ءار ماسەلەنىڭ ارتىندا ادام تاعدىرى تۇر
وتىرىستا ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ مەملەكەت باسشىسى دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرلەردەگى وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە اتسالىسۋىن كۇشەيتۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەنىن اتاپ ءوتتى.
دەپۋتاتتار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە بارىپ, سايلاۋشىلارمەن 1600-گە جۋىق كەزدەسۋ وتكىزدى. ولار ءتۇرلى الەۋمەتتىك نىسانداردا, كاسىپورىندار مەن بازارلاردا, شالعاي ەلدى مەكەندەردە بولىپ, ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ پروبلەمالارىمەن تانىستى. بارلىعى مىڭنان استام ماسەلە جيناقتالىپ, ۇكىمەتكە جىبەرىلدى. سونىڭ ىشىندە ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەكتىڭ قىمباتتاۋى, اۋىز سۋمەن جانە تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ, مەكتەپ قۇرىلىسى, جول جوندەۋ, ينتەرنەت ساپاسىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى بار. ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, پروبلەمالاردىڭ ءبارى ناقتى ءارى جۇيەلى تۇردە شەشىلۋگە ءتيىس. ولاردى دەپۋتاتتار ءجىتى باقىلاۋىنا الماق.
ء«اربىر ماسەلەنىڭ ارتىندا ادامداردىڭ تۇرمىسى مەن تاعدىرى تۇر. وسىنى ءار دەپۋتات, مينيستر مەن جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى تەرەڭ تۇسىنۋگە ءتيىس», دەدى ەرلان قوشانوۆ. سونداي-اق پالاتا سپيكەرى پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا جاڭا فورماتتاعى جۇمىسى الداعى ۋاقىتتا دا جۇيەلى تۇردە جالعاساتىنىن ايتتى.
بۇدان كەيىن دەپۋتاتتارعا كەلىپ تۇسكەن ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاراۋ ناتيجەلەرى تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ بايانداپ بەردى.
«قازىرگى تاڭدا ۇكىمەت تاراپىنان ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋ داستۇرگە اينالدى. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, ۇكىمەت Amanat فراكتسياسىمەن پارتيانىڭ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ باعىتىندا قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ كەلەدى. دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرگە ساپارى الدىندا «جاڭا قازاقستان» توبىمەن كەزدەسىپ, بىرقاتار وزەكتى ماسەلەنى بىرگە قاراعانبىز. بۇدان بولەك, ۇكىمەتتە قازاقستان حالىق پارتياسىنىڭ, «اقجول» پارتياسىنىڭ فراكتسيالارىمەن جەكە كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, سايلاۋشىلاردى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەر بويىنشا ناقتى جۇمىس باعىتتارىن ايقىندادىق», دەدى ە.توعجانوۆ.
وسى ورايدا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرلەرگە ساپارلارى بارىسىندا كوتەرىلگەن ەكى مىڭعا جۋىق سۇراق ۇكىمەت تاراپىنان جان-جاقتى ساراپتالىپ, قارالعانىن جەتكىزدى. وسى ماسەلەلەردىڭ نەگىزگى تاقىرىبى ۇكىمەتكە ازاماتتاردان تىكەلەي كەلىپ تۇسكەن 1800 وتىنىشتە باياندالعان تالاپ-تىلەكتەرمەن سايكەس كەلىپ وتىر.
«بۇل ءوڭىر تۇرعىندارى شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەر. ولارعا قاتىستى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جان-جاقتى زەردەلەنگەن شەشىمى قاجەت. بۇل سۇراقتاردىڭ شەشىمى بۇگىنگى وتىرىسقا قاتىسىپ وتىرعان ۇكىمەت مۇشەلەرى جۇمىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلىپ, مينيسترلەردىڭ وڭىرلەرگە ساپارلارى اياسىندا ناقتى قارالادى. بۇل باعىتتا دەپۋتاتتىق كورپۋستى بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە شاقىرامىز. وسى ورايدا «جاڭا قازاقستاننىڭ كۇن ءتارتىبى – ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, تابىس تاپشىلىعىن جويۋ, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە ينفلياتسيانى تەجەۋ» دەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءسوزى الدىمىزدا تۇرعان نەگىزگى مىندەت ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
باستى باعىت – تابىستى ارتتىرىپ, كەدەيلىكتى تومەندەتۋ
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تۇرعىندار تاراپىنان تۋىنداعان سۇراقتارعا كەڭىنەن توقتالدى.
