حالىقارالىق پارلامەنت وكىلدەرى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قولدايدى

جەنەۆادا الەم ەلدەرىنىڭ پارلامەنت وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن پارلامەنتارالىق وداقتىڭ 130-اسسامبلەياسى ءوتىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى. 150 مەملەكەتتەن كەلگەن 1500 دەلەگاتتىڭ الدىندا يادرولىق قاۋىپسىزدىك, تۇراقتى دامۋ تاۋەكەلدەرى, پارلامەنت قۇقىن قورعاۋدا پارلامەنت وكىلدەرىنىڭ ءرولى سىندى وزەكتى تاقىرىپتار ءسوز ەتىلدى. قازاقستاندىق دەلەگاتسيانى ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىع­ماتۋلين باستاپ باردى. پاو 1889 جىلى دەموكراتيا مەن بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋ ىسىنە ىقپال ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلدى. بۇگىنگى كۇنى قۇرامىندا 160 ەلدىڭ پارلامەنتى بار. ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز 1993 جىلى مۇشەلىككە ەندى. پاو جيىنى الەمدىك دەڭگەيدەگى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا جىلىنا ەكى رەت تۇراقتى تۇردە وتەدى. بۇل جولعى فورۋمنىڭ ەرەك­شەلىگى – وسى جىلى پاو قىزمەتىنە 125 جىل تولدى. اسسامبلەياعا قاتىسۋشىلار وتكەنگە قورىتىندى جاساپ, بولاشاققا جوسپار قۇردى. ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىع­ماتۋلين «پاو اسسام­بلەيا­سىنىڭ 125 جىلدىعى: دەموكراتيا مەن بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋدا پاو-عا مۇشە-پارلامەنتتەر مىندەتتەمەلەرىن راستاۋ» تاقى­رىبىندا ءسوز سويلەدى. ءماجىلىس سپيكەرى بۇگىنگى كۇنى ەكونوميكالىق, ساياسي با­سىم­دىلىعىنا جانە گەوگرافيالىق اۋماعىنا قاراماستان, بارلىق ەلدەردىڭ تەڭ دارەجەدە پارلا­مەن­تارالىق ۇنقاتىسۋعا قوسىلا الاتىنىن ءسوز ەتە كەلىپ, اتالعان حالىقارالىق ۇيىمنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. وسى رەتتە نۇرلان نىعماتۋلين بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋ جولىندا قازاقستاندىق پارلامەنتشىلەردىڭ ۇلەسىنە باسا نازار اۋداردى. – ارىپتەس-مەملەكەتتەر پار­لامەنتتەرىنىڭ جانە حالىقارالىق پارلامەنتتىك ۇيىمداردىڭ ءتاجى­ريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, زاڭنا­مالىق قۇجاتتار قابىلداۋ – قا­زاق­ستاندىق پارلامەنت وكىلدەرىنىڭ پاو جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاسىپ جاتقاندىعىنىڭ ناقتى ناتيجەسى, – دەدى ءماجىلىس توراعاسى. نۇرلان نىعماتۋلين قازاق­ستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارى تۋرالى ءسوز ەتكەندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇراقتى دامۋ مەن قاۋىپسىزدىككە ىقپال ەتۋگە باعىتتالعان بار­لىق باستامالارىنىڭ وزەك­تىلى­گىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, ول, ەڭ الدى­مەن, يادرولىق قارۋسىز­دانۋ جانە تاراتپاۋعا ارنالعان جوبا­لار, ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق تولەرانت­تىلىقتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى, سونداي-اق, ازيادا قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جونىندەگى كەشەندى شارالار. ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق قوعامداستىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار, ءبىزدىڭ مەم­لە­كە­تىمىزدىڭ 2107-2018 جىلدارعا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراق­تى ەمەس مۇشەلىگىنە ءوز كانديداتۋراسىن ۇسىنۋى – قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىككە دەگەن ۇستانىمىنىڭ كورسەتكىشى. نۇرلان نىعماتۋلين ءسوز سوڭىندا: – وسى اسسامبلەياعا قاتىسىپ وتىرعان پارلامەنت وكىلدەرى ءبىزدىڭ ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كوپتەگەن باستامالارىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. سونىڭ ىشىندە, بۇگىنگى كۇنى, اسىرەسە, G-global جوباسىنىڭ ورنى دا ەرەكشە, ماڭىزى دا وتە زور بولىپ وتىر. وسىنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدىڭ حالىقارالىق باستامالارى قازىرگى زامانعا ساي ەكەنىنىڭ تاعى ءبىر ناقتى دالەلى, – دەپ اتاپ ءوتتى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ باسشىلىعىمەن قول­عا الىنىپ جاتقان ءبىزدىڭ ەلىمىز­دىڭ ماڭىزدى باستامالارى حالىق­ارالىق پارلامەنتشىلەردىڭ باستى نازارىندا. ماسەلەن, گەرمانيا دەلەگاتسياسىنىڭ جەتەكشىسى, بۋندەستاگ دەپۋتاتى اكسەل فيشەر: – بۇگىنگى كۇنى قازاقستاننىڭ بارلىق سالادا قول جەتكىزىپ وتىر­عان تابىستارى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستامالارى ايرىقشا نازار اۋدارۋعا لايىقتى. سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىز دەموكراتيا­نى ودان ءارى دامىتۋ, الەم الدىندا ءوز ۇستانىمىن بەكىتۋ جولىنا ءتۇستى. سىزدەردىڭ كوپتەگەن ماسەلەلەردى شەشۋ جولىنداعى تاجىريبەلەرىڭىز كوپ ۇلتتى قوعام ءۇشىن وتە قىزىقتى, – دەگەن ويىن ورتاعا سالدى. پاو 130-شى اسسامبلەياسىنىڭ كۇن تارتىبىنە, سونداي-اق, يادرو­لىق قاۋىپسىزدىك, الەۋمەتتىك-ساياسي, تابيعاتتى قورعاۋ جانە ەكو­نوميكالىق باسىمدىقتى ەسكەرە وتىرىپ زاماناۋي جاعدايداعى تۇراقتى دامۋ مەن بالالار قۇقىعىن قورعاۋ, ولاردىڭ سوعىس جانە جانجالدار كەزىندە زارداپ شەگۋىنە جول بەرمەۋ ماسەلەلەرى ەنگىزىلدى. الايدا, اسسامبلەياعا قاتىسۋ­شىلار ءتۇرلى جانجالدار كەزىن­دە بالالار قۇقىن قورعاۋ جاعدا­يىنىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە ەمەستىگىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ياعني, ولاردى قارۋلى قاقتىعىستارعا تارتۋ جاعدايلارى ازايماي وتىر. وسىعان بايلانىس­تى پار­­­­­لا­مەنتشىلەر بالالاردى قور­­عاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قامتاماسىز ەتۋدە ناقتى شارالار قابىلداۋعا ۋاعدالاستى. وسى جولدا پاو ماڭىزدىلىعى وتە زور. شۆەيتساريا فەدەرالدىق جينالىسى كانتوندار كەڭەسىنىڭ پرەزيدەنتى حاننەس گەرماننىڭ ايتۋىنشا, پارلامەنتارالىق وداق قۇرىلعان ساتىنەن باستاپ ءوزىنىڭ وتە ءتيىمدى ۇنقاتىسۋ الاڭى ەكەنىن كورسەتىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – بەيبىتشىلىكتى, دەموكراتيانى دامىتۋعا, پارلامەنتتەر ارقىلى حالىقتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ىقپال ەتۋ. وسى ماڭىزدى جۇمىسقا قازاقستان پرەزيدەنتى, قازاقستان مەملەكەتى زور ۇلەس قوسىپ وتىر. پاو 130-شى اسسامبلەياسى اياسىندا نۇرلان نىعماتۋلين پاكىستاننان كەلگەن ارىپتەس­تەرى­مەن, سونداي-اق, شۆەيتساريا پار­لا­­مەنتىنىڭ قوس پالاتاسى ءتور­اعا­لارىمەن ەكىجاق­تى كەز­دەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋ­دە پارلا­مەنتارالىق ىنتى­ماق­تاس­تىقتى نى­عايتۋ جايى اڭگىمە وزەگىنە اينالدى. ماڭىزدى شارا سوڭىندا الداعى 4 جىلعا پارلامەنتارالىق وداقتىڭ باس حاتشىسى سايلاندى. ساۋلەبەك ءبىرجان.