يدم باسشىسى ءوز سوزىندە جاھاندىق ەكونوميكانى تۇبەگەيلى ترانسفورماتسيالاۋ كەزەڭىندە ورتالىق ازيا ەلدەرى ەكونوميكالارىنىڭ دامۋ قارقىنىن ساقتاۋ ءۇشىن وڭىرىشىلىك ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بىرقاتار باعىت بويىنشا ەكونوميكالىق كووپەراتسيا رەسپۋبليكالاردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ساقتاۋدىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى بولا الادى.
بۇل رەتتە مينيستر جوعارى جىلدامدىقتى «تۇركىستان-شىمكەنت-تاشكەنت» جولاۋشىلار تەمىرجول ماگيسترالى جوباسىن مىسالعا كەلتىرىپ, ورتالىق ازياداعى كولىك دالىزدەرىن دامىتۋعا جانە جاڭعىرتۋعا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ «TURAN» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن جانە اگروونەركاسىپ كەشەنى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ, اعاش وڭدەۋ, ماشينالار, ەلەكترونيكا, توقىما جانە قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرۋمەن اينالىساتىن «ورتالىق ازيا» ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق حالىقارالىق ورتالىعىن قۇرۋ جونىندەگى باستاماسىن ىسكە اسىرۋ ۇسىنىلادى. بۇل جوبالار ترانسشەكارالىق ساۋدا-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جانە ءوڭىر ەلدەرى اراسىنداعى وندىرىستىك كووپەراتسيانى دامىتۋعا باعىتتالعان.
«بۇكىل الەمدە تىكەلەي ينۆەستيتسيالار كولەمى ازايىپ, جاھاندىق باسەكەلەستىك كۇشەيىپ كەلەدى. سونىڭ سالدارىنان بارلىق مەملەكەتتەر ينۆەستورلاردى تارتۋ ءۇشىن جاڭا قادامدار مەن قۇرالدار ىزدەيدى. وسىنداي جاعدايدا ورتالىق ازيا ەلدەرى شەتەلدىك كاپيتال ءۇشىن جاڭا باعدار بولۋى قاجەت. الەمدىك ەكونوميكاداعى وزگەرىستەر مەن ۇردىستەر ءار ەلدەن ينۆەستيتسيالىق قۇرالداردى جەتىلدىرۋدى, تاسىلدەر مەن تاجىريبەلەردى جۇيەلى ءتۇسىنۋدى تالاپ ەتەدى», دەدى ق.وسكەنباەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بارىنشا قولايلى ينستيتۋتسيونالدىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق جاعدايلار جاسالۋدا. اتاپ ايتقاندا, ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ, ينۆەستورلاردى قولداۋدىڭ جاڭا قۇرالى رەتىندە ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم ەنگىزىلدى.
ينۆەستورلاردىڭ ۇسىنىستارىن تالقىلاۋ جانە پروبلەمالاردى جەدەل شەشۋ ءۇشىن قر پرەزيدەنتى جانىنداعى شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى, ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جاقسارتۋ جونىندەگى كەڭەس, قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ توراعالىعىمەن ينۆەستيتسيالىق شتاب جانە ينۆەستيتسيالىق ومبۋدسمەن جۇمىس ىستەيدى. قازاقستاندا ينۆەستورلاردى قورعاۋعا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ تاۋەلسىز سوتى مەن اعىلشىن قۇقىعىنا نەگىزدەلگەن حالىقارالىق تورەلىك ورتالىعى كەپىلدىك بەرەدى.
الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, قازاقستاندا دايىن ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى جانە ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالاردىڭ كەڭ اۋقىمىن ۇسىناتىن 27 يندۋستريالىق ايماق پەن 13 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق جۇمىس ىستەيدى.
جاڭا كەزەڭدە قازاقستاندا بارلىق سالالارعا تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزىلىپ, سونىڭ نەگىزىندە ينۆەستورلاردى تارتۋ ءۇشىن ناقتى جوبالار مەن ۇسىنىستار ازىرلەنەدى.
سونداي-اق, قايىربەك وسكەنباەۆ قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ ونەركاسىپ سالاسىنداعى تابىستى ىنتىماقتاستىعى جونىندە ايتتى. سوڭعى جىلدارى ەكى ەل ماشينا جاساۋ, جەڭىل ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس سالالارىندا جالپى سوماسى $22 ملن قۇرايتىن 6 جوبانى ىسكە اسىردى. جاقىندا «استانا موتورس» كومپانياسى $15 ملن ينۆەستيتسيا سالىپ, وزبەكستاننىڭ 7 قالاسىندا 10 ديلەرلىك ورتالىعىن اشتى.
قازىر قازاقستان مەن وزبەكستان ماشينا جاساۋ جانە قۇرىلىس يندۋسترياسى سالاسىندا $55 ملن-عا 5 جوبانى ىسكە اسىرۋدا. ولار: قوستاناي قالاسىندا جەڭىل اۆتوموبيلدەر مەن تراكتورلار, ساراندا Howo جۇك اۆتوموبيلدەرى, شىمكەنتتە مەديتسينالىق بۇيىمدار مەن جەكە گيگيەنا قۇرالدارى, «انگرەن» اەا-دا اۆتوكلاۆتى گازوبەتون ءوندىرىسى. سونداي-اق, قۇرىلىس يندۋسترياسى جانە ماشينا جاساۋ سالاسىندا $348,5 ملن سوماسىنا 6 جاڭا كووپەراتسيالىق جوبا پىسىقتالۋدا.
بۇدان باسقا, قازاقستاننىڭ شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتىلۋىن, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى, ينۆەستورلاردى جانە وڭدەلگەن دايىن ءونىم ءوندىرىسىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ اۋقىمدى شارالارىن ەسكەرە وتىرىپ, وزبەك تاراپىنا تاعى 5 جوبانى بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋ ۇسىنىلادى. ولار: پاۆلودار قالاسىنداعى اليۋميني اۆتوموبيل ديسكىلەرى مەن پروفيلدەرىن, قاراعاندى وبلىسىنداعى اۆتوموبيل تاباقتارىن, اتىراۋ وبلىسىندا پوليپروپيلەندى جانە وزبەكستان اۋماعىنداعى شاعىن كەرنەۋلى ترانسفورماتورلاردى ءوندىرۋ جوبالارى.
«تاشكەنتتەگى فورۋم اياسىندا بيزنەس وكىلدەرىمەن 50-دەن استام ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدىك. ونىڭ ىشىندە «Azia Metall Prof», «Dentafill Kazakhstan», «Orient Ceramic» كومپانيالارى بار. ناتيجەسىندە قوسىمشا پىسىقتاۋ جانە ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 10-نان استام جاڭا پەرسپەكتيۆالىق جوبا ايقىندالدى», دەدى مينيستر.
ءسوز سوڭىندا قايىربەك وسكەنباەۆ ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىسكەر توپتارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق بويىنشا سىندارلى ديالوگ قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
