اقش بەس رەسەيلىك بانككە – ۆتب, «سوۆكومبانك», «وتكرىتيا», «نوۆيكومبانك» جانە «سبەربانككە» سانكتسيا سالدى. العاشقى تورتەۋىنىڭ اقش-تاعى اكتيۆتەرى بۇعاتتالىپ, ولارمەن بۇكىل امەريكالىق جانە ەۋروپالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە تىيىم ەنگىزىلدى. «سبەربانككە» سالىنعان سانكتسيا ءسال بولسا دا جۇمساقتاۋ: بانكتىڭ امەريكالىق كوررەسپوندەنتتىك شوتى جابىلىپ, بانك دوللار ارقىلى وپەراتسيا جۇرگىزۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلدى. سونداي-اق «الفا-بانكتىڭ» امەريكالىق كاپيتال نارىعىنا شىعۋى شەكتەلدى.
اتالعان بانكتەردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى ءبىزدىڭ ەلدە دە جۇمىس ىستەيدى. ازىرگە ولار جۇمىس شتاتتىق رەجىمدە ءجۇرىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
«سبەربانك» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, تەڭگەدەگى جانە شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى شوتتاردان اقشا شەشىپ الۋ جانە ولاردى تولىقتىرۋ كەڭسەلەردە, بانكوماتتاردا, Sber KZ جانە «سبەربيزنەس» ءموبيلدى قوسىمشاسىندا, سونداي-اق باسقا دا قىزمەت كورسەتۋ كانالدارىندا شەكتەۋسىز قولجەتىمدى. «الفا-بانك» بولسا, شەكتەۋلەر باتىس نارىقتاعى جاڭا اكتسيالار مەن وبليگاتسيالارعا قاتىستى, سانكتسيا وپەراتسيالىق قىزمەتتەرگە كەدەرگى كەلتىرمەيتىنىن جەتكىزدى. بانك ۆتب (قازاقستان) دا قازىرگى ۋاقىتتا وتىمدىلىك پەن كاپيتالدىڭ جوعارى دەڭگەيىن ساقتاي وتىرىپ, قارجىلىق قىزمەتتەردىڭ نەگىزگى تۇرلەرىن ۇسىنۋدى جالعاستىرماق. «قابىلدانعان شەكتەۋلەر كليەنتتەر قاراجاتتارىنىڭ ساقتالۋىنا جانە قولجەتىمدىلىگىنە اسەر ەتپەيدى. بانك كليەنتتەر الدىنداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىندايدى. قولما-قول اقشانى ەلدىڭ بۇكىل اۋماعىنداعى ۆتب-ءنىڭ كەز كەلگەن بانكوماتىنان جانە سەرىكتەس بانكتەردەن الۋعا بولادى», دەلىنگەن مالىمدەمەدە.
ءبارى دە جاقسى-اق دەلىك. بىراق رەسەيدىڭ SWIFT تولەم جۇيەسىنەن اجىراتىلۋى بانكتەردىڭ باسىنا قارا بۇلت ۇيىرەتىنى ءسوزسىز. بانكتەردىڭ عانا ەمەس, جالپى قارجى نارىعىنا تونگەن قاتەر. اجىراۋدان كەيىن بۇكىلرەسەيلىك بانكتەردىڭ حالىقارالىق نارىقپەن بايلانىسى ۇزىلەدى, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار تاۋارلاردى يمپورتتاۋ, ەكسپورتتاۋ, قارىز الۋ مەن ينۆەستيتسيالاۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلادى. ايتپاقشى, SWIFT-ءتىڭ Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunications بولىپ تارقاتىلاتىنىن, قارجىلىق مەكەمەلەردىڭ جاھاندىق كووپەراتيۆى ەكەنىن دە ايتا كەتەيىك.
«رەسەي ەكونوميكاسى ءۇشىن تىم اۋىر. اقشا «ا» دان «ب»-عا جەتۋ ءۇشىن بىرنەشە ەميتەنت ارقىلى وتەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە كوميسسياسى ۇلكەن ءارى ۇزاق ۋاقىت الادى. ەكسپورت, يمپورت, جالپى تاۋار اينالىمى باسەڭدەيدى. اقشا اينالىمى ۇلتتىق ۆاليۋتاسىن السىرەتەدى. يمپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ اسسورتيمەنتى تارىلادى, ءتىپتى كەيبىر تاۋارلاردىڭ تاپشىلىعى دا ورىن الۋى مۇمكىن», دەپ جازادى ساراپشى نۇرسۇلتان ەربولات ۇلى.
Freedom Holding Corp يەسى تيمۋر تۋرلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگەر تىيىم سالاتىن قوسىمشا سانكتسيالار بولماسا, SWIFT-ءسىز دە دوللارمەن ەسەپ ايىرىسۋعا بولادى. ەكونوميست قاسىمجان قاپپاروۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, SWIFT جۇيەسىنىڭ اجىراتىلۋى سالدارىنان «سبەربانك» پەن ۆتب شەتەلدىك بانكتەرگە قارجى اۋدارا المايتىن بولادى.
«قازىر مۇنداي شارا يران مەن سولتۇستىك كورەيا بانكتەرىنە قاتىستى قولدانىلۋدا. قازاقستاندا رەسەيلىك بانكتەردىڭ ەنشىلەس بانكتەرى جۇمىس ىستەيدى – «سبەربانك», ۆتب, «الفا». باس بانكتەردىڭ جابىلۋى قازاقستاندىق ەنشىلەس بانكتەر ءۇشىن قيىندىقتار تۋعىزۋى مۇمكىن. باسقانى بىلاي قويعاندا, رەسەيلىك كومپانيالار قولدانىستاعى كەلىسىمشارتتار بويىنشا قازاقستانعا قارجى اۋدارا المايدى. بۇل سىرتقى ساۋدا وپەراتسيالارى بويىنشا ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستىڭ توقتاۋىنا اكەلەدى. سونداي-اق SWIFT-تەن اجىراۋ تەڭگە كۋرسىنا دا جاعىمسىز اسەر بەرەدى», دەپ جازدى ەكونوميست.
