قۇجات جونىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سەرىك شاپكەنوۆ بايانداما جاسادى. ۆەدومستۆو باسشىسى تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتى جاعدايىنداعى جۇمىس تۋرالى كونۆەنتسيا 1994 جىلعى 24 ماۋسىمدا حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ باس كونفەرەنتسياسىندا قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
2019 جىلعى 18 قازاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتار ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ 40-شى وتىرىسىندا قولداۋ تاپقانىن ەسكە سالدى. «كونۆەنتسيا تولىق جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى. اتاپ ايتقاندا, ۇجىمدىق كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ قۇقىعى, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ, انانىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, جىل سايىنعى اقىلى دەمالىس بەرۋ, ەڭبەك جانە جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىندا كەمسىتۋشىلىككە جول بەرمەۋدى كوزدەيدى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كونۆەنتسيا قىزمەتكەرلەر مەن كاسىپورىنداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن قوسپاعاندا, ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ بارلىق سالاسىنا قولدانىلادى.
«ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا 2021 جىلدىڭ 4-توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءارتۇرلى سالاداعى 470 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەر تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتى رەجىمىندە جۇمىس ىستەدى. ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى اپتاسىنا 20 ساعاتتان از ۋاقىت جۇمىس ىستەگەن. ولاردىڭ كوپشىلىگى اۋىل شارۋاشىلىعى, ءبىلىم جانە ونەركاسىپ سالالارىندا ەڭبەك ەتكەن», دەدى سەرىك شاپكەنوۆ.
كونۆەنتسياعا سايكەس «تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن ادام» تەرمينى تولىق جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن جانە سالىستىرمالى جاعدايدا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەردىڭ جۇمىس ۋاقىتىنىڭ قالىپتى ۇزاقتىعىنان از جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسشىنى بىلدىرەدى.
كونۆەنتسياعا سايكەس تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ نەگىزگى جالاقىسى سول ادىستەرمەن ەسەپتەلەتىن تولىق جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن جانە سالىستىرمالى جاعدايداعى قىزمەتكەرلەردىڭ نەگىزگى جالاقىسىنان كەم بولماۋعا ءتيىس. ء«وز كەزەگىندە كونۆەنتسيادا كوزدەلگەندەي ۇلتتىق ەڭبەك زاڭنامامىزدا قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر قاراستىرىلعان. سونداي-اق تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جۇيەلەرى تولىق جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەرگە ۇقساس بولۋى كەرەك دەپ قاراستىرىلعان. بۇل شارتتار جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعىنا, جارنالارعا نەمەسە كىرىستەرگە پروپورتسيونالدى تۇردە انىقتالۋى مۇمكىن», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇلتتىق ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك زاڭناما تولىق جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەرمەن سالىستىرعاندا تولىق ەمەس جۇمىس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن شەكتەمەيدى. «اتاپ ايتقاندا, مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنەن تابىستى جوعالتۋ بويىنشا تولەم قىزمەتكەردىڭ ورتاشا ايلىق ساقتاندىرىلعان كىرىسىنىڭ مولشەرىنە جانە ونىڭ جۇيەگە قاتىسۋ وتىلىنە تىكەلەي بايلانىستى جانە ونىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ نىسانىنا نەمەسە تۇرىنە بايلانىستى ەمەس», دەپ تۇيىندەدى سەرىك شاپكەنوۆ.
سونىمەن قاتار جيىن بارىسىندا «دەربەس دەرەكتەر الماسۋ سالاسىنداعى اكىمشىلىك ماسەلەلەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
اتالعان قۇجات جونىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مارات قوجاەۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىن قابىلداۋ بىرقاتار ارتىقشىلىق بەرەدى. «كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ دوستاستىق ەلدەرىنەن ازاماتتىقتىڭ بولۋى جانە بولماۋى, بەرىلگەن جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتار, كوشى-قون ەسەبىندە تۇرعان ادامدار, شەتەلدىكتەرگە وسى ەلدەرگە كەلۋ جانە وندا بولۋعا بەرىلگەن ۆيزالار, جىلجىمايتىن م ۇلىك نە م ۇلىكتىك سيپاتتاعى مىندەتتەمەلەر, قىلمىستىق نەمەسە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى مالىمەتتەردى الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اقپاراتتى وكىلەتتىك ورگاندار سۇراۋ سالۋ ارقىلى الا الادى. جاۋاپ بەرۋ مەرزىمى ءوتىنىش تۇسكەن مەرزىمنەن باستاپ ەكى ايدان اسپاۋعا ءتيىس. بۇل اسىرەسە, قوس ازاماتتىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا وزەكتى», دەدى مارات قوجاەۆ.
كەلىسىم جوباسىنىڭ ماقساتى – تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى شەڭبەرىندە ازاماتتىعىنىڭ بولۋى, كوشى-قون ەسەبىنە قويۋ, ۆيزالار بەرۋ, جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتار تۋرالى دەربەس دەرەكتەرمەن الماسۋ سالاسىنداعى اكىمشىلىك ماسەلەلەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن جاساۋ.
سونداي-اق ءماجىلىس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى.
«زاڭ جوباسىنا ءبىر توپ پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشىلىق جاسادى. قۇجاتتا «مۇگەدەك» تەرمينىن «مۇگەدەكتىگى بار ادام» دەپ وزگەرتۋ, مۇگەدەكتىگى بار بالانى ساناتورلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋگە الىپ جۇرەتىن ادامعا جولداما قۇنىنىڭ 70 پايىزىن وتەۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ءبىرىنشى كەزەكتە قىزمەت كورسەتۋ كوزدەلەدى. سونداي-اق ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى جەكەشە نوتارياتتىق ءىس-ارەكەتتەر جاساعان كەزدە قۇقىقتىق جانە تەحنيكالىق سيپاتتاعى قىزمەتتەردە اقى تولەۋدەن بوساتىلعان ادامدار ساناتىنا ەنگىزۋ جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن باسقا دا نورمالار كوزدەلەدى», دەدى دەپۋتات ءجاميلا نۇرمانبەتوۆا.
بۇدان بولەك, قۇجاتتا قازاقستان اۋماعىندا انىقتالعان, ادام ساۋداسىنىڭ قۇربانى بولعان شەتەلدىكتەرگە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىن جانە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى ۇسىنۋ جونىندەگى نورمالار ەسكەرىلگەن.
ايتا كەتەرلىگى, جالپى وتىرىستا دەپۋتات داريعا نازارباەۆانىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى اسىلبەك سماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءماجىلىس دەپۋتاتى د.نازارباەۆا مىندەتتەرىن اتقارۋدان ءوز ەركىمەن بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىش بەرگەن. وسىعان بايلانىستى بوس تۇرعان ماندات ساياسات نۇربەككە بەرىلگەن ەدى. جالپى وتىرىستا ول انت بەرىپ, پالاتانىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ قۇرامىنا سايلاندى.
وتىرىس سوڭىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنا ساۋال جولدادى. پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليارعا جولداعان ساۋالىندا فاحريددين قاراتاەۆ جولاۋشىلار تاسىمالىنداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل سولتۇستىككە كوشى-قونعا دا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. «قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى تەمىرجول قىزمەتىن پايدالانادى. سەبەبى پويىز قاۋىپسىز كولىك, مارشرۋتى مەن ءجۇرىپ-تۇرۋ كەستەسى ىڭعايلى, بيلەت قۇنى قولجەتىمدى. دەگەنمەن شەشىمىن تاپپاي وتىرعان ماسەلە – سولتۇستىكتەگى قوستاناي, پاۆلودار وڭىرىنە قونىس اۋدارىپ جاتقان حالىقتىڭ قاتىناۋى وتە قيىن. اسىرەسە كوشكەن جاستاردىڭ اتا-انالارىنا, قارتتارعا, بالالارىمەن, جۇكتەرىمەن ءجۇرۋ قيىنعا سوعادى. مىسالى, حالىق تۇركىستان وبلىسىنان قوستانايعا قاتىناۋ ءۇشىن الماتى, قاراعاندى نەمەسە نۇر-سۇلتان قالالارى ارقىلى وتۋگە ءماجبۇر. ونىڭ ۇستىنە پويىزداردىڭ ۋاقىتتارى ءبىر-بىرىنە سايكەس كەلمەي جارتى كۇن, كەيدە ءبىر كۇن كۇتۋگە تۋرا كەلەدى», دەدى ف.قاراتاەۆ.
سونداي-اق امانجان جامالوۆ, دانيا ەسپاەۆا, ايجان سقاقوۆا, يرينا سميرنوۆا, جامبىل احمەتبەكوۆ, ەكاتەرينا سمىشلياەۆا, عازيز قۇلاحمەتوۆ, يۋري جۋلين, عالىم امىرەەۆ, اندرەي ليننيك, ازات پەرۋاشەۆ ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا ساۋالدارىن جولدادى.
