كاسپي تەڭىزىنىڭ تاعدىرى الاڭداتادى

ەلباسىنىڭ مۇناي جانە گاز مينيسترلىگىن قۇرۋ جونىندەگى جار­لىعى دەر كەزىندە ۋاقىت ۇردىسىنەن تۋىنداعان ورىندى شەشىم بولدى. ەلىمىز ءۇشىن قازىرگى تاڭدا مۇناي مەن گاز باستى بايلىعىمىز, رەس­پۋبليكا بيۋدجەتىنىڭ باسىم بولىگىن وسى سالا تولتىرىپ وتىرعاندىقتان, سالا جۇمىسىنا حالقىمىز ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ, ۇلكەن سەنىم ارتادى دەسەم, ارتىق ايتپاعان بولار ەدىم. بارىمىزگە ءمالىم, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىندا كومىرسۋتەكتەردىڭ نەگىزگى قورلارى ەلىمىزدىڭ باتىس ايماقتارىندا, ونىڭ ىشىندە اتىراۋ وبلىسىندا ورنالاسقان. جالپى, كولەمى 1 ملرد. توننا مۇنايدى قۇ­راي­تىن 75 كەن ورنى بار, ونىڭ ىشىندە قور كولەمى 846 ملن. تون­نانى قۇرايتىن 39 كەن ورنى وڭدەلۋ ۇستىندە, 7 كەن ورنىندا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, 24 كەن ورنى بارلاۋعا دەيىنگى جۇمىستار ساتىسىندا. دەي تۇرعانمەن دە, وبلىستىڭ اۋا باسسەينىن لاستاۋدىڭ نەگىزگى ۇلەسى (80-85%) مۇناي ءوندىرۋ جانە مۇناي وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى. كاس­پي ايماعىنىڭ ەكولو­گيالىق جاع­دايى اتىراۋلىقتاردى قاتتى الاڭداتۋدا. سونىمەن قاتار,   ەلىمىزدە 2020 جىلعا دەيىن كومىرسۋتەگىن ءوندىرۋدى 150 ميلليونعا جەتكىزەتىن بولساق, ونىڭ جارتىسى  كاسپي تەڭىزىندەگى قاشاعان كەن ورنىنان الىنباق. بيىلعى جىلى ادجيپ-ءتىڭ  قارا­باتانداعى مۇناي وڭدەۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىسىنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى, 9,5 مىڭ ادام جۇمىستان قىسقارتىلادى, ونىڭ 6,5 مىڭى – اتىراۋلىقتار. وسىعان وراي مىناداي ساۋالدار تۋىندايدى. بىرىنشىدەن, بۇل جۇمىسسىز قالعان­داردىڭ تاعدىرى نە بولماق؟ ەكىنشىدەن, كاسپي تەڭىزى جاعا­لاۋىندا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ,  اتىراۋ قالاسىنىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋدا قانداي شارالار قولعا الىنىپ وتىر؟ ۇشىنشىدەن, سولتۇستىك كاسپي كەشەنى قاشاعان جوباسىندا 10 كم-دەن استام تەرەڭدىكتەن الىناتىن مۇنايدىڭ كۇكىرتتىلىگى 25 پايىز, قىسىم 940 اتموسفەرا, بۇل – تەڭىز كەشەنىنەن 35 ەسە كوپ دەگەن ءسوز. ەگەر اۆاريالىق جاعداي تۋىندار بولسا, كاسپي تەڭىزىنىڭ تاعدىرى نە بولماق؟ وسى ساۋالدار سالالىق مينيستر­لىكتەگىلەردى بەي-جاي قالدىرمايدى عوي دەپ ويلايمىن. ۇزاققالي ەلەۋباەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.