋدى پىسىقتاۋدى تاپسىردى. حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, كولەڭكەلى ماينينگتى ازايتۋدىڭ بىرنەشە جولى بار.
بىرىنشىدەن, نارىقتىڭ زاڭدى قاتىسۋشىلارى ءۇشىن كريپتوبيرجا جانە ماينينگ پۋلدارىن قۇرۋ قاجەت. ال «سۇر ماينەرلەردى» اشكەرەلەپ, ولاردىڭ جابدىقتارىن تاركىلەۋ كەرەك. مۇنداي شارالار قازىردىڭ وزىندە قولدانىلۋدا. ماسەلەن, الماتى, تۇركىستان, پاۆلودار, قاراعاندى وبلىستارىندا زاڭسىز ماينينگپەن اينالىسقان فەرمالار انىقتالدى. بىراق بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ءالى دە جانداندىرۋ كەرەك.
ەكىنشىدەن, جەكە تۇلعالار ءۇشىن ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋ نورمالارىن ەنگىزۋ قاجەت. مولشەردەن ارتىق تۇتىنىلعان ەلەكتر قۋاتى ءۇشىن بيزنەسكە ارنالعان تاريف بويىنشا تولەم الۋ ارقىلى باقىلاۋ ورناتۋعا بولادى.
ۇشىنشىدەن, ەلەكتر قۋاتىن ارتىق تۇتىنۋعا قاتىستى سالىق ەنگىزۋ قاجەت. سەبەبى بارلىق ماينەرلەر ءۇشىن سالىقتى جاي عانا ارتتىرۋ ارقىلى استىرتىن تۇلعالاردىڭ ارەكەتىنە تىيىم سالۋ مۇمكىن ەمەس.
تورتىنشىدەن, مەملەكەت ماينينگتىك فەرمالاردىڭ قازاقستاندا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ناقتى شارتتارىن انىقتاۋى كەرەك. مىسالى, نارىققا ءوز كاپيتالىمەن شىعۋعا, جاڭا ەلەكتر ستانسالارىن سالۋعا, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءبىر بولىگىن ماينينگكە باعىتتاپ, قالعانىن جەلىگە شىعارۋعا دايىن ءىرى حالىقارالىق كورپوراتسيالار بار. شىن مانىندە, بۇل ەنەرگەتيكالىق سەكتورعا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ ءبىر ءتۇرى. مۇنداي كورپوراتسيالار ماينينگتىك فەرمالاردىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەۋىنە مۇددەلى بولادى.
قازاقستاندا كريپتوۆاليۋتا كوپ وندىرىلگەنىمەن, جالپى كريپتويندۋستريا ناشار دامىعان. نارىققا قاتىستى باسقا قىزمەتتەر (بيرجالار, تولەم كريپتوجۇيەسى, ساقتاۋ قىزمەتتەرى) ۇسىنىلمايدى. ۇكىمەت كريپتويندۋستريانى دامىتۋ ماسەلەسىن پىسىقتادى. دەمەك, ونىڭ ەلگە قوسىمشا تابىس اكەلەتىنىنە كوز جەتكىزدى. الايدا ماينينگ قازاقستاندا جەكە كومپانيالاردىڭ ارەكەتىمەن دەربەس دامىعان بولسا, وندا يدۋستريانى تۇتاسىمەن رەتتەمەي قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. رەتتەۋ تەتىگى بولسا عانا ەلدىڭ قازىناسى قامپايادى. بەلگىلى بولعانداي, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق نەگىز ءالى دە ازىرلەنۋ ۇستىندە جانە مەملەكەتتىڭ قانداي نورماتيۆتىك قۇجات قابىلدايتىنى بەلگىسىز. دەسە دە, بيىل «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ نەگىزىندە كريپتوبيرجالاردىڭ جۇمىس ىستەۋ ەرەجەلەرى ىسكە قوسىلماق.
