سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
مينيسترلىك باسشىسىنىڭ مالىمەتىنە نازار اۋدارساق, 2021 جىلى العاش رەت پەداگوگيكالىق باعىتتا ءبىلىم العان 32 مىڭ تۇلەك تەستىلەۋدەن وتكىزىلگەن. ويتكەنى جاڭا ەرەجەگە سايكەس تۇلەكتەر مەكتەپكە جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن پەداگوگيكالىق ديپلومىنىڭ بولۋى جەتكىلىكسىز بولاتىنى جانە قوسىمشا تەستىلەۋدەن ءوتۋ ارقىلى «پەداگوگ» بىلىكتىلىگىن الۋعا مىندەتتىلىگى ايتىلعان. جاڭا ەرەجە تالاپتارى بويىنشا ءبىلىمى مەن قابىلەتى وقۋشىلاردى وقىتۋعا جەتكىلىكسىز تۇلەكتەر ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا قابىلدانبايتىن بولدى. ياعني ءتيىستى دەڭگەيدە ءبىلىمى جوق تۇلەكتەر وقۋشىلارمەن جۇمىس ىستەۋ قۇقىعىنان ايىرىلادى دەگەن ءسوز.
«باستاپقىدا بەلگىلەنگەن شەكتى دەڭگەيدى ايتارلىقتاي تومەندەتكەنىمىزگە قاراماستان, تۇلەكتەردىڭ 46 پايىزى عانا كاجەتتى بالل جيناي العانىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل – تەست تاپسىرعان 32 مىڭ تۇلەكتىن 15 مىڭى عانا», دەگەن ءمينيستردىڭ مالىمەتىندەگى ءمان-جايعا تەرەڭ ءۇڭىلىپ, تولىعىراق توقتالۋدى ءجون كوردىك.
بىرىنشىدەن, ەلىمىزدە جوعارى ءبىلىمدى كادرلار دايارلاۋ ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە قويىپ, وعان تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزىلۋ كەرەك دەپ ەستەپتەيمىز. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىندەگى كەمشىلىكتەرگە ساراپتامالار جاسالۋعا ءتيىس. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن زەرتتەپ, زەردەلەۋ كەرەك. سونىمەن قاتار تۇلەكتەرى بىلىكتىلىك تەستىلەۋدەن وتپەي, مەكتەپكە قابىلدانباي, دالادا قالعان جوعارى وقۋ ورىندارىن جەدەل تۇردە انىقتاپ, ءتيىستى ءىس-شارالار قابىلداۋدى قولعا الۋ كەرەك. ساپاسىز ءبىلىم بەرگەن ونداي جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن جوعارى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن كورسەتۋگە قۇقىق بەرەتىن ليتسەنزيالاردان ايىرۋ ماسەلەسى توتەسىنەن قويىلۋى ءتيىس. جوعارى ءبىلىمى بار تۇلەكتەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى تەستىلەۋدەن وتە الماي, مەكتەپكە قابىلدانباۋى توتەنشە جاعدايمەن تەڭەستىرىلىپ, شۇعىل شەشىم قابىلداۋ ماقساتىندا ءتيىستى جوعارى ءبىلىم قىزمەتىن كورسەتە الماعان جوعارى وقۋ ورىندارى رەكتورلارىنىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن القالى جيىندا, ءبىلىم ساپاسى بويىنشا ەكسپەرتتىك قوعامداستىق پەن جوعارى وقۋ ورىندارى قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن تالقىلاپ, تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدانۋى قاجەت دەپ سانايمىز. سونداي-اق ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتىنىڭ دە پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ كەزىندە نازاردان تىس قالدىرىپ, ساپاسىز ءبىلىم بەرەتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنە بەرىلەتىن ليتسەنزيا تالاپتارىن ورىنداۋىن قاداعالاۋدى ءوز دارەجەسىندە جۇرگىزۋگە نەمقۇرايدىلىقپەن قاراعانىن دا ەسكەرگەن ابزال.