«سۇراقتاردىڭ نەگىزگى بلوگى ناقتى تابىستى ارتتىرۋعا, كەدەيلىك دەڭگەيىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, پاندەميا, جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىس حالىق كىرىسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن حالىق تابىسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىندا ازاماتتار كىرىسىن كوتەرۋگە باعىتتالعان ناقتى شارالار قاراستىرىلعان», دەدى ە.توعجانوۆ.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, بىرىنشىدەن بيۋدجەت سالاسى جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ 1 ملن-نان اسا قىزمەتكەرىنىڭ, سونداي-اق مەملەكەتتەن قولداۋ الاتىن بيزنەستىڭ 2,8 ملن جۇمىسشىسىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ قاجەت. ەكىنشىدەن, ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا جاڭادان اشىلاتىن 2 ملن جۇمىس ورىنىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ كەرەك. سونىڭ ىشىندە بۇرىن سىرتتان اكەلىنگەن, وندىرىستە سۇرانىسقا يە تاۋارلاردىڭ 19 ءتۇرى بويىنشا جاڭا كاسىپورىندار قۇرۋ جوسپارى بار. فارماتسەۆتيكا, بيوتەحنولوگيا, IT-تەحنولوگيا جانە مۇناي-حيميا سالاسىندا شيكىزاتى جوعارى 5-ءشى جانە 6-شى دەڭگەيدە وڭدەۋگە نەگىزدەلگەن وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋ ارقىلى ىسكە اسىرىلادى.
ۇشىنشىدەن, ءىرى كاسىپورىندار اينالاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس بەلدەۋىن قۇرۋ ارقىلى كاسىپكەرلىكتەن تۇسەتىن تابىستى ارتتىرۋ كوزدەلەدى. بۇل بۇگىن كوتەرىلىپ وتىرعان سۇراقتار ەمەس. تالاي ەلدىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەر. تورتىنشىدەن, «باقىتتى وتباسى» سەكىلدى جوبالار ارقىلى كوپبالالى جانە مۇگەدەك بالا تاربيەلەپ وتىرعان انالارعا جىل سايىن 20 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ قاجەت. «جاستار پراكتيكاسى», ء«بىرىنشى جۇمىس ورنى» جوبالارى جانە گرانتتار بەرۋ ارقىلى 160 مىڭ جاستى جۇمىسقا تارتۋ قاراستىرىلعان.
«الەمدەگى گەوساياسي جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ يمپورتتى الماستىرۋ باعدارلاماسى ازىرلەندى. تىزىمگە 88 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ مۇمكىندىگى بار 444 يمپورتتى الماستىرۋ جوباسى ەنگىزىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 5 جىل ىشىندە 4,5 ترلن تەڭگەگە 934 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قوعام ءجيى نازار اۋداراتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ەكولوگيا. بۇگىنگى تاڭدا بۇل باعىتتا ەكوبەلسەندىلەرمەن بىرلەسىپ 485 ءىس-شارانى قامتيتىن 17 جول كارتاسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 16 ءىرى ونەركاسىپتىك وبەكت ەميسسيالاردى 20-دان 30 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەر قابىلدادى.
سونىمەن قاتار بۇگىندە 204 قالا مەن اۋداننىڭ 134-ىندە قالدىقتاردى بولەك جيناۋ, ال 96 ەلدى مەكەندە سۇرىپتاۋ ەنگىزىلدى. جالپى, قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ۇلەسى 21 پايىزعا جەتتى. الداعى ۋاقىتتا ولاردى كادەگە جاراتۋ ۇلەسىن 34 پايىزعا دەيىن, ال ونەركاسىپتىك قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ ۇلەسىن 46 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونداي-اق پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ نازارىنداعى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى الەۋمەتتىك سالاعا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقتى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا 4 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل بىلتىرعى سومامەن سالىستىرعاندا 230 ملرد تەڭگەگە ارتىق.
ۇكىمەت باسشىسى ينفلياتسيا ءدالىزىنىڭ 8-10 پايىز دەڭگەيىندە وزگەرۋىنە بايلانىستى زەينەتاقى مەن جاردەماقى مولشەرىن تاعى 4 پايىزعا يندەكستەۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. وسىلايشا, بارلىق الەۋمەتتىك تولەمدەر 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 9 پايىزعا, ال ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى 11 پايىزعا ارتپاق. مۇنداي الەۋمەتتىك تولەمدەر 4,2 ملن ادامدى قامتيدى. بۇل ماقساتقا ناقتىلانعان بيۋدجەت اياسىندا قوسىمشا 111 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
«الەۋمەتتىك سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ جاعدايى. ءبىز كۇنكورىس دەڭگەيى كەدەيلىك شەگىنەن تومەن وتباسىلارعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتەمىز. بۇگىندە وسىنداي كومەكتى 95 مىڭ وتباسى الىپ وتىر. ازاماتتاردىڭ تالاپ-تىلەكتەرى ەسكەرىلىپ 2020 جىلى اتاۋلى كومەكتى تاعايىنداۋ مەحانيزمى وزگەرتىلىپ, 25 تابىس تۇرلەرى مەن الەۋمەتتىك تولەمدەر الىنىپ تاستالدى.
كومەك الۋشىلاردى ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ تاسىلدەرى ەنگىزىلدى. ەگەر ەڭبەككە قابىلەتتى ازاماتتار ۇسىنىلعان جۇمىستان باس تارتسا اتاۋلى كومەك 6 ايعا توقتاتىلادى. بۇل اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ ماسىلدىققا اينالۋىنا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان. اتاۋلى كومەك – تابىسى جان جاقتى تەكسەرىلە وتىرىپ, تۇرمىسى كەدەيلىك شەگىنەن تومەن وتباسىلارعا عانا تاعايىندالاتىن مەملەكەتتىك قولداۋ.
بۇل رەتتە ۇكىمەت تاراپىنان مەملەكەتتىك قولداۋدى قاجەت ەتەتىن وتباسىلاردى تۇراقتى قامقورلىققا الىپ, قاجەت كەزىندە پرواكتيۆتى فورماتتا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 20 تسيفرلى قوسىمشاسىن ينتەگراتسيالاۋ ارقىلى وتباسىنىڭ تسيفرلى كارتاسى ازىرلەنەدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
وسى ورايدا, ە.توعجانوۆ ەكىباستۇز قالاسىنداعى رەزونانستى وقيعانى تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاعداي از قامتىلعان وتباسىلاردى قامقورلىققا الۋدىڭ پرواكتيۆتى فورماتىن ەنگىزۋ قاجەت ەكەنىن كورسەتەتىنىن جەتكىزدى.
«مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى وڭالتۋ قىزمەتىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2021-2023 جىلدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 12 وڭالتۋ ورتالىعىن سالۋ جوسپارلانعان, ونىڭ 5-ەۋىنىڭ قۇرىلىسى بىلتىر باستالدى. سونداي-اق «قامقورلىق» جوباسى اياسىندا اۋتيزممەن سىرقاتتاناتىن جانە باسقا دا پسيحيكالىق اۋىتقۋلارى بار بالالارعا ارنالعان 8 كۇندىزگى ورتالىق اشۋ جوسپارلانۋدا. وسىنداي 17 ورتالىق بىلتىر اشىلىپ, قولدانىسقا بەرىلدى», دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
ەڭبەك داۋلارى ازايماي تۇر
بۇدان كەيىن مىنبەردەگى سپيكەر ەڭبەك قاتىناستارىنا توقتالدى. ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, ەڭبەك داۋلارىن شەشۋ بويىنشا جەدەل شارالار كەشەنى جۇزەگە اسىرىلعان. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى 140 پروبلەمالىق كاسىپورىن انىقتالىپ, ونىڭ 91-ىندە ماسەلە شەشىلدى. 49 كاسىپورىندا ءالى دە ماسەلە بار. 800-دەن اسا زاڭ بۇزۋشىلىق جويىلىپ, 10 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەردىڭ قۇقىعى قورعالدى.
