«وسى كۇننىڭ قىزدارى»...

1988 جىلى مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن كەزىمدە اكەم كەڭەستىڭ «جانار ايجانوۆا دەگەن جاس قىز قازاقتىڭ قارا دومبىراسىمەن ساحناعا شىعىپ, قۇيقىلجىتىپ شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ «انادان العاش تۋعاندا» دەگەن ءانىن سالعاندا, كورەرمەندەر ۇيىپ تىڭدادى, ريزاشى­لىعىن ءبىلدىرىپ گۇل سىيلاپ جاتىر», دەپ ماقتاعانى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە. ارادا 26 جىل ءوتىپتى, قازىر سول اكەم (مارقۇم) ماقتاعان جانار اي­جانوۆا اپكەمىز, ايگۇل يمانباەۆا قارىنداسپەن بىرىگىپ «كتك» تەلەارناسىنان «توي Bەst star» دەگەن باعدارلامانى باسقارىپ ءجۇر. كۇنى كەشە, 15 ناۋرىزدا كەشقۇرىم تەلەارنانى قوسقانىم سول-اق ەدى, الگى باعدارلاما ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. بۇرىنىراقتا دا قاراپ تۇراتىن باعدارلاما ەدى. قازاقى داستارقاننىڭ قادىر-قاسيەتىن كورسەتۋدە جان-جاقتى جۇمىس جۇرگىزەتىنىنە دە كۋامىز. ەت اسقان اسپازداردىڭ شەبەرلى­گىن سالىستىرىپ, مۇشەلەۋدىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ, سالت-ءداستۇرىمىزدى ءوتىمدى تاسىلدەرمەن ناسيحاتتاپ جاتاتىن. ال بۇل جولى كورگەنىم جانىمدى تۇرشىكتىردى. الدىمەن ساحناعا ءبىر جىگىت ولەڭ ايتىپ شىقتى, ارتىنان ەكى قىز كەلىپ باسىنان ءبىر تاباق بورششتى قۇيىپ جىبەردى, ارتىنان ءبىر قىز كەلىپ باسىنان ەكى ليتر كولانى اسىقپاي قۇيدى. ءان ايتىپ تۇرعان جىگىت ەشقانداي قارسىلىق كورسەتپەي, ودان بەتەر تاماقتىڭ ۇستىنە سەكىرىپ بيلەپ, جالعاستىرا بەردى. ودان كەيىن سايقىمازاقتىڭ كيىمىندە ءبىر جىگىت شىعىپ, ءان ايتىپ تۇرعان جىگىتتىڭ بەتىنە قولىنداعى تورتىن جاقتى. قىزىل-سارى بوياۋ قۇيدى, قۇستىڭ ءجۇنىن ۇستىنە توكتى. زالدا وتىرعان كورەرمەنمەن قوسىلا جانار مەن ايگۇل بەتىن باسىپ, ەزۋى ەكى قۇلا­عىنا جەتكەنشە كۇلدى. كولا قۇيعان قىز ولەڭ ايتقان جىگىتكە «العىس حات» تاپسىردى. سول باعدارلاماعا قوناق بولىپ كەلگەن, ۇنەمى كەمپىردىڭ ءرولىن سومدايتىن ەربولات دەگەن جىگىت قوسىلىپ كۇلدى. ولەڭ ايتقان جىگىتكە ايگۇل مەن جانار «بارەكەلدى! جارايسىڭ, ناعىز جىگىت ەكەنسىڭ» دەپ ايتىپ جاتتى. بۇل نە,  تويىنعاندىق پا؟ الدە ازعىندا­عاندىق پا؟ قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ قۇدايىم-اۋ, ناننىڭ ۇساعىن جيناپ الىپ جەپ قوياتىن قازاق بۇگىندە تاماقتىڭ ۇستىنە بي بيلەپ, ولەڭ ايتۋ­عا شىعىپتى. مۇنداي سوراقىلىق الەم­نىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە جوق. 1931-32-جىلدارى اشارشىلىقتان تالاي ميلليون قازاق قىناداي قىرىلىپ ەدى, «قارنى تويعاندا, قارنىڭ اش كەزدى ۇمىتىپ كەتەسىڭ» دەيتۇعىن ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ اق­ساقالدارى. «امەريكانسكي پيروگ» دەگەن فيلمنەن ءۇزىندى العانعا ۇق­سايدى. سول كينودا ۇيلەنىپ جاتقان ەرلى-زايىپتىلار ءبىر-بىرىنە پيروگ جا­عىپ ءماز بولادى. ول اقش, ال ءبىز ور­تا­لىق ازيادا تۇراتىن مۇسىلمان ەلىمىز. ونىڭ ۇستىنە باعدارلاماعا قاتىسۋ­شى جىگىتتەر مەن قىزدار دا وڭكەي ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر. وسى باعدارلامانى ەلىمىزدىڭ ميلليونداعان جاستارى كوردى, ولار كىم­­دەردى ۇلگى تۇتىپ, كىمدەرگە قاراپ وسە­تى­­نى تۇسىنىكسىز. الگى باعدارلاماعا قاتى­­­سۋ­­شىلار مەن كەيىپكەرلەردىڭ ءبارى دەر­لىك  ەشقانداي اتا-انانىڭ تاربيەسىن كورمە­گەن, ەشقانداي ۇستازدىڭ الدىندا بولما­عانداي اسەردە قالاسىڭ. بىرەسە ورىسشا, بىرەسە قازاقشا سويلەيدى, ساحناداعى ادەپ, ادەمىلىك دەگەننەن جۇرداي. نە بولسا, سوعان قول شاپالاقتاپ, الدى-ارتىن بىلمەيتىن ءسابيدى ەسىڭە تۇسىرەدى, بەت الدىنا ىرجالاقتاي بەرەدى, شەتىنەن اتا-باباسى ءتىرىلىپ كەلگەندەي, ءماز-مەيرام. وتكەندە قازاقتىڭ كيەلى ۇلتتىق تاما­عى – ەتىنە ءتيىسىپ, «بەشبارماق شوۋ» دەپ ءبىر ءبۇلدىرىپ ەدى, ەندى «توي Best star» شىقتى. العاشقىدا اتىنىڭ وزىنەن شوشىپ ەدىك. وسىدان كەيىن ويىڭا «ءبىز الاڭسىز تىنعان حالىق ەكەنبىز» دەدىم ىشىمنەن, تۇنىمەن ۇيىقتاماي شىقتىم. بالالارىمنىڭ بولاشاعىنا الاڭدادىم. اكەم جاتسا-تۇرسا «جانار ايجانوۆا وتە جاقسى ولەڭ ايتادى» دەپ ماقتاپ وتى­را­تۇعىن. باسقا-باسقا, جانعا جايلى داۋىسىمەن حالىق اندەرىن سىزىلا تۇرىپ شىرقايتىن, ءوزى دە قازاقى مىنەزدى جانارعا نە كورىنگەن؟! ابۋباكىر كەردەرى بابامىز: «قىزدى كوركەم جاراتقان, مىنەزدىڭ اۋىر سالماعى. وسى كۇننىڭ قىزدارى, جالتاق-جالتاق قارايدى, بىرەۋدە بارداي الماعى. ونىڭ اتى قىز ەمەس, شايتاننىڭ ۇشقان قاڭباعى» دەمەۋشى مە ەدى.  جۇمامۇرات ءشامشى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. استانا.