تابىسى مەن تاۋەكەلى تەڭ ونلاين بانكينگ

قازىر ەلدەگى بارلىق قارجى ينس­تي­تۋتتارى ءوز قىزمەتتەرىن اۆتوماتتان­دىرۋعا كۇش سالىپ جاتىر. باسىم بو­لىگى ونىمدەر مەن قىزمەتتەردى ونلاين­عا كوشىرىپ تە قويدى. تەك ءبىرى سونى جە­دەل ءارى ساپالى اتقارسا, ەندى ءبىرى باياۋ بولسا دا ساپالى جۇمىس ىستەپ جا­تىر, ال ءبىرازىندا جىلدامدىق تا, سا­پا دا جەتكىلىكسىز.

ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ ون­لاين-سەرۆيستەرى جىل ساناپ وتكىرلە­نىپ كەلە جاتقانى وتىرىك ەمەس. ساراپشى­لار 2022 جىلى ونلاين-بانكينگ ودان ءارى كۇشەيە تۇسەدى دەپ بولجاي­دى. Ranking جازۋىنشا, ەلدەگى ءاربىر ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىن ەكىن­شى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ تورتتەن كوپ ونلاين-سەرۆيسىن تۇتىنادى. ەكى جىل بۇل كورسەتكىش ەكەۋدەن ارەڭ اسقان.

«ونلاين-سەرۆيستى پايدالانۋ ءوسىمىنىڭ بىردەن-ءبىر درايۆەرى – بيو­مەتريالىق يدەنتيفيكاتسيانىڭ ەنگى­زىلۋى بولدى. قازىر ءموبيلدى قوسىم­شالار بارلىق بانكتىك قىزمەتتەرگە دەگەن قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتىپ وتىر. Google Play دەرەگىنشە, 2022 جىلدىڭ 11 اقپانىنداعى جاعداي بويىنشا ءبىرىنشى ورىندى Jusan Bank-ءتىڭ Jusan قوسىمشاسى يەلەندى. قوسىمشادا ءتۇرلى باعىت بار, سونىڭ ىشىندە بانك قىزمەتى جانە باعالى قاعازدار مەن ساقتاندىرۋ نارىعىنداعى ەنشىلەس ۇيىمداردىڭ ەكوجۇيەلەرى دە بار. سونىمەن قا­تار قوسىمشا «Jusan ماگازين» مار­كەتپلەيسىنە دە قولجەتىمدىلىك بەرەدى. ول جەردەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ءبولىپ تولەۋ ارقىلى الۋعا بولادى», دەپ جازادى Ranking.

ەكىنشى ورىندا Halyk Bank-ءتىڭ Halyk Homebank قوسىمشاسى, ءۇشىنشى ورىندا Kaspi.kz ورنالاسقان. ونلاين-بانكينگتىڭ ءورىس الۋىنا بايلانىستى قولما-قولسىز جاسالاتىن تولەم كۇرت ءوستى. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ونلاين وپەراتسيالار نەگى­زىنەن ينتەرنەت پەن ءموبيلدى بانكينگ ارقىلى كۇش الىپ, 83,4 پايىزدى نەمەسە 60,1 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە, 5 جىلدا قولما-قولسىز تولەم 26 ەسە وسكەن.

«قازاقستان قارجى-تەحنيكالىق ونىمدەر شىعارۋ, يننوۆاتسيا, ديدجيتاليزاتسيا بويىنشا تەڭدەسسىز سەرپىلىس جاسادى. بۇل قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن جاقسارتىپ جاتىر. بىرەر جىل بۇرىن عانا ەشكىم قازاقستاندا ءدال وسىنداي قارجى-تەحنيكالىق يندۋس­ترياسى بولادى دەگەنگە سەنبەس ەدى. ال قازىر كەز كەلگەن بانك, كەز كەلگەن كومپانيا تسيفرلى يننوۆاتسياعا ەرەكشە ءمان بەرۋدە. ءبارىمىز ءۇشىن بۇل باسىمدىققا اينالدى», دەيدى Kaspi.kz باسشىسى ميحايل لومتادزە.

بۇعان دەيىن ەلىمىزگە ساپارمەن كەلگەن ۇلىبريتانيانىڭ ساۋدا ءمينيسترى رانيل دجاياۆاردەن دا قازاقستاننىڭ تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا ۇلكەن قادام جاساعانىن ايتىپ ەدى.