ەكىنشىدەن, تاۋەلسىزدىك جىلدارى بويىنشا دەمەي-اق قويايىق, سوڭعى بەس جىلدا مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن وقىعان تۇلەكتەردىڭ ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشىنە مونيتورينگ جۇرگىزىلۋى كەرەك. ويتكەنى «اتامەكەن» ۇلتتىق پالاتاسى مەن ءبىلىم مينيسترلىگى بىرلەسىپ جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سۇيەنسەك, تۇلەكتەردىڭ 70 پايىزى عانا جۇمىسقا ورنالاسادى ەكەن. «بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى ءبولىنىپ دايارلانعان تۇلەكتەردىڭ جارتىسىنان استامى عانا جۇمىسقا ورنالاساتىن بولسا, ءبىز كىم ءۇشىن كادر دايارلاپ جاتىرمىز؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋىمىز كەرەك. الدە جۇمىسسىزداردىڭ قاتارىن كوبەيتۋ ءۇشىن بە؟ وتە قۇردەلى ماسەلە. كۇرمەۋى قيىن كوكەيكەستى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن دەر كەزىندە تارقاتپاساق, ءبارى كەش بولۋى مۇمكىن. رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, مينيسترلىك سوڭعى كەزدە پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, قازاقتىڭ تەحنار جاستارىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا تەحنيكالىق ماماندىقتارعا بولىنەتىن گرانتتار كولەمىن وتكەن جىلعى 40 پايىزدان 60 پايىزعا دەيىن كوتەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بىراق جوعارى ءبىلىم بويىنشا تاۋەلسىز ەكسپەرتتەر توبىنىڭ مۇشەلەرى گرانت سانىن ارتتىرعانىمەن, ساپا كوتەرىلىپ كەتپەيدى دەگەن ۇستانىمدارىن جاريالاعان بولاتىن. سوندىقتان جوعارىدا ايتقانىمىزداي, پەداگوگ كادرلار سياقتى تەحنيكالىق ماماندىقتاردى يگەرگەن جوعارى ءبىلىمدى كادرلاردىڭ دا ماماندىعى بويىنشا سوڭعى بەس جىلدا جۇمىسقا ورنالاسۋىنا بايلانىستى مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, ناقتى قانشا كادرعا سۇرانىس بار ەكەنىن انىقتاپ الىپ, گرانت ءبولۋ ماسەلەسىن قولعا العان ءجون.
ۇشىنشىدەن, جوعارى ءبىلىم بويىنشا كادر دايارلاۋعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس ورنالاستىرۋ تەتىكتەرىن تۇپكىلىكتى قايتادان قاراۋ كەرەك. بولىنەتىن ءاربىر گرانتقا تاپسىرىس بەرگەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋ بيلىك وكىلدەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى قاعيدادا ناقتى قاراستىرىلۋى قاجەت. سوندا جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ءوز ناتيجەسىن بەرەتىنى ءسوزسىز.
جالپى, بىلىكتىلىك تەستىلەۋدەن ءوتۋ ارقىلى عانا مەكتەپكە جۇمىسقا قابىلدايتىن جاڭا ەرەجە ءبىلىم ساپاسىنا بايلانىستى كوپ نارسەنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن اشىپ بەرگەنى انىق. ەندى ديپلوم ءۇشىن وقيتىندار سانى ازايىپ, بىلىكتىلىككە ءمان بەرۋ كەرەكتىگىن تۇسىنگەن تۇلەكتەر قاراسى كوبەيەدى. ايتەۋىر ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسسەم بولدى دەگەن نيەتتەگى ستۋدەنت تە, بالام ديپلوم السا بولدى, ءبىر ءمانىسى بولار دەيتىن اتا-انالار دا ازاياتىن سياقتى.
بىلىكتىلىك تەستىلەۋدەن ءوتۋ ءبىلىم ساپاسىنىڭ كورسەتكىشىنە اينالاتىنىن تەرەڭ تۇسىنەتىن كەزدىڭ كەلىپ جەتكەنىنە مىقتاپ ءمان بەرۋىمىز كەرەك. ءبىلىمى مەن بىلىگى كەلىسكەن جاڭا قازاقستاننىڭ جاڭا قۇرىلىسشىلارى ءبىز كوتەرگەن ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا اتسالىسارىنا سەنىمىمىز مول.
كارىمبەك قۇرماناليەۆ,
ۇعا اكادەميگى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
