ماقسات – ويىلدىڭ سۋىن ورتايتپاۋ

بۇل رەتتە, اتالعان وزەننىڭ تابيعي اعىسىن تىرەپ تۇرعان 49-دان استام زاڭسىز بوگەت بار ەكەنى بىرنەشە مارتە رەسپۋب­ليكالىق, وبلىستىق, اۋداندىق گازەت بەتتەرىندە جازىلىپ, تەلەارنالاردا ايتىلسا دا, سۋ رەسۋرستارىمەن اينالىساتىن قۇزىر­لى ورگاندار ناتيجە شى­عا­رۋعا ق ۇلىقسىزدىق تا­نىت­تى. سوندىقتان «ويىل وزەنى» قوعامدىق قورى «سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋدى رەتتەۋ جانە قورعاۋ جونىندەگى جايىق-كاسپي باسسەيندىك ينسپەكتسياسىن» سوتقا بەرۋگە ءماجبۇر بولدى. بىرنەشە كۇنگە سوزىلعان سوت پروتسەسىنىڭ ناتيجەسىندە تالاپ قويۋشى مەن جاۋاپكەر تاتۋلاسۋ كەلىسىمىنە قول قويىپ, تاراپتار ناقتى شارتتارمەن كەلىسىمگە كەلدى.

ايتالىق, جاۋاپكەر «سۋ رە­سۋرستارىن پايدالانۋدