«ەپيدەميالىق جاعداي مەن شەكاراداعى كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارىنىڭ سەبەبىنەن كەلۋ ءتۋريزمى بويىنشا كورسەتكىشتەردىڭ ايتارلىقتاي تومەندەگەنى بەلگىلى. دەگەنمەن كارانتيندىك تالاپتار جەڭىلدەگەننەن كەيىن بىرقاتار كورسەتكىشتىڭ, ونىڭ ىشىندە ىشكى ءتۋريزمنىڭ دە جاقسارعانى بايقالىپ وتىر. 2021 جىلعى توعىز ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ىشكى تۋريستەر سانى 5,2 ميلليون ادامدى قۇرادى, بۇل 2019 جىلعى كارانتينگە دەيىنگى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 100 مىڭ ادامعا ارتىق», دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار داۋرەن اباەۆ وتكەن جىل ۇلتتىق پاركتەرگە تۋريستەردىڭ ەڭ كوپ كەلگەن جىلى بولىپ, تۋريستەردىڭ سانى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 300 مىڭعا كوبەيىپ, 1,5 ميلليون ادامدى قۇراعانىن ايتتى. «اسىرەسە الماتى تاۋ كلاستەرىنىڭ ۇلتتىق پاركتەرىنە كەلۋشىلەردىڭ ەسەلەپ وسكەنىن ايتۋ كەرەك. مىسالى, ىلە الاتاۋى 212 مىڭنان 430 مىڭعا دەيىن, كولساي 83 مىڭنان 160 مىڭعا دەيىن وسكەن. بۇنى جاقسى كورسەتكىش دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل ۇلتتىق پاركتەرگە ءوز جوبالارىن تابيعاتقا زيان كەلتىرمەستەن جۇزەگە اسىراتىن ينۆەستورلاردى تارتۋ ءىسىنىڭ تيىمدىلىگىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەيدى», دەدى د.اباەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ورنالاستىرۋ ورىندارى تاراپىنان كورسەتىلگەن قىزمەتتەر كولەمى وسۋدە, مىسالى, وتكەن جىلدىڭ توعىز ايىنىڭ قورىتىندىسى 2020 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 66 پايىزعا وسكەنى بايقالادى. ورنالاستىرۋ ورىندارى 182 بىرلىككە, ال ولاردىڭ بىرجولعى سىيىمدىلىعى 9 مىڭنان استام بىرلىككە كوبەيدى. ءبىز ءبىر جىلدا 200 مىڭعا جۋىق ادامدى قابىلداي الامىز. «بيزنەستىڭ ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىگى جانداندى. دەستيناتسياسى ەڭ جوعارى 10 وڭىردە 2019 – 2021 جىلدارى جالپى سوماسى 395 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 276 ينۆەستيتسيالىق جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى, 5 مىڭ 200 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. وتكەن جىلدىڭ باسىنان بەرى جالپى سوماسى 226 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 102 نىسان ىسكە قوسىلدى. 2019 – 2021 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلاتىن ەڭ ءىرى جوبالاردان تۇركىستانداعى كەرۋەن-ساراي, «Rixos Turkistan», «Hampton by Hilton» قوناقۇيلەرى, اقتاۋ قالاسىنداعى Rixos Water World Aktau, Tetys Blu پاركتەرى, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى Sheraton, بۋراباي-ششۋچينسك كۋرورتتىق ايماعىنداعى «بايتاس» قوناقۇيى, Swissotel Almaty, وسىنداي جوبالار ىسكە قوسىلدى. ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 1,5 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 145 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جالعاسۋدا. ءبىز 7 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇرىلادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز. بۇل جەردە تاعى جالعاسىن تاۋىپ جاتقان اقتاۋ جاقتاعى قوناقۇيلەر, ساۋدا ورتالىقتارى, الماتى وبلىسىندا ەكى-ءۇش جاقسى جوبا بار», دەدى د.اباەۆ.
سونىمەن قاتار جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگان باسشىسىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, 2025 جىلعا قاراي تۋريزم سالاسىندا 60 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلىپ وتىر. ينۆەستيتسيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, سونداي-اق ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالالارىندا حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا جول اشاتىن تۋربيزنەس قىزمەتىنىڭ جاندانۋى دا وسىعان ىقپال ەتەدى. بۇل بىلىكتى كادرلارعا دەگەن سۇرانىستى ارتتىرادى. «وعان قوسا, باعالاۋ سوماسى 1,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 46 ينۆەستيتسيالىق جوبا پىسىقتالىپ جاتىر. مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلدانعان ساتتەن باستاپ تۋردەستيناتسيا ينفراقۇرىلىمىنىڭ العاشقى وندىعىنىڭ جالپى قاجەتتىلىگىنەن 97 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ءتۇرلى باعدارلاما مەن جوسپار بويىنشا 140,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە 2021 جىلى 50 جوباعا 63,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بۇگىنگى تاڭدا 47 ينفراقۇرىلىم جوباسى اياقتالدى. مىسالى, بىلتىر اقتاۋ قالاسىنداعى جىلى جاعاجايدى يگەرۋ باعىتىندا تىكە اۆتوجولمەن, ەلەكتر قۋاتىمەن جانە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلدى. سونداي-اق الاكول كولىنىڭ وڭتۇستىك بولىگىندەگى جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارىنا, تۋريستىك ماۋسىمعا دەيىن اياقتالۋى جوسپارلانعان ءۇشارال جانە ءۇرجار اۋەجايلارىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا دا قارجى ءبولىندى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بولىنگەن قاراجات 573,7 شاقىرىم اۆتوجولدى, 321,4 شاقىرىم سۋ تارتۋ, كارىز جەلىسىن, 291,3 شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋدى, 108,6 شاقىرىم ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرۋ جەلىلەرىن جانە باسقا دا جوبالاردى جول-كولىكتىك ءارى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم تۇرعىسىنان دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, ەكوتۋريزمدى, اتاپ ايتقاندا, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. ۇلتتىق پاركتەردى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ ناقتىلاندى. بۇل باس جوسپارلاردى تۇزەتۋ كەزىندە نەگىزگە الىنىپ, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسى ناتيجەسىندە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى الماتى وبلىسىنىڭ ۇلتتىق پاركتەرىنە ءتورت ستراتەگيالىق ينۆەستور تارتتى. ولار جالپى سوماسى 24 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتىر.
ودان ءارى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى يۋليا ياكۋپباەۆا بايانداما جاساپ, سوڭعى ەكى جىلدا قازاقستاننىڭ تۋريزم سالاسى كوپتەگەن سىناقتان وتكەنىنە توقتالدى. سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى جاعدايدا ىشكى تۋريزم بەلسەندى سۇرانىسقا يە بولا باستاعان. وسى ورايدا يۋ.ياكۋپباەۆ وسى سەكتوردىڭ دامۋىن تەجەيتىن بىرقاتار ماسەلەلەردى العا تارتتى.
ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك ورگان باسشىسىنا سۇراقتارىن قويىپ, پىكىر الماستى. ءوز كەزەگىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلدوس اباقانوۆ ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرىنە قازىرگى تاڭدا جامبىل وبلىسىنداعى ەكى ءىرى شيپاجاي – «ت. رىسقۇلوۆ اتىنداعى شيپاجاي» مەن «مەركى» شيپاجايى» اق مينەرالدى جەراستى سۋلارىن ارنايى سۋدى پايدالانۋعا رۇقسات الا الماي وتىرعانىن ايتىپ, شيپاجايلارعا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى تاراپىنان كەلىسىمشارت مەرزىمى بىتكەنگە دەيىن رۇقساتتى قايتا جاڭعىرتۋ قاجەتتىگى تۋرالى حابارلامالار كەلىپ تۇسكەنىن ايتتى. وسى سەبەپتى سالالىق ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى مەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى تۋريستىك نىسانداردىڭ قىزمەتىن توقتاتپاۋ ءۇشىن قانداي كەشەندى شارالاردى جوسپارلاپ وتىرعانىن سۇرادى.
سونىمەن قاتار دەپۋتات جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ وكىلىنە بالالار ءتۋريزمىن دامىتۋعا بايلانىستى ساۋالىن قويدى. دەپۋتات اتاپ وتكەندەي, ەڭ ۇلكەن پروبلەمانىڭ ءبىرى بالالار ءتۋريزمىن دامىتۋ بۇگىنگى تاڭدا تەك قانا اتا-انالاردىڭ كوميتەتى ەسەبىنەن نەمەسە كەيبىر مۇعالىمدەرىمىزدىڭ باستاماسىمەن عانا جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. بۇل نارىقتى دامىتۋ تەك اتا-انالاردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعانى دا بۇل سالادا كوپتەگەن پروبلەمانىڭ بار ەكەندىگىن كورسەتەدى. وسىعان بايلانىستى ج.سۇلەيمەنوۆا بالالار ءتۋريزمىنىڭ جاڭا باعىتتارىن ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيە باعدارلامالارىنا ەنگىزۋ قالاي جانە قاشان جۇزەگە اسىرىلاتىنىن سۇرادى. ءوز كەزەگىندە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ۆيتسە-ءمينيسترى قۋانىش ەرعاليەۆ بۇل ماسەلەدە ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگى تاڭدا 30 مىڭنان استام بالا جاس تۋريستەر ستانسالارى مەن ورتالىقتارىندا ءبىلىم الادى. «مەكتەپتەردە جان-جاقتى تۋريستىك ولكەتانۋ ۇيىرمەلەرى دە ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. 2 مىڭ 229 مەكتەپتىڭ ۇيىرمەسىندە 30 مىڭنان استام بالا ءبىلىم جانە تاربيە الىپ جاتىر. بۇل جۇمىستاردىڭ ماڭىزى وتە زور. بۇل بالالاردى وتانسۇيگىشتىككە, پاتريوتتىق سەزىمگە باۋلۋعا كومەكتەسەدى», دەدى ق.ەرعاليەۆ.