تەلەگرامداعى RiskTakersKZ كانالىنىڭ جازۋىنشا, رەسەيلىك ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە سالىنعان سانكتسيانىڭ قازاقستانعا ءسوزسىز اسەرى بولادى.
«كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالار ۋاقىتشا بوس اقشا قاراجاتتارىن ورنالاستىرۋعا اسا ىقىلاستى بولا قويمايدى. الايدا ءبىر ساتتىك قاتتى اقشا اعىنى بولمايدى, بىراق قورلاندىرۋ باياۋلايدى. ونىڭ ۇستىنە «سامۇرىق-قازىنا», «بايتەرەك» جانە وزگە دە ۇيىمداردىڭ كومپلەانس قىزمەتى باسشىلىققا الەۋەتتى تاۋەكەلدەرى تۋرالى حابارلاپ وتىرۋى كەرەك. كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالار باسشىلىعىنداعى ادامدار رەسەي ارەكەتىمەن كەلىسپەۋى مۇمكىن جانە بۇل بانكتەردى تاڭداۋ كەزىندە كورىنەدى. ايتپاقشى, از ۋاقىت بۇرىن نارىقتا «سبەردىڭ» «حالىق بانك» اكتسيالارىن ساتىپ الۋى تۋرالى اقپارات تارادى. سول كەزدە بۇل اقپاراتقا كۇمانمەن قاراپ ەدىك, ەندى ونىڭ دا ەش ءمانى قالعان جوق. ونداي كەلىسىمنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ەشكىم جول بەرمەس», دەپ جازادى كانال.
ۋكرايناداعى احۋال اياسىندا S&P حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىگى رەسەيدىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى ۇزاق مەرزىمدى تاۋەلسىز نەسيە رەيتينگىن ۆۆۆ-دان ۆۆ+ دەڭگەيىنە, ۇلتتىق ۆاليۋتاسىنداعى رەيتينگىن ۆۆۆ-دان ۆۆۆ- دەڭگەيىنە تومەندەتتى. اگەنتتىكتىڭ مالىمدەۋىنشە, سانكتسيالار رەسەيدىڭ ەكونوميكالىق جانە سىرتقى ساۋدا بەلسەندىلىگىنە, قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا تىكەلەي جانە جاناما اسەرىن تيگىزەدى. وسىلايشا, رەسەيدىڭ نەسيە رەيتينگى قازاقستاننان دا (ۆۆۆ-, تۇراقتى) ارتتا قالدى. ساراپشى ايبار ولجايدىڭ ايتۋىنشا, رەسەي نەسيە رەيتينگىنىڭ ۆۆ+ دەڭگەيىنە ءتۇسۋى قارجىگەرلەر تىلىمەن «مۋسور» دەپ اتالادى. ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, جاقىندا قازاقستان ورىس گاستەربايتەرلەرىمەن بەتپە-بەت كەلۋى ىقتيمال.
«قازىردەن باستاپ بولاشاق ورىس گاستەربايتەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ, اسىرەسە تەحنيكالىق ماماندىق يەلەرىن جاڭا يننوۆاتسيالىق سالالار قۇرۋعا جۇمىلدىرۋ بويىنشا جوسپار قۇرۋ قاجەت. سونىمەن بىرگە سانكتسيادان نە ىستەرىن بىلمەي وتىرعان, بۇعان دەيىن رەسەيدە جەتىستىككە جەتكەن, تەحنولوگيالارى بار IT كومپانيالاردى ءوز يۋريسديكتسيامىزعا الىپ, ولاردى قازاقستانعا ءىرى سالىق تولەپ, ءبىزدىڭ ماماندارعا جۇمىس ورىندارىن اشاتىنداي شۇعىل كەلىسسوزدەر وتكىزۋگە بولادى. ول بيۋدجەتتىڭ كوپتەگەن پروبلەماسىن شەشەدى», دەيدى ساراپشى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ ءبىر-ەكى بانككە تاۋەلدى ەل ەمەس ەكەنىمىزدى ايتادى.
«ادامداردىڭ وزگە دە بانك قىزمەتتەرىن پايدالانۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن رەزەرۆ بار. قازاقستان – SWIFT-ءتىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى. ەگەر رەسەيدى SWIFT-تەن اجىراتىپ تاستايتىن بولسا, ءبىز تىعىرىقتان شىعار جول تابامىز», دەيدى مينيستر.
باتىس ەلدەرى رەسەيدى SWIFT-تەن اجىراتۋدى تولىق ماقۇلدادى. بىراق شەكتەۋ ءىشىنارا ەنگىزىلۋى مۇمكىن. قازىر SWIFT ناقتى قانداي رەسەيلىك بانكتەردىڭ قارا تىزىمگە كىرەتىنىن تالقىلاۋدا. CNN-ءنىڭ حابارلاۋىنشا, SWIFT-تەن اجىراۋ رەسەيدىڭ ەكسپورت-يمپورتتىق وپەراتسيالارىنا كەرى اسەر بەرىپ, حالىقارالىق قارجى وپەراتسيالارىن قيىنداتادى. «رەسەيلىك كومپانيالار مەن ولاردىڭ شەتەلدىك كليەنتتەرى, اسىرەسە دوللارمەن تولەم جاسايتىن مۇناي مەن گاز ساتىپ الۋشىلارى ءۇشىن شوك بولۋى مۇمكىن», دەپ حابارلايدى ارنا.