ء«بىز وندىرىستىك, بىلىكتىلىك بازاسىن جانە قىزمەت كورسەتۋ سەكتورىن دامىتۋعا دەگەن ۇمتىلىستى قولدايمىز. مەن, مىسالى Kaspi-ءدىڭ قارجىلىق قىزمەتتەرگە ارنالعان تاماشا قولدانبا ەكەنىن ەستىدىم. جاس IT-مامانداردىڭ شەبەرلىگىمەن قازاقستاننىڭ تسيفرلى سەكتورى ۇلىبريتانيادا قالاي داميتىنىن كورەتىن شىعارمىز», دەدى ول.

«بانك تسەنتركرەديت» باسشىسى عالىم قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بانك سەكتورىن تسيفرلاندىرۋداعى ماڭىزدى باعىت – بانك پەن مەملەكەتتىك جۇيەلەردىڭ ينتەگراتسيالانۋى.

«مەملەكەتتىك مەكەمەلەر بانك­تەر ءۇشىن ءوز سەرۆيستەرىن اشا باس­تادى. تۇراقسىز جۇمىس سيپاتىنا وراي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كوبى بۇعان دايىن ەمەس ەدى. مەملەكەتتىك سەرۆيستەردىڭ ءار كەز قولجەتىمدى بولماۋى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى وزدەرىنىڭ جەكە جۇيەسىن قۇرۋىنا الىپ كەلدى. ناتيجەسى دە جامان ەمەس – ولار ارحيتەكتۋرانى اۋىستىرا الاتىندارىن كورسەتتى. مىڭداعان قىزمەتكەردى قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ رەجىمىنە جەدەل اۋىستىرۋ دا تسيفرلى دامۋدى جىلدامداتتى», دەيدى بانكير.

ۆتب (قازاقستان) باسقارما توراعا­سى دميتري زابەللونىڭ سوزىنە قاراعاندا, تسيفرلى بانكينگتىڭ دامى­عانى جاقسى-اق, بىراق سول دامۋمەن بىرگە كيبەرشابۋىلدار دا قاتار ورىستەيدى.

«پروتسەستەر مەيلىنشە ينتە­گ­را­­تسيالانعان سايىن دەرەكتەردىڭ ۇر­لانۋى جانە الاياقتىق تاۋەكەلى دە كوبەيەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل اقشانىڭ قاتىسۋىمەن بولاتىن پروتسەستەر عوي. ودان بولەك تەحنيكالىق اقاۋ ىقتيمالدىلىعى دا ارتادى. مودەلدىك تاۋەكەلدەردى دە ەسەپتەن شىعارىپ تاستاي المايمىز. بانكتەر نەسيە­لەۋ ۇدەرىسىندە شەشىم قابىلداۋ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە كوپتەن بەرى تاپ بولعان. قارجى-تەح­نيكالىق كومپانيالارىنىڭ پايدا بولۋىمەن مىندەت ەكى ەسە قيىندادى. زاماناۋي سكورينگ ۇلگىلەرى – قارىز الۋشىنىڭ نەسيە قابىلەتتىلىگىن با­عالاۋ – جەكە دەرەكتەردىڭ ۇلكەن ءماس­سيۆىن وڭدەي وتىرىپ, بىردەن شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرە­دى. بۇل دەرەكتەر بالدىق جۇيەدە بال­دىق ۇلگىلەردى قۇرايدى جانە قاتە مودەلدى قۇرۋ قاۋپى ارقاشان بار. مىسال رەتىندە نەسيە بەرۋ تۋرالى اۆتوماتتاندىرىلعان شەشىم قابىل­داۋدى الايىق. ەگەر باستاپقىدا وسى ماقساتتار ءۇشىن نەسيەلىك تاۋە­كەلدەردى انىقتاۋ مودەلى دۇرىس قۇ­رىلعان بولسا, وندا بۇل كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ ۋاقىتىن جانە ەڭبەك شىعىندارىن قىسقارتىپ, پايدانى ارتتىرادى. ال ەگەر مودەل ءتيىمسىز جۇمىس ىستەسە وندا ناشار پورتفەل مەن شىعىن ۇلەسى كۇرت ارتىپ شىعا كەلمەك», دەيدى د.زابەللو.