بۇۇ تاراتقان مالىمەتكە سۇيەنسەك, قازىردىڭ وزىندە ۋكراينادان بوسقان ادامدار سانى 2 ميلليوننان اسىپ كەتكەن. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بوسقىندار ءىسى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى فيليپپو گراندي ستوكگولمگە ساپارى كەزىندە بوسقىنداردى قاي ەلدەرگە ورنالاستىرۋدان بۇرىن, ولاردى شەكارادان وتۋىنە كومەكتەسۋ ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, ەۋروپالىق وداققا كىرمەيتىن مولدوۆا سەكىلدى مەملەكەتتەر قاتتى زارداپ شەگۋى ىقتيمال.
ۋكراينا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يرينا ۆەرەششۋكتىڭ حابارلاۋىنشا, رەسەي قارۋلى كۇشتەرى سارسەنبى كۇنى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا تاڭعى ساعات 9.00-دەن كەشكى 21.00-گە دەيىن گۋمانيتارلىق ءدالىز اشىلعان وڭىرلەردى اتقىلاماۋعا كەلىسكەن. ەۆاكۋاتسيالاۋ قاتتى قاقتىعىس بولىپ جاتقان ماريۋپول قالاسى سەكىلدى بىرنەشە قالادا باستالدى.
دەگەنمەن رەسەيدىڭ اتىستى ۋاقىتشا توقتاتۋ ۋادەسىندە قانشالىقتى تۇراتىنى بەلگىسىز. بۇعان دەيىن باسقىنشى ساربازدار بەرگەن سەرتىندە تۇرماي, قاراپايىم حالىقتى ەۆاكۋاتسيالاپ جاتقان ايماقتارعا وق جاۋدىرعانى بەلگىلى. ماسەلەن, سونداي وقيعانىڭ ءبىرى يرپەن قالاسىندا بولدى. تۇرعىندار كوپىرمەن ءوتىپ جاتقاندا رەسەي اسكەرى وق جاۋدىرعان ءساتى ۆيدەوعا ءتۇسىپ قالدى. وسى وقيعا سالدارىنان ءتورت ادامدىق ءبىر وتباسى تۇگەلدەي قازا تاپتى.
وسى رەتتە رەسەيگە سالىنعان سانكتسيالار لەگى كۇننەن كۇنگە ارتىپ بارادى. بۇعان دەيىن سولتۇستىكتەگى كورشىمىز ەڭ كوپ سانكتسيا سالىنعان مەملەكەت اتانعان ەدى. تاياۋدا كرەمل بيلىگىنە تاعى دا شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلدى. رەيتەرس اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەۋروپالىق وداق جۇزگە جۋىق رەسەيلىك ازاماتتىڭ شەتەلگە شىعۋىنا تىيىم سالىپ, اكتيۆتەرىن بۇعاتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەۋروپالىق وداقتىڭ سىرتقى ىستەر جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتى جونىندەگى جوعارى وكىلى جوزەپ بوررەل بۇعان قاتىستى شەشىم تاياۋ ارادا قابىلداناتىنىن جەتكىزدى.
ۇلىبريتانيا رەسەيدەگى اۆياتسيا سالاسىنا سانكتسيا سالاتىنىن مالىمدەدى. سوعان سايكەس بريتانيا ۇكىمەتى ەل اۋماعىنداعى كەز كەلگەن رەسەيلىك ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردى تاركىلەي الادى.
«رەسەي تۋى بار ۇشاقتاردىڭ ۇلىبريتانياعا كەلۋىنە تىيىم سالۋ جانە ولاردىڭ ۇشۋىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك رەتىندە قاراستىرۋ رەسەي مەن كرەمل بيلىگىمەن دوس ەلدەرگە ەكونوميكالىق زارداپ اكەلەدى», دەدى ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ليز تراسس.
سونىمەن قاتار اۆياتسيالىق جانە عارىشتىق تاۋارلار مەن تەحنولوگيالاردىڭ ەكسپورتىنا تىيىم سالىنىپ, تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋ شەكتەلمەك. وسىنداي تاۋارلار مەن تەحنولوگيالارعا ساقتاندىرۋ جانە قايتا ساقتاندىرۋ قىزمەتىن ۇسىناتىن ۇلىبريتانيا كومپانيالارىنا دا شەكتەۋ قويىلادى.
اقش تا رەسەيدىڭ مۇنايىن ساتىپ الماۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. اقش پرەزيدەنتى دجو بايدەن بۇل قادام «رەسەي ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى ارتەرياسىنا» باعىتتالعانىن مالىمدەدى. جالپى, ەنەرگەتيكالىق ەكسپورت رەسەي ءۇشىن ماڭىزدى. دەگەنمەن مۇنداي شەشىم باتىس ەلدەرىنە دە اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. ويتكەنى مۇناي ساتىپ الۋعا شەكتەۋ قويۋ «قارا التىننىڭ» نارىقتاعى باعاسىن قىمباتتاتادى. سوعان قاراماستان اق ءۇي وسىنداي قادامعا بارىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا بۇل باستامانى ۇلىبريتانيا قولداپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا ەۋروپالىق وداق تا وسىنداي قادامعا بارۋى مۇمكىن.
سانكتسيالار ءتىزىمى مۇنىمەن توقتاپ قالماق ەمەس. كەشە ەۋروپالىق وداق ەلدەرى رەسەيگە قارسى جاڭا سانكتسيالار پاكەتىن كەلىستى. قۇجاتتا بەلارۋستىڭ 3 بانكىن Swift-تەن شىعارۋ قاراستىرىلعان. وداققا توراعالىق ەتىپ وتىرعان فرانتسيانىڭ وكىلى جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا سانكتسيا پاكەتى بەيسەنبى جانە جۇما كۇندەرى ۆەرسالدا وتەتىن ەو سامميتىندە رەسمي تۇردە قابىلداناتىنىن ايتتى. قۇجاتتا كريپتوۆاليۋتالارعا قاتىستى قىزمەتكە, تەڭىز سالاسىنا دا سانكتسيا سالىنادى.
جالپى, كرەمل بيلىگىنە قارسى جاسالعان شەكتەۋلەر مۇنىمەن بىتپەك ەمەس. الەمنىڭ باسقا ەلدەرى دە, حالىقارالىق ۇيىمدار دا شاما-شارقىنشا رەسەيگە سانكتسيا سالىپ جاتىر. ماسەلەن, حالىقارالىق فۋتبول فەدەراتسياسى (FIFA) رەسەيدىڭ ۇلتتىق قۇراماسىن الەم كۋبوگىنىڭ ىرىكتەۋ ويىندارىنا قاتىستىرماۋعا شەشىم قابىلدادى. وسىلايشا, پولشا كەلەسى كەزەڭگە تىكەلەي ءوتتى. بۇعان دەيىن رەسەيلىك كلۋبتاردىڭ ۋەفا تۋرنيرلەرىنە قاتىسۋىنا شەكتەۋ قويىلعان بولاتىن. ناتيجەسىندە, ەۋروپا ليگاسىنىڭ 1/8 فينالىندا ويناۋعا ءتيىس «سپارتاك» جارىستان شەتتەتىلدى.
سالىنعان سانكتسيالاردىڭ كۇرت ارتۋىنا بايلانىستى Fitch Ratings كومپانياسى رەسەيدىڭ ينۆەستيتسيالىق دەڭگەيىن تومەندەتىپ تاستادى. ماسكەۋ تاراپى سانكتسيانىڭ سالدارىنان قۇندى قاعازدار بويىنشا مىندەتتەمەلەرىن ورىنداي الماي قالۋى مۇمكىن ەكەنىن حابارلادى.
«سانكتسيالاردىڭ ودان ءارى كۇشەيۋى جانە ەنەرگەتيكالىق ساۋدانى شەكتەيتىن تىيىمدار رەسەيدىڭ تاۋەلسىز قارىز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماۋىن, ياعني كەيبىرىن تولەمەۋىن, وسىعان قاتىستى ساياسي شەشىم قابىلداۋ ىقتيمالدىلىعىن ارتتىرادى», دەلىنگەن Fitch-ءتىڭ ەسەبىندە.
وسى ورايدا ۋكرايناعا بەرىلەتىن حالىقارالىق كومەك تولاستار ەمەس. اقش كونگرەسى ۋكراينا مەن ەۋروپالىق وداقتاستارىنا قولۇشىن سوزۋ ءۇشىن 13,6 ملرد دوللار ءبولۋ تۋرالى ەكىجاقتى كەلىسىمگە كەلدى. پرەزيدەنت دجو بايدەن باستاپقىدا اسكەري, گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا 10 ملرد دوللار سۇراعان. الايدا كونگرەستەگى پارتيالار العاشقى تالقىلاۋ كەزىندە ونىڭ سوماسىن 12 ملرد دوللارعا وسىرگەن. سوڭعى وتىرىستا قاراجاتتىڭ سوماسى 13,6 ملرد دوللارعا جەتكەنى بەلگىلى بولدى.
سونىمەن قاتار الەم ەلدەرى ۋكرايناعا قارۋ-جاراق جەتكىزۋىن جالعاستىرىپ جاتىر. بۇعان دەيىن گەرمانيا سەكىلدى بىرقاتار ەۋروپالىق ەلدەن تانككە قارسى قولدانىلاتىن Javelin, NLAW سەكىلدى قارۋ اكەلىنگەن ەدى. كەيىنگىلەردىڭ ءبىرى بولىپ جاپونيا دا كوپتەگەن اسكەري جابدىق جەتكىزدى.
ۋكراينا تاراپى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە ساي, بۇگىنگە دەيىن 12 مىڭنان استام رەسەيلىك سارباز قازا تاپقان. قيراتىلعان تەحنيكا دا مىڭداپ سانالادى. سونداي-اق جۇزدەگەن ۇشاق پەن تىكۇشاق قۇلاتىلدى.
كەشە ۋكراينا مەن رەسەي تاراپتارى سارسەنبى كۇنى انتاليادا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەزدەسەتىنىن حابارلادى.