دەپۋتات سىرىم ەرتاەۆ مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا قانشا كاسىپكەرگە گرانت پەن مەن نەسيەلەر بەرىلگەنىن سۇرادى. «ونىڭ قارجىسى قانشا؟ تۋريستىك سالا جوبالارىن قولداۋ بويىنشا فۋنكتسيالاردى جەكە كرەديتورعا بەرۋ قاجەت دەپ سانايسىز با؟ حالىقپەن كەزدەسۋىمىزدە كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى, مىسالى, تۇركىستان قالاسىنىڭ اۋەجايىنان Fly Arystan اۆياكومپانياسىمەن تاشكەنتكە ۇشۋ باعاسى 25 مىڭ تەڭگە شاماسىندا. ال تاشكەنتتەن تۇركىستانعا قايتىپ ۇشىپ كەلۋ – 250 مىڭ تەڭگەنىڭ كولەمىندە, ياعني 10 ەسە جوعارى. بۇل نەلىكتەن؟ ونى كىم قاداعالاۋدا؟ بۇل تۋريستەردىڭ بىزگە كەلۋلەرىنە ۇلكەن كەدەرگى جانە قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن تاشكەنتكە بارىپ-كەلۋ نەگە سونشا قىمبات؟» دەدى دەپۋتات.
وسى سۇراقتار بويىنشا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك كاماليەۆ Fly Arystan لوۋكوستەر كومپانيا ەكەنىن ايتىپ, قازىرگى ۋاقىتتا تۇركىستان اۋەجايىندا اپتاسىنا 40 رەيس ورىندالاتىنىن, ونىڭ التاۋى حالىقارالىق جانە ەكى باعىتپەن ءبىزدىڭ 34 مارشرۋت بويىنشا ۇشاقتار ۇشاتىنىن جەتكىزدى. «وزدەرىڭىزدىڭ قولداۋلارىڭىزبەن تۇركىستان قالاسىنان بارلىق وبلىسقا سۋبسيديا ءبولىنىپ, بارلىق وبلىس تۇركىستان قالاسىنان SCAT, Qazaq Air اۆياكومپانيالارىنىڭ ۇشاقتارى ۇشادى. ءبىز ولاردى سۋبسيديالاپ وتىرمىز. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن نەگىزگى سۋبسيديانىڭ كولەمى 5 ميلليارد 800 ميلليون تەڭگە. بىراق Fly Arystan كومپانياسى Air Astana كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس كومپانياسى بولعاندىقتان ولار كوممەرتسيالىق رەيستەرمەن ۇشادى. بۇل كومپانيا ارقىلى تاشكەنت قالاسىنا 25 مىڭ تەڭگەگە ۇشىپ, ال تاشكەنت قالاسىنان 250 مىڭ تەڭگەمەن ۇشادى دەگەن اقپاراتتى تەكسەرەيىك. بۇل لوۋكوستەر كومپانيا بولعاندىقتان, ولار باعانى ون ەسە قىمباتتاتۋعا قۇقىعى جوق. سونىمەن قاتار قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن بىرگە ۇكىمەتتىڭ انتينفلياتسيالىق باعدارلاماسىنىڭ ىشىنە باعالاردىڭ رەنتابەلدىلىگى بويىنشا شەكتەۋ قويۋ ماسەلەسىنە ۇسىنىس ەنگىزىپ, ونى جول كارتاسى باعدارلاماسىنا ەنگىزدىك. سوندىقتان بۇل ماسەلە بويىنشا ءبىز Fly Arystan كومپانياسىمەن جۇمىس جۇرگىزەمىز», دەدى.
ال دەپۋتات ايبەك پاياەۆ ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى كەندىرلىنى دامىتۋ, جاڭاوزەندە جۇمىسپەن قامتۋ پروبلەماسىن شەشۋ ماسەلەلەرىن قوزعادى. سونداي-اق ول بۋرابايدا قۇتقارۋشى بولىپ سەگىز ادام عانا جۇمىس ىستەيتىنىن, جازدا بۋرابايدا 1 ميلليون 200 مىڭ تۋريست بولاتىنىن, الگى سەگىز قۇتقارۋشىدا تەحنيكالىق جابدىقتار, كولىك قۇرالدار جوق ەكەنىن, بۇل كەلۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا مۇمكىندىكتىڭ تومەندىگىن كورسەتەتىنىن ءسوز ەتتى.
