حالىق الدىندا يلليۋزيا جاساپ, كۇنى ءوتىپ بارا جاتقان تاجىريبەنى ساندىقتان شىعارىپ, شاڭىن قاعىپ, ونى قايتا پايدالانۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن بىلەمىز. بارلىق سالادا اشىقتىق كەرەك, بارلىق سالادان سول ساتتەگى ۋاقىتتىڭ لەبى ەسىلىپ, اسەرى جاڭعىرىپ تۇرۋ كەرەك. سونشا قيىن بولسا دا شىندىقتى اينالىپ وتۋگە بولمايدى.
جالپى, قاڭتار وقيعاسىنان بەرى الەم نازارى ءبىزدىڭ ەلدەگى ساياسي وقيعالارعا باعىتتالىپ وتىرعانىن ءبىلىپ وتىرمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا دەگەن كوزقاراسى, جۋرناليستيكانىڭ قوعامداعى ءرولىن ءتۇسىنۋى وسىناۋ ماڭىزدى الەۋمەتتىك-مادەني سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى الدىن الا ايقىنداپ بەرەدى. قازىر الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق-ساياسي كونتەنتكە دەگەن سۇرانىس جوعارى, ال سۇحبات, ديالوگ بيلىك پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ينتەگراتسياسىن جىلدامداتاتىن فورما رەتىندە قاراستىرىلادى. مەملەكەتتىڭ بولاشاعىنا قاۋىپ ءتونىپ تۇرعان كەزدە قوعام ەل باسشىسىنىڭ جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋلەرىنە, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن ساياسي ماقساتتارعا جەتۋ قۇرالى رەتىندە پايدالانۋداعى بەلسەندىلىك دارەجەسىنە دەيىن نازار اۋدارادى.
تاعى ءبىر بايقالعانى – پرەزيدەنت جۋرناليستيكاداعى سۇحبات فورماسىن ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا مەملەكەتتىڭ ۇستانىمىن ءتۇسىندىرىپ بەرۋدىڭ مۇمكىندىگى دەپ قابىلدايتىنى. حالىقارالىق تاجىريبەدە ءجيى قولدانىلاتىن مۇنداي ءتاسىلدى ءبىز سوڭعى جىلدارى تىم رەسميلەندىرىپ الدىق. جاتتاندىلىقتىڭ شەكپەنىندە تىعىلىپ قالاتىن مۇنداي سۇحباتتارعا حالىق نازار اۋدارمادى, قوعامنىڭ نازارىن اۋدارۋعا سەبەپ بولعان فاكتور دا بولمادى. بۇل جولى مەملەكەت باسشىسىنىڭ سۇحباتىنان اركىم وزىنە قاجەتتى مەسسەدج تاپتى. اشىپ ايتىلعان, استارلاپ ايتىلعان پىكىرلەردىڭ جاڭعىرىعى قوعامدا كەڭىنەن ءسوز بولۋدا.
الداعى ۋاقىتتا باق پەن بيلىك اراسىنداعى بايلانىس جاڭا باعىتتا داميدى. بۇل مەنىڭ ءوز ويىم. سۇحبات الۋدى ويلاعان ءاربىر جۋرناليست نەمەسە جۋرناليسكە سۇحبات بەرۋدى جوسپارلاعان شەنەۋنىك «اراداعى اڭگىمە قوعامعا قانداي اسەر ەتەدى؟» دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە ويلانۋى كەرەك.
مەملەكەت باسشىسىنان باستاپ ۇكىمەت مۇشەلەرىمەن اراداعى اڭگىمە وسى فورماتتا داميدى. باق تا, بيلىك تە بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانادى دەپ ويلايمىن.
