الەم • 16 ناۋرىز, 2022

اركتيكانىڭ ەرۋى الەمدى الاڭداتىپ وتىر

1792 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى 20 جىل ىشىندە اركتيكا تەڭىزىندەگى قىسقى مۇز كولەمىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى ەرىگەن. بۇل جاعداي عالىمداردى الاڭداتىپ وتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz Geophysical Research Letters-كە سىلتەمە جاساپ.

اركتيكانىڭ ەرۋى الەمدى الاڭداتىپ وتىر

عالامدىق پارنيكتىك گازداردىڭ اۋاعا تارالۋىنان تۋىنداعان ارتىق جىلۋ اسەرىنەن مۇز وتە تەز ەرۋدە.

ماماندار 2018 جىلدىڭ قازانىنان 2021 جىلدىڭ ساۋىرىنە دەيىنگى ارالىقتا اركتيكالىق تەڭىز مۇزىنىڭ قار جامىلعىسىنىڭ تەرەڭدىگى, قالىڭدىعى مەن كولەمىنىڭ اي سايىنعى وزگەرۋىن انىقتاۋ ءۇشىن ICESat-2 جانە CryoSat-2 جەرسەرىكتەرى باقىلاۋ جۇيەلەرى ارقىلى الىنعان دەرەكتەردى تالدادى. ليدار (لازەرلىك يمپۋلستار) جانە رادار (راديو تولقىندار) سىندى جاڭا تەحنولوگيالار دا قولدانىلدى.

زەرتتەۋ كورسەتكەندەي, اركتيكاداعى تۇراقتى تەڭىز مۇزى 2021 جىلى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 50 سانتيمەترگە جۇقارعان, ياعني ءۇش جىل ىشىندە ول ماسساسىنىڭ 16% جوعالتتى. 

اركتيكاداعى مۇزدىڭ جويىلۋ قارقىنى بۇرىن-سوڭدى مۇنداي بولماعان. عالىمدار مۇزدىڭ تەز جويىلىپ كەتۋى اركتيكالىق ەكوجۇيەلەردىڭ جويىلۋ قاۋپىن دە تۋدىراتىنىن اتاپ ءوتتى.

سونىمەن قاتار ەرۋ پروتسەسى جاھاندىق مۇحيت ارنالارىن وزگەرتە الادى. بۇل بۇكىل پلانەتانىڭ كليماتىنا اسەر ەتەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار