ساياسات • 03 ناۋرىز, 2022

بۇۇ ۋكرايناداعى سوعىستى توقتاتۋعا شاقىردى

590 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سارسەنبى كۇنى بۇۇ باس اسسامبلەياسى رەسەيدەن ۋكرايناداعى اسكەري وپەراتسيالارىن دەرەۋ توقتاتۋدى تالاپ ەتەتىن قاراردى باسىم داۋىسپەن قابىلدادى. وسىلايشا, جيىن بارىسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا مۇشە 193 مەملەكەتتىڭ 141-ءى ۋكراينانىڭ ەگەمەندىگى, تاۋەلسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن راستايتىن قاراردى قولدادى.

بۇۇ ۋكرايناداعى سوعىستى  توقتاتۋعا شاقىردى

توتەنشە سەسسيادا 35 مەملەكەت قالىس قالسا, بەسەۋى قارسى داۋىس بەردى. ماسكەۋدىڭ باسقىنشىلىق ارە­كەتىن ايىپتاعان قۇجاتقا بەلارۋس, سولتۇستىك كورەيا, ەريترەيا, سيريا جانە رە­سەيدىڭ ءوزى قارسىلىق ءبىلدىردى. قالىس قال­عاندار قاتارىندا كرەملدىڭ وداق­تاستارى سانالاتىن كۋبا مەن نيكا­راگۋا, سونداي-اق كورشىلەس قىتاي بار.

رەزوليۋتسيادا بۇۇ «رەسەي فەدە­را­تسياسىنىڭ ۋكرايناعا قارسى اگرەس­سياسىنا قاتتى الاڭدايتىنى» ايتىلعان. «رەسەي فەدەراتسياسىنان ۋكرايناعا قارسى قارۋ قولدانۋدى دەرەۋ توقتاتۋدى, حالىقارالىق تۇرعىدا مويىندالعان شەكارالارىنان بۇكىل اسكەري كۇشتەرىن جەدەل, تولىعىمەن جانە ەشقانداي شارتسىز شىعارۋدى تالاپ ەتەدى», دەلىنگەن قاراردا.

قۇجاتتىڭ زاڭدى كۇشى جوق. دەگەن­مەن بۇل ماسكەۋ مەن ونىڭ وداق­تاسى بەلارۋسكە حالىقارالىق قوعام­داس­تىقتىڭ كوزقاراسىن بىلدىرەدى. قارار­دى ازىرلەۋگە 90-نان استام ەلدىڭ وكىلى اتسالىسقان. ونى قابىلداۋ ءۇشىن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ ۇشتەن ەكىسى قولداۋى ءتيىس ەدى.

قارار قابىلدانعاننان كەيىن بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش ءسوز سويلەپ, احۋالعا قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, باس اسسام­بلەيا ۇستانىمىن كورسەتتى. ەندىگى جەردە بۇۇ باس حاتشىسى رەتىندە ونىڭ ورىن­دالۋىنا بارىن سالاتىنىن جەت­كىزدى.

«باس اسسامبلەيانىڭ ايتارى انىق جانە ايقىن. ءدال قازىر ۋكراي­نا­داعى قىرعىندى توقتاتۋ كەرەك. ءدال قازىر مىلتىقتىڭ دىبىسى ەستىلمەۋ ءتيىس. ءدال قازىر كەلىسسوزدەر مەن ديپلوماتياعا كەزەك بەرۋ قاجەت. ۋك­راي­نانىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ەگەمەندىگى بۇۇ جارعىسىنا سايكەس ساقتالۋى كەرەك. ۋاقىت جوعالتۋعا بولمايدى. قاقتىعىستىڭ اۋىر زارداپتارى انىق كورىنەدى», دەدى ا.گۋتەرريش.

باس حاتشى ۋكرايناداعى احۋالدىڭ كۇردەلى بولىپ تۇرعانىن, جاعداي ال­داعى ۋاقىتتا ودان ءارى كۇردەلەنە ءتۇسۋى مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەدى. ءار سەكۋند وتكەن سايىن جاعداي قيىنداپ بارادى.

«سوعىستىڭ ايماقتىق جانە جا­ھان­دىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە, كوروناۆيرۋستان ەسىن ەندى جيناپ جات­قان الەمگە تيگىزەتىن سالدارلارىنا قاتتى الاڭدايمىن. بۇگىنگى قارار باستى شىندىقتى كورسەتەدى. الەم ۋكراينا حالقىنىڭ جاپا شەككەنىن قالامايدى», دەدى ول.

سونداي-اق ا.گۋتەرريش گۋما­ني­تار­لىق كومەك قولىن سوزعان كور­شىلەس ەلدەرگە العىس ايتتى. وسىن­داي قارجىلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا ماڭىزدى ءدارى-دارمەك پەن مەديتسي­نالىق قۇرالدار, ازىق-ت ۇلىك, تازا اۋىز سۋ جەتكىزۋگە مۇمكىندىك مولايتىنىن اتاپ ءوتتى.

«سوعىس قيمىلدارىن دەرەۋ توق­تاتۋعا جانە بەيبىتشىلىك ءۇشىن شۇعىل كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە ۇلەس قوسۋ ءۇشىن قولىمنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايمىن. ۋكراينا حالقىنا بەيبىتشىلىك وتە قاجەت. ال دۇنيە جۇزىندەگى ادامدار سونى تالاپ ەتەدى», دەدى ا.گۋتەرريش.

ۋكراينانىڭ تۇراقتى وكىلى سەرگەي كيسليتس «بۇل مەنىڭ سوعىسىم ەمەس» دەگەن سىلتاۋمەن قالىس قالۋدى ءجون كورگەن ەلدەرگە ۇندەۋ تاستادى. «بۇل قاتە پىكىر. جاماندىق ەشقاشان توقتامايدى. جاۋلاپ العان سايىن ارانى اشىلا بەرەدى. بۇعان توزسەڭىزدەر, ول ودان ءارى ىلگەرىلەي بەرەدى. قارار جوباسى ونى ۋكراينادا توقتاتۋعا جانە ودان ءارى كەتپەۋىنە قاجەت قادام», دەدى س.كيسليتس.

ايتا كەتەرلىگى, باس اسسامبلەيانىڭ توتەنشە سەسسياسىندا سويلەگەن سپي­كەرلەردىڭ ءبارى سوعىستى ايىپتادى. امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ بۇۇ-داعى وكىلى ليندا توماس-گرينفيلد بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باستى ماقساتى سوعىستىڭ الدىن الۋ ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەي سوعىستاعى قاتىگەزدىكتى ارتتىرۋعا دايىندالىپ جاتىر. وسى ورايدا, توماس-گرينفيلد كرەملدىڭ كاسسە­تا­لىق وق-دارىلەر مەن ۆاكۋمدىق بومبالار, جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋ-جاراقتاردى ۋكرايناعا تاسىمالداپ جاتقانىنا توقتالدى.

ءوز كەزەگىندە رەسەيدىڭ بۇۇ-داعى تۇراقتى وكىلى ۆاسيلي نەبەنزيا ۋكراي­­ناداعى احۋال سوعىس ەمەس, «اسكە­ري ءىس-قيمىل» دەگەن ءسوزىن تاعى ءبىر مار­تە قايتالادى. الايدا بەيبىت تۇر­­عىن­داردىڭ كۇن سايىن قالاي قىرىلىپ جاتقانىن كورگەن حالىق­ارالىق قوعامداستىق مۇنداي سىلتاۋعا قۇلاق اسقان جوق.

رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋىن ايىپ­تايتىن قۇجات بۇعان دەيىن بۇۇ قا­ۋىپسىزدىك كەڭەسىندە تالقىلانىپ, داۋىس بەرىلگەن ەدى. دەگەنمەن ول كەزدە رەسەي تاراپى قارارعا ۆەتو قويدى. سوندىقتان ول قابىلدان­باي قالدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ بەس تۇراقتى مۇشەسىندە – اقش, رەسەي, ۇلى­بريتانيا, قىتاي جانە فرانتسيادا ۆەتو قويۋ قۇقىعى بار. كەڭەسكە مۇشە 14 مەملەكەت قۇجاتتى قابىلداسا دا, اتى اتالعان مەملەكەتتەردىڭ بىرەۋى قارسى شىقسا, وندا قارار قابىلدانبايدى.

اقش-تىڭ بۇۇ-داعى ەلشىسى ليندا توماس-گرينفيلد بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى قارارى قابىلدانباعاننان كەيىن نارازىلىعىن جاسىرعان جوق. «رەسەي ءبىزدىڭ داۋىسىمىزعا ۆەتو قويا المايدى. رەسەي ۋكراينا حالقىنا ۆەتو قويا المايدى. رەسەي بۇۇ جار­عىسىنا ۆەتو قويا المايدى. رەسەي جاۋاپكەرشىلىككە ۆەتو قويمايدى دا, قويا دا المايدى», دەدى ول.

ال بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا ەش­قانداي مەملەكەتكە مۇنداي باسىمدىق بەرىلمەگەن. ءاربىر ەلدىڭ ءبىر داۋىسى بار. ايتا كەتەرلىگى, بۇۇ باس اسسام­بلەياسىنىڭ توتەنشە سەسسياسى 1950 جىلدان بەرى 11 مارتە عانا شاقى­رىلعان. سوڭعى رەت 1982 جىلى وسىنداي جيىن وتكەن بولاتىن.

سوڭعى جاڭالىقتار