«ەكىنشىدەن, 200 كاسىپورىندا 2,7 مىڭنان اسا جۇمىسكەر جالاقىسى بويىنشا بەرەشەكتى وتەۋ قامتاماسىز ەتىلدى. ۇشىنشىدەن, 1 ملن-نان اسا جۇمىسشىنىڭ جالاقىسى 5-تەن 50 پايىزعا دەيىن كوتەرىلدى. قىزمەت كورسەتۋشى كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى نەگىزگى كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورتاشا جالاقىسىنىڭ 70 پايىزىنا تەڭەستىرىلدى.
سوڭعى كەزدەگى ەڭبەك جانجالدارى – ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋدە جۇمىس بەرۋشىلەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋى جەتكىلىكسىز ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. ولاردىڭ ۇجىم ىسىنەن وقشاۋلانۋ پروبلەمالارى بار ەكەنىن كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت جانىنان جۇمىس بەرۋشىلەر بىرلەستىكتەرىنىڭ قىزمەتىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى جۇمىس توبى قۇرىلدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر جونىندە دە اڭگىمەلەپ بەردى. سپيكەر كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 1,5 ملن اۋىل حالقى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋمەن قامتىلماعان. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن قالا مەن اۋىل تۇرعىندارى اراسىنداعى مەديتسينالىق كومەككە قولجەتىمدىلىك تەڭسىزدىگىن قىسقارتۋ ماقساتى تۇر.
«وسى ماقساتتا بيىل اۋىل تۇرعىندارىن, ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كەزەكتە بالالاردى كەشەندى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن وتكىزۋ باستالادى. ەكىنشىدەن, 2025 جىلعا دەيىن اۋىلدىق جەرلەردە 420 مەديتسينالىق مەكەمە سالۋ, اۋىلدىق ءدارىحانا پۋنكتتەرىن قۇرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ۇشىنشىدەن, انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ ماسەلەلەرىن ناقتى شەشۋ ماقساتىندا 20 اۋدانارالىق پەرزەنتحانا, 17 دياگنوستيكالىق ورتالىق اشىلادى.
تورتىنشىدەن, كادر تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا دارىگەرلەردىڭ ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى كوتەرىلدى. 2022 جىلى تاپشى ماماندىقتار بويىنشا گرانتتار سانى 43 پايىزعا ۇلعايتىلدى جانە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ساقتاندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. وسى شارالار ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قاراي اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەكپەن قامتۋ 47-دەن 100 پايىزعا دەيىن جەتكىزىلەدى», دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋ جالعاسادى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2025 جىلعا دەيىن 1000 مەكتەپ سالىنادى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بۇل ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى مەكتەپتەر پروبلەماسىن شەشۋگە جانە دەموگرافيالىق وسىمنەن تۋىندايتىن وقۋشى ورىندارىنا تاپشىلىقتى جويۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
«2025 جىلعا قاراي سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا كوللەدجدە ءبىلىم الۋ 100 پايىز تەگىن بولادى. جوعارى وقۋ ورىندارىنا بەرىلەتىن گرانتتار سانى 75 مىڭعا دەيىن ۇلعايتىلادى. ونىڭ ىشىندە تەحنيكالىق جانە ءىت سالالارعا گرانتتار 60 پايىزعا دەيىن وسەدى. سونىمەن قاتار ەكونوميكاعا ناقتى قاجەتتى كادرلار دايارلاۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. بۇگىندە تاجىريبەسى جانە تاڭداعان ماماندىعىنا سۇرانىستىڭ ازدىعىنان جاستاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ مۇمكىندىگى شەكتەلىپ وتىر. بۇعان قوسا قازاقستاندا 129 ماماندىق جويىلىپ بارادى, 95-ءى ترانسفورماتسياعا ۇشىراعان, 239 جاڭا ماماندىق پايدا بولدى. وسىعان وراي, حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس جۇمىسقا تۇرۋدىڭ ءتيىمدى جولى رەتىندە پاۆلودار وبلىسىنىڭ 15 كوللەدجى بازاسىندا جاڭا كاسىپتەر اتلاسى ازىرلەنىپ, تاجىريبەدەن ءوتتى. ناتيجەسىندە, كادرلارعا قاجەتتىلىكتىڭ 17 وڭىرلىك كارتاسى ازىرلەنىپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. سونداي-اق مەكتەپتەردە 7 سىنىپتان باستاپ ماماندىق تاڭداۋعا باۋليتىن «پەداگوگ-كاسىپتىك باعدار بەرۋشى» مامانى ەنگىزىلەدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونىمەن قاتار كوللەدجدەر جانىنان ستۋدەنتتەرگە تاجىريبە جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 100 شاعىن كاسىپورىن قۇرۋ ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. وسىنداي ءتاسىل ءساتتى ىسكە اسقان اقتوبە قالاسىنداعى ەكونوميكا, بيزنەس جانە قۇقىق كوللەدجدىڭ 188 ستۋدەنتىنىڭ 144-ءى وقۋىن وقي ءجۇرىپ جۇمىسقا ورنالاسقان. جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەردىڭ ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جاردەمدەسەتىن 100-دەن اسا كارەرالىق ورتالىق قۇرىلادى.
«مادەنيەت جانە سپورت 2025 جىلعا دەيىن اۋىلدىق جەرلەردە 259 مادەنيەت ءۇيىن سالۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارىمەن 1241 مادەنيەت نىسانىن قامتۋ جوسپارلانعان. بۇل وتە قاجەتتى باعىت. «ەل ءىشى – ونەر كەنىشى». سوندىقتان ۇلتىمىزدىڭ ونەگەلى ونەرىن زاماناۋي مادەنيەتپەن ۇشتاستىرىپ, ەلدەگى ونەرلى جاستاردى قولداۋ ءۇشىن بۇل جۇمىستارعا ەرەكشە كوڭىل بولەمىز. سونداي-اق تۇرعىنداردى سپورت كەشەندەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى الاڭداتادى. شىندىعىن ايتقاندا بۇل قۋانتارلىق جاعداي. كوپشىلىكتىڭ دەنە شىنىقتىرۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋىنىڭ ناقتى كورسەتكىشى دەپ بىلەمىن. بىلتىر 21 ملرد تەڭگە كاسىپقوي سپورتتان بۇقارالىق سپورتقا قايتا باعىتتالدى. قاراجات نەگىزىنەن بالالار سپورت سەكتسيالارىن قارجىلاندىرۋعا جانە سپورت ينفراقۇرىلىمىن سالۋعا جۇمسالدى.
ناتيجەسىندە, 275 مىڭنان استام بالا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا تەگىن سەكتسيالارمەن قامتىلعان. 41 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. قازىرگى كۇنى 2025 جىلعا دەيىن سپورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ كەستەسى ازىرلەنۋدە, وعان سايكەس ەلدى مەكەندەردە 115 سپورت نىسانىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ە.توعجانوۆ.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى دەنساۋلىقتىڭ ماڭىزىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا, سالاماتتى ءومىر سالتىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى دەنساۋلىق سالاسىنا جۇمسالاتىن 300 ملرد تەڭگە قاراجاتتى ۇنەمدەۋگە بولاتىنىن جەتكىزدى.
ينۆەستيتسيالىق جوبا سانى – 747
بۇدان كەيىن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ ونەركاسىپ, كولىك, قۇرىلىس جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالالارىن دامىتۋ ءۇشىن قابىلدانىپ جاتقان ناقتى شارالار تۋرالى باياندادى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جالپى سوماسى 20 تريلليون تەڭگە بولاتىن 747 ينۆەستيتسيالىق جوبا جاساقتالعان. بۇل جوبالار جۇزەگە اسقان جاعدايدا, 135 مىڭ جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرىلماق.
