تاياۋدا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىندە “كەدەندىك وداق ەلدەرىنىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋدى عىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ” اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا بولىپ ءوتتى. شارانى ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى, “قازاگرويننوۆاتسيا” اكتسيونەرلىك قوعامى, رەسەي اۋىل شارۋاشىلىعى اكادەمياسى جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ وتكىزدى.
بەلارۋس, رەسەي مەن قازاقستان ەلدەرى كەدەن وداعىنا بىرىگۋىنىڭ ناتيجەسىندە ماڭىزدى داۋىرگە قادام باسىپ وتىرعاندىعى ايان. ءۇش ەلدىڭ باس بىرىكتىرىپ, ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارۋى ءوزارا عىلىمي بايلانىستاردى, اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ءوزارا ءتيىمدى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى جاڭعىرتۋ ءۇشىن تىڭ سەرپىلىس پەن جاڭا دەم بەرۋدە. جاھاندىق ەكونوميكانىڭ ينتەگراتسيالانۋى جاعدايىندا الەمدىك ازىق-ت ۇلىك رىنوگىنداعى باسەكەلەستىكتىڭ ءوسۋى ءبىزدىڭ ءمۇمكىندىكتەرىمىزدى بىرىكتىرە, بىرىڭعاي اگرارلىق ساياساتتى جۇرگىزە وتىرىپ قانا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتا الاتىنىمىز ءسوزسىز. اگرارلىق عىلىم سالاسى ءۇش ەلدىڭ بىرىگۋ ۇدەرىستەرىنىڭ قولايلى جولدارىن كورسەتۋى ءتيىس. ال كەدەن وداعىنىڭ قۇرىلۋى جاڭا تاريحىمىزداعى ۇلكەن ماڭىزى بار قۇبىلىس. ول ءۇش ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا, اسىرەسە, اگرارلىق سالانىڭ دامۋىنا ۇلكەن لەپ اكەلەدى.
مامانداردىڭ بەرگەن ءمالىمەتىنە سۇيەنسەك, سوڭعى جىلدارى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدە يمپورت كولەمى شارىقتاۋ دەڭگەيىنە جەتىپ تۇر. بۇل – 39 ملرد. دوللاردى قۇرايدى. ال تمد ەلدەرى اگرارلىق كەشەنىنىڭ اقساۋىنا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا ماماندانۋداعى ولقىلىقتار سەبەپ. ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم اكادەمياسى, “قازاگرويننوۆاتسيا” اق پەن بەلارۋس ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جانە رەسەي اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم اكادەمياسىنىڭ اراسىندا “اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىزدەنىستەردە بىرىگۋ جانە اوك-تە قول جەتكىزىلگەن جوعارى عىلىمي جەتىستىكتەرمەن ءبولىسىپ وتىرۋ تۋرالى” ۇشجاقتى كەلىسىم-شارتقا قول قويىلدى.
رەسەي, بەلارۋس جانە قازاقستاننىڭ اگرارلىق عىلىمى تاۋەلسىزدىكتى دامىتۋ جىلدارىندا ەداۋىر جاڭعىرۋىنا قاراماستان, كەڭەستىك اگرارلىق عىلىم مەكتەبىنىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاپ قالعان جانە تاجىريبەشىلەر ءۇشىن جاڭا ويلار مەن ءىلىم تاراتۋعا ءداستۇرلى تۇردە باعىتتالعان. ەگىنشىلىك پەن وسىمدىك شارۋاشىلىعى, مال شارۋاشىلىعى, جەم-ءشوپ ءوندىرىسىنە, اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيكالاندىرۋ جانە تابيعي رەسۋرستار سالاسىنا, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ اياسىندا يننوۆاتسيالىق جاڭا تەحنيكالاردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋدە. سونىمەن قاتار, سەرپىندى تەحنولوگيالىق شەشىم ىزدەستىرۋ – ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ, كەدەن وداعى مەملەكەتتەرى ءۇشىن اگرارلىق سالاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ دەڭگەيىن كوتەرۋدىڭ قاجەتتى شارتى. ءۇش مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشلىعى ءوندىرىسىنىڭ جيىنتىق كولەمى 112 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايدى. مامانداردىڭ باعالاۋى بويىنشا كەدەن وداعىنا كىرگەن ءۇش ەلدىڭ ءىجو-ءسى 2015 جىلعا قاراي 15 پايىزدان استامعا وسپەك.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – اگرارلىق سالا عالىمدارىنىڭ بىرىگىپ, ءوزارا ءتيىمدى بايلانىستاردى كۇشەيتۋگە, سونداي-اق اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ءۇشىن جاڭا ينتەگراتسيالىق جاعدايدا اگروونەركاسىپ كەشەنىن تۇراقتى جەتىلدىرۋگە, 3 ەل ەكونوميكاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كوتەرۋگە جاردەم بەرۋ بولىپ تابىلادى. كونفەرەنتسيانىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى عا اكادەميگى, “قازاگرو-يننوۆاتسيا” اق پرەزيدەنتى س.كەنەنباەۆ “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنى دامۋىنىڭ عىلىمي قامتاماسىز ەتىلۋى” تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە اگرووندىرىستىك كەشەننىڭ دامۋ الەۋەتى ءالى دە زور. وعان قوسا اوك-ءتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ فاكتورى رەتىندە اگرارلىق سالانىڭ ءرولى وسە تۇسۋدە. 2002 جىلى عىلىمي ىزدەنىستەر پروفيلىندە جۇمىس جاسايتىن ۇيىمدار ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى قاراماعىنا بەرىلدى. وسى كەزدەن باستاپ جۇيەنى جەتىلدىرۋدىڭ جوسپارلى جۇمىستارى جاسالىپ, قورىتىندىسىندا اگرارلىق سالانى رىنوكتىق قايتا رەفورمالاۋ جۇرگىزىلدى. مۇنداي ءتاجىريبە ءىس جۇزىندە كوپتەگەن ەلدەردە ءجۇرگىزىلىپ, جاقسى ناتيجەلەر بەرۋدە. اتاپ ايتساق, ارگەنتينا, برازيليا جانە يزرايل ەلدەرى سالانى زەرتتەۋگە ۇلكەن ءمان بەردى جانە سونىڭ ناتيجەسىندە جەتىستىككە جەتىپ وتىر. ءسويتىپ, پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ ىشىندە ەڭ ءبىرىنشى بولىپ قازاقستان اگرارلىق سالاداعى عىلىمي ىزدەنىستەردى ءجۇر-گىزەتىن ۇيىمداردىڭ قىزمەت ءتاجى-ريبەسىندە جەتەكشى باسقارۋ تەحنو-لوگيالارىن ەنگىزگەن, مامانداندىرىلعان باسقارۋ كومپانياسىن قۇردى. ونىڭ نەگىزىنە عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمى كىردى.
ال رەسەي اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اكادەميك ا. يۆانوۆ باسەكەگە قابىلەتتى اۋىل شارۋاشىلىعىن عىلىمي قامتاماسىز ەتۋدىڭ باسىم باعىتتارى جونىندە بايانداما جاساسا, بەلارۋس ۇعا-سىنىڭ مۇشە-كوررەسپوندەنتى ز.يلينا دا كەدەن وداعىنا مۇشە ەلدەرگە بايلانىستى ءبىرقاتار ماسەلەلەردى تالقىعا سالدى.
حالىقارالىق عىلىمي-ءتاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسى وتكەن ەكى كۇن ىشىندە كوپتەگەن كوكەيكەستى ماسەلەلەر كوتەرىلدى.
ۆەنەرا تۇگەلباي.
گازداندىرۋ اياسى كەڭەيۋدە
وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ پەن “قازترانسگازايماق” اق باس ديرەكتورى قايرات شارىپباەۆ “قىزىلوردا قالاسىنىڭ جىلۋ, قۋات كوزدەرىن جانە تۇرعىن ءۇي سەكتورىن ىلەسپە گازعا كوشىرۋ” جوباسىن ىسكە اسىرۋدا ءوزارا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويدى.