پرەزيدەنت سۇحباتىنان تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇسىنداعى جايتتارعا قاتىستى ويىن اشىپ ايتۋى مەملەكەت باسشىسىنا اۋىر ەكەنىن بايقادىق. «الەۋمەتتىك جەلىلەردە تۇڭعىش پرەزيدەنت تۋرالى ءتۇرلى پىكىرلەر ايتىلىپ جاتىر. قانشا ادام بولسا, سونشا پىكىر بار دەگەندەي. مەملەكەت باسشىسى رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 30 جىلدىق ەڭبەگىن جوققا شىعارمايمىن. بۇل – تاريحقا قۇرمەتسىزدىك. ەگەر تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ قاتەلىكتەرى بولسا, وندا بۇدان جاس باسشىلار ساباق الۋى كەرەك», دەدى ق.توقاەۆ. بۇدان باسقا ءسوزدىڭ سالماعى جوق ەكەنىن كوزى قاراقتى وقىرمان تۇسىنەدى دەپ ويلايمىن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستانىمى مەن ستيلىندەگى ديپلوماتيالىق ساقتىق ازىرگە ءوزىنىڭ ميسسياسىن اتقاردى. ءدال قازىرگىدەي كۇردەلى كەزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ سۇحباتى ساياسي قۇجاتتىڭ سالماعىن كوتەرىپ تۇر. سەبەبى سۇحبات ارقىلى ەل كۇتكەن سۇراققا جاۋاپ بەرىلدى. ءتىپتى الداعى ونشاقتى جىلدا اشىلمايدى دەپ كەلگەن ءبىراز ماسەلەلەردى اشىپ ايتتى. مىسالى, پرەزيدەنت كونستيتۋتسيا بويىنشا ەكى مەرزىم بويى قىزمەت ەتە الاتىنىن جانە بۇل تالاپتى بۇزۋعا بولمايتىنىن ايتىپ, «تۇڭعىش پرەزيدەنت تۋرالى» قر زاڭىنا سىني تۇرعىدان تۇسىنىكتەمە بەردى. مۇنداي زاڭداردىڭ الداعى ۋاقىتتا قاجەت بولماي قالۋى مۇمكىن ەكەندىگى دە ايتىلدى. سوندىقتان ۇكىمەتكە نەمەسە حالىقپەن بايلانىستىڭ بۇرىنعى تاسىلىنەن ايىرىلىپ قالعىسى كەلمەي جۇرگەن شەنەۋنىكتەرگە «كوزىلدىرىگىن» اۋىستىرىپ, ەكى جاققا دا ءتيىمدى فورمانى قالىپتاستىرۋدان وزگە جول جوق. قىسقاسى, قاڭتارداعى وقيعالارعا ەل تاريحىنداعى ەڭ قايعىلى وقيعا دەگەن باعا بەرىلدى. پرەزيدەنت ۇسىناتىن جاڭا رەفورمالارىن كۇزدى كۇتىپ وتىرماي-اق ناۋرىز ايىنىڭ ورتاسىنا جوسپارلانعان حالىققا جولداۋىندا ايتاتىنىن ايتتى. «مەن باستاپقىدا جاڭا ساياسي رەفورمالاردى كۇزدە جاريالايمىن دەپ ويلاعام, بىراق ساياسي رەفورمالاردى ناۋرىزدىڭ ورتاسىندا حالىققا جولداۋىمدا ۇسىناتىن بولدىم. قازىرگى تاڭدا جۇرت رەفورمالاردى زور ۇمىتپەن كۇتىپ وتىرعانىن بىلەمىن. سوندىقتان «جاڭا قازاقستاندى بىرگە قۇرايىق» دەپ ۇندەۋ جولدادىم. وندا ايتىلعان ماسەلەلەردى كوپشىلىك قولداپ وتىر», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قاڭتار ايىنان بەرگى ۋاقىتتاعى وزگەرىستەر جاڭارۋدىڭ باسى ەكەنى بايقالادى. مۇنداي جاڭارۋعا بەت العان قادامنىڭ قۇنى قىمبات ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. جاڭا مەن ەسكىنىڭ اراسىنداعى كۇرەستىڭ جاڭعىرىعىن سەزىپ ءجۇرمىز. ەلىمىزدەگى ءىرى الپاۋىت كومپانيالاردىڭ جالىنا جارماسىپ, ۇلەس الىپ كەلگەن دەلدال كومپانيالاردىڭ اتتارى اتالىپ, اشكەرەلەنىپ, ولارمەن كەلىسىمدەر توقتاتىلىپ جاتىر. كولەڭكەدەگى «الپاۋىتتارمەن» كۇرەسۋ وڭاي ەمەس.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ بولاشاعى ءۇشىن, جاستاردىڭ بولاشاعى ءۇشىن تاۋەكەلگە بەل بۋىپ وتىر. ساياسي ەليتا ەۆوليۋتسيالىق جولمەن جاڭارىپ جاتىر. قاتەلىكتىڭ قۇنى اۋىر. ءدال قازىر حالىقتىڭ قولداۋى ەل ءۇشىن دە, پرەزيدەنت ءۇشىن دە ماڭىزدى.
ەدۋارد پولەتاەۆ,
ساياساتتانۋشى
الماتى