مينيستر سونىمەن قاتار قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىندا, باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىندە اۋقىمدى شارۋا تىندىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق اۋىلدىق جەرلەردەن مامانداردىڭ كەتۋىن ازايتۋ ءۇشىن قىزمەتكەرلەرىنە ءۇي سالعان جۇمىس بەرۋشىلەرگە سۋبسيديا تولەۋ جۇيەسى ەنگىزىلەتىنىن جەتكىزدى.
بۇدان بولەك, قالالاردا عيماراتتاردىڭ تىعىز جانە رەتسىز سالىنۋى سياقتى كۇردەلى پروبلەمانى شەشۋ جاسالعان ناقتى قادامدارعا توقتالدى. كولىك سالاسىن دامىتۋ شەڭبەرىندە جۇيەلى وزگەرىستەر جونىندە دە اڭگىمەلەپ بەردى. مينيستر اۆتوجول جوبالارى تاقىرىبىن دا قوزعادى.
«ەل حالقىن تولعاندىراتىن ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى اۆتوجولداردى سالۋ جانە جاڭعىرتۋ جوبالارىن اياقتاۋ بولىپ وتىر. الەۋمەتتىك ماڭىزدى بارلىق جوبالار مينيسترلىكتىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا. بارلىعىن مەرزىمىندە اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى ق.وسكەنباەۆ.
كەلەسى قوسىمشا باياندامانى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ جاسادى. ۆەدومستۆو باسشىسى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ جونىندەگى داعدارىسقا قارسى بىرقاتار جۇيەلى جانە جەدەل شارالارعا توقتالدى. ءمينيستردىڭ سوزىنە سەنسەك, وڭىرلەرگە ارزانداتىلعان ديزەل وتىنى جونەلتىلە باستاعان.
«جالپى, كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە نارىقتىق قۇنىنان 12-15 پايىزعا تومەن باعامەن 400,2 مىڭ توننا ءبولىندى. بۇل 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 20 مىڭ تونناعا ارتىق. وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر تۇقىم ماتەريالىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. 2,3 ملن توننا تۇقىم نەمەسە جوسپاردىڭ 100 پايىزى قامتىلدى. سۇرىپ جاڭارتۋ ماقساتىندا رەسەي فەدەراتسياسىنان تۇقىم ماتەريالىن جەتكىزۋ ماسەلەسى پىسىقتالدى. كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, تۇقىمداردى شىعارۋعا سالىنعان شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالدى.
مينەرالدى تىڭايتقىشتارعا كەلسەك, ۇكىمەت قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ديقانداردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا وتاندىق مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى وندىرۋشىلەرمەن ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. بۇل رەتتە اممياك سەليتراسىنىڭ باعاسى 200 مىڭ تەڭگەدەن 160 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تومەندەتىلدى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسى اگروونەركاسىپتىك كەشەن سالاسىندا سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا تەتىگى 2023 جىلى ەنگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كوكونىستەر مەن قانت قىزىلشاسىن ءوندىرۋ مەن وڭدەۋ جونىندەگى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قوسىمشا 8,3 ملرد تەڭگە بولىنەدى. بۇل قاراجات زاماناۋي سۋارۋ جۇيەلەرىن ساتىپ الۋعا, قاجەتتى ينفراقۇرىلىم تارتۋعا جۇمسالماق.
«سونداي-اق اۋىل حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جونىندەگى جوبانىڭ اۋقىمىن ۇلعايتۋ اياسىندا ءوز بيزنەسىن اشۋ جانە ءىسىن جاڭا باستاعان كاسىپكەرلەردىڭ قىزمەتىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر مەن شاعىن قالالاردىڭ تۇرعىندارىنا ميكروكرەديت بەرۋگە 40 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانعان. بۇل ەڭ كەمىندە 8 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇدان بولەك, جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. قۇجاتتا اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامالىق اكتىلەردەگى ولقىلىقتاردى, كولليزيالار مەن قايشىلىقتاردى, سونداي-اق سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە ىقپال ەتەتىن نورمالاردى جويۋ كوزدەلگەن.