قىزىلوردا قالاسىن گازداندىرۋ جۇمىسى 2004 جىلدان باستالدى. وعان وسى كۇنگە دەيىن مەملەكەت تاراپىنان 11 ملرد. تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىندى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 428 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي مەن 12 مىڭ جەكە سەكتور ۇيلەرى گازعا قوسىلدى. ءسويتىپ, قىزىلوردالىقتار ارزان “كوگىلدىر وتىن” قىزىعىن كورىپ وتىر. ناقتى ايتقاندا, بۇگىندە 1 تەكشە مەتر گاز باعاسى زاڭدى تۇلعالارعا 3,87 تەڭگە, ال جەكە تۇلعالارعا 3,59 تەڭگەدەن كەلىپ تۇر. سونىمەن قاتار, قالانىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك-مادەني نىساندارى گازداندىرىلىپ, بيۋدجەت قارجىسىن ۇنەمدەۋگە قول جەتكىزىلدى. جىلۋ-ەلەكتر ورتالىعىن گازعا اۋىستىرۋ ارقىلى تۇرعىنداردىڭ جىلۋعا دەگەن تولەمى ەكى ەسەگە دەيىن تومەندەتىلدى. وبلىس حالقى ءۇشىن وسى اسا ماڭىزدى جوبانى الداعى جىلى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قالا اۋماعى جىل سايىن دامىپ, ءوسىپ كەلەدى. سوندىقتان دا قازىرگى باستى مىندەت گازداندىرۋ جۇمىسىن تولىق اياقتاۋعا باعىتتالىپ وتىر. بۇل ءىستى جۇزەگە اسىرۋعا “قازترانسگازايماق” كومپانياسى ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. وتكەن جىلى دا وسى كومپانيامەن ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويىلىپ, كەڭ اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, جەكە تۇرعىن ءۇيدى گازعا قوسۋ 99500 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتىلدى. سونىڭ ارقاسىندا 2008 جىلى 135 ءۇي ءوز قارجىسى ەسەبىنەن گازعا قوسىلسا, وتكەن جىلى مەموراندۋمعا قول قويىلعاننان كەيىن 3712 جەكە تۇرعىن ۇيگە “كوگىلدىر وتىن” كىرگىزىلدى. ەندى وسى مەموراندۋمعا قول قويۋ ارقىلى 15 مىڭعا جۋىق جەكە سەكتور ۇيلەرىن گازبەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلۋدە. كومپانيا تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان جەڭىلدىككە سايكەس ەندى تۇرعىندار 99500 تەڭگەنى جىل ىشىندە, ياعني ءار اي سايىن 8 مىڭ تەڭگەدەن ءبولىپ تولەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. سونداي-اق, كومپانيا ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك ونەركاسىپ ايماقتارىنا گاز قۇبىرىن تارتۋدى مىندەتىنە الىپ وتىر.
ءوز كەزەگىندە ق.شارىپباەۆ كومپانيا رەسپۋبليكاداعى جەتى وبلىستى “كوگىلدىر وتىنمەن” قامتاماسىز ەتىپ, ەلدەگى تۇرمىستىق تابيعي گاز رىنوگىنىڭ 45 پايىزدان استامىن يەلەنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە سوڭعى جىلدارى قىزىلوردا وبلىسىمەن ارىپتەستىك جاعدايىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىس ءوز جەمىسىن بەرۋدە. بۇل جولدا وبلىس باسشىلىعى تاراپىنان ۇدايى كومەك كورسەتىلۋدە. ەندى الداعى ۋاقىتتا تەك وبلىس ورتالىعىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار اۋدان, اۋىلداردى دا گازداندىرۋ جوباسى جاسالماق. قورىتا ايتقاندا, جاسالىپ وتىرعان جاڭا مەموراندۋم جاڭا مىندەتتەر جۇكتەيدى.
ەركىن ءابىل, قىزىلوردا.
تۇبەكتى تۇلەتەتىن جول
ماڭعىستاۋلىقتاردى سوناۋ كەڭەستىك كەزەڭنەن بەرى تولعاندىرىپ كەلە جاتقان اتىراۋ – اقتاۋ اۆتوجولىنىڭ ءوڭىرىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار “بەينەۋ-اقتاۋ” بولىگىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەسى ەلباسىمىزدىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن وڭ شەشىلە باستادى.
اقتاۋدا وسى ماسەلەگە وراي كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى – اۆتوكولىك جولدارى كوميتەتىنىڭ وبلىستىق دەپارتامەنتى قوعامدىق تىڭداۋ وتكىزدى. وندا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.ايتقۇلوۆ اتالعان اۆتوجولدىڭ ورتا ازيالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ءدالىزى بويىنداعى ەۋروپادان ورتالىق ازياعا ترانزيت پەن ساۋداعا مول مۇمكىندىك اشاتىندىعىنا توقتالدى. اۆتوجول پايدالانۋعا بەرىلگەندە جۇك تاسىمالىن ارتتىرىپ, جولدى پايدالانۋشىلارعا كولىكتىك شىعىندار مەن ۋاقىتتى ايتارلىقتاي ۇنەمدەۋگە بولادى. ال قازىنالى ءتۇبەكتىڭ “توقسان جولدىڭ تورابىنا” اينالا تۇسەتىندىگىن ايتتى. ويتكەنى, ول اۆتوجولدار اقتاۋ, قۇرىق تەڭىز پورتتارىنا تىرەلەدى. ءسوز بولىپ وتىرعان “بەينەۋ-اقتاۋ” جولىنىڭ ۇزىندىعى 429,67 شاقىرىم. ول بەينەۋ – شەتپە – جەتىباي – اقتاۋ اراسىن جالعايدى. ياعني, ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعىن قاراقيا اۋدانىنداعى جەتىباي ەلدى مەكەنىمەن جالعاستىرا وتىرىپ اقتاۋعا جەتەدى. ناقتى قۇرىلىس جۇمىسى بەينەۋ مەن ماناشى ارالىعىنداعى 40 شاقىرىمدىق جەردە جۇرەدى. ونىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى جاساقتالىپ جاتىر. ودان سوڭ جولدىڭ ەكىنشى, ءۇشىنشى بولىگى – “ماناشى-شەتپە”, “شەتپە-جەتىباي-اقتاۋ”. ول بولىكتەردىڭ قاجەتتى جۇمىستارى جاسالۋدا. جالپى, جول قۇرىلىسى 2013 جىلى اياقتالماقشى, – دەيدى وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باستىعى امانعالي شامشادين.
وسى باسقوسۋدا ازيا دامۋ بانكىنىڭ وكىلى مانزۋر رەحمان دامۋ قارقىنى تۇراقتى تاۋەلسىز قازاقستان ينۆەستورلار ءۇشىن سەنىمدى ارىپتەس ەكەندىگىن ءبىلدىرىپ, قازاقستان ۇكىمەتىمەن كەلىسە وتىرىپ اتالمىش جولدى سالۋعا ۇيعارىم جاسالعاندىعىن جەتكىزدى.
اقتاۋ.
بايىپتىلىق ءتان
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى جولداۋىندا حالىقتى مۇمكىندىگىنشە قىزمەت ساپاسىمەن قامتۋ, كۇن سايىن وسكەن باعاعا توسقاۋىل قويۋ تاپسىرىلعان. جەتىسۋ جەرىندەگى وسى ماسەلەلەردىڭ ورىندالۋى جايلى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگى الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى بايسەيىت تۇيمەباەۆ بىلايشا اڭگىمەلەيدى.
حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ, زەرتتەۋ بۇگىنگى كۇننىڭ باستى ماقساتى. جولداۋدا قازاقستاندىقتاردى ساپالى تۇرعىن ءۇي, كوممۋنالدىق قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى تاپسىرىلىپ, وندا ەلەكتر ەنەرگياسى, جىلۋ, اۋىز سۋ جانە تۇرعىندارعا قولايلى تاريفتەردى بەلگىلەۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارىلدى. وسى باعىتتا وزىمىزگە جۇكتەلگەن مىندەتتى ورىنداۋدا تياناقتىلىقپەن جۇيەلى جۇمىس اتقارۋدامىز.
بيىلعى جىلدىڭ وتكەن مەرزىمىندە جولداۋدى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا تابيعي مونوپوليالارىن رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپارىنا سايكەس وڭىردەگى 72 تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتىن رەتتەپ, باقىلاۋ جۇرگىزىلدى. وسى مەرزىمدە تۇلعالار تاراپىنان 65 ءوتىنىش ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە قولدانىپ وتىرعان تاريفتەردى وزگەرتۋ جانە ءبىرىنشى بەرىلگەن تاريفتەردى, نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق ىسىراپتاردى, شيكىزات, ماتەريالدار, وتىن, ەنەرگيا شىعىسىنىڭ تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق نورمالارىن, نورماتيۆتىك قىزمەتشى سانىن, مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىمەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ ەڭبەكاقىسىنىڭ شەكتى دەڭگەيىن جانە شتاتتىق كەستەنى بەكىتۋ مەن ۇستەم جاعدايداعى نارىق سۋبەكتىلەرىنەن ەسكەرتپە كەلگەنىن, ولارعا ناقتى شارا كورسەتىلگەنىن ايتۋعا بولادى.
تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ اتقارعان قىزمەتتەرىنىڭ ءتاريفىن جانە تاريفتىك سمەتالارىن بەكىتۋ جونىندەگى وتىنىشتەردى قاراپ, رەتتەۋ ناتيجەسىندە 2010 جىلدىڭ وتكەن مەرزىمىندە 53 ملن. 106 مىڭ تەڭگە ۇنەمدەلدى. ونىڭ ىشىندە 54 مىڭ تەڭگە جالپى تارتىپپەن, 39 ملن. 452 مىڭ تەڭگە ىقشامداۋ تارتىبىمەن جانە 13 ملن. 600 مىڭ تەڭگە توتەنشە رەتتەۋ شارالارىنان ءتۇستى.
دەپارتامەنتتىڭ جۇمىس توبى مەن وبلىستىق اكىمدىك بىرلەسىپ, جەكە تۇلعانىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋىنا ارنالعان ەڭ جوعارعى تاريف كولەمى بەلگىلەندى. ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كولەمى قاراساي, ىلە, تالعار اۋداندارىندا جانە تالدىقورعان مەن قاپشاعاي قالالارىندا ءبىر ايدا ءبىر ادامعا, ەلەكتر پليتالاردى قولدانبايتىن تۇتىنۋشىلارعا – 70 كۆت جانە ەلەكتر پليتالاردى قولداناتىن تۇتىنۋشىلارعا 90 كۆت كولەمىندە بەكىتىلدى. وبلىستىڭ باسقا ايماقتارىندا بۇل كورسەتكىش 50 جانە 65-كە سايكەس. بۇگىنگى تاڭدا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ەڭ جوعارعى جانە ەڭ تومەنگى ءتاريفىن بەلگىلەۋ “جەتىسۋ ەنەرگوترەيد” جشس-مەن كەلىسىلۋدە.
شيكىزات ماتەريالدارى, وتىن, ەنەرگيا شىعىسىن وڭتايلاندىرۋ جونىندە بازالىق جانە بارلىق تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىسىنە ستراتەگيالىق جوسپارداعى كورسەتىلگەن ينديكاتورلار جەتكىزىلدى. وتكەن مەرزىمدە 6 تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىسىنىڭ نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق ىسىراپتارى بەكىتىلگەنى وسىنىڭ دالەلى. دەپارتامەنتتىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتىندە ەسەپتەگىش قۇرالدار ورناتۋ جونىندەگى باقىلاۋ جۇمىسى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا وبلىس بويىنشا جەكە سۋىق, ىستىق سۋ ولشەگىشتەرىن ورناتۋ مولشەرى وسكەنىن ايتقان ءجون. ال, جالپى ۇيلەردەگى جىلۋ ەنەرگياسىن ولشەيتىن ولشەگىشتەر قولدانىلعانىنا قاراماستان, ءالى دە تۇتىنۋشى تالابى تولىق قاناعاتتاندىرىلماي وتىر.
كەيبىر تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىنىڭ باسشىلارى ءوز مىندەتىن تولىق ورىنداماۋدا. ماسەلەن, “الماتى شەكەر” اكتسيونەرلىك قوعامى بۇگىنگى كۇنگە جىلۋ ەنەرگياسىن ولشەيتىن بىردە-ءبىر ەسەپتەگىش ورناتپاعان. سۋىق سۋ ولشەيتىن ەسەپتەگىشتى ورناتۋدا رايىمبەك اۋدانىنىڭ “كەگەن سۋ قۇبىرى” مكك, كەربۇلاق اۋدانىنىڭ “كەربۇلاق سۋ قۇبىرى” مكك, الاكول اۋدانىنىڭ “الاكول سۋ قۇبىرى” مكك مەكەمەلەرى ءالى دە نەمقۇرايدىلىق تانىتىپ كەلەدى.
تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنە وتكەن مەرزىمدە تەكسەرىس جۇرگىزىلىپ, 6 ۇيعارىم مەن قاۋلى قابىلداندى, 3815,1 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى. “تابيعي مونوپوليالار جانە رەتتەلەتىن نارىقتار تۋرالى” زاڭعا سايكەس دەپارتامەنتكە بيىلعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 5 تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىسىنەن 2 ملرد. 624 ملن. 223 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما جوباسى بەكىتۋگە بەرىلدى. قازىرگى كەزدە بۇل جوبالار زەرتتەلۋ ۇستىندە.
بيىل تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ تاريفتىك سمەتالارىن جانە تاريفتەردى وزگەرتۋ جونىندە 6 جانە نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق ىسىراپتاردىڭ جوبالارى بويىنشا ءتورت مارتە جاريا تىڭداۋ وتكىزىلدى. تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىنىڭ ۇسىنىلعان تاريفتىك وزگەرىستەرى, نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق ىسىراپتاردىڭ جوبالارى قاراستىرىلعان تىڭداۋلارعا قالالىق جانە وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى, تۇتىنۋشىلار جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, ماسەلەنىڭ ماندىلىگى نازارعا الىندى. سونداي-اق, القا ءماجىلىسىندە بازالىق تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى باسشىلارىنىڭ نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق ىسىراپتى ازايتۋ, ەسەپتەگىش قۇرالدارىنىڭ ورناتىلۋى جونىندەگى ەسەپتەرى تىڭدالىپ, ەلىمىزدەگى “تابيعي مونوپوليالار جانە رەتتەلەتىن نارىقتار تۋرالى” زاڭ تالاپتارىن ورىنداۋ جونىندە ءتيىستى شارالار ورتاعا سالىندى.
ءوز جۇمىسىمىزدا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن كەزدەسۋ ارقىلى باعاعا بايلانىستى قولعا الىنعان شارالاردى ورتاعا سالىپ وتىرامىز. بيىل الماتى وبلىسىنىڭ مۇگەدەكتەر قوعامىنىڭ پرەزيديۋم مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋ ءوتتى. كەزدەسۋدە دەپارتامەنتتىڭ اتقارعان جۇمىسى جونىندە اقپارات بەرىلىپ, تالدىقورعانداعى جىلۋ, ەلەكتر ەنەرگياسى, اۋىز سۋ تاريفتەرىنە تولىق تۇسىنىك جانە تۇرعىندار سۇراعىنا جاۋاپ بەرىلدى.
حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىمەن ولشەنەتىنى انىق. دەمەك, باعا ساياساتىنا سەرگەك قاراپ, تۇتىنۋشى تالابى مەن تالعامىن زەرتتەۋ, كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋعا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋ نەگىزگى مىندەتىمىز. تالاپ پەن تاباندىلىق ارقىلى اگەنتتىكتىڭ ستراتەگيالىق جوسپارداعى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ باستى ماقسات ەكەندىگىن نازاردا ۇستاۋدامىز.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.
ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينتەرنەت-سايتتارى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى www.government.kz ىشكى ىستەر مينيسترلىگى www.mvd.kz قورعانىس مينيسترلىگى www.mod.kz قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى www.nature.kz ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى www.edu.gov.kz سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى www.mfa.kz دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى www.ءdarى.kz كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى www.mtk.gov.kz ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى www.enbek.kz قارجى مينيسترلىگى www.mf.ءmىnfىn.kz ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىگى www.ءmىnplan.kz ادىلەت مينيسترلىگى www.ءmىnjust.kz توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى www.emer.kz مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى www.sana.gov.kz ەنەرگەتيكا جانە مينەرالدىق رەسۋرستار مينيسترلىگى www.memr.gov.kz اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى www.ءmىnagrى.kz يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترلىگى www.ءmىt.kz تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى www.mts.gov.kz جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ اگەنتتىگى www.auzr.kz بايلانىس جانە اقپاراتتاندىرۋ اگەنتتىگى ww.alc.gov.kz ستاتيستيكا اگەنتتىگى www.stat.kz كوشى-قون جانە دەموگرافيا اگەنتتىگى www.ءdemomىgratىon.kz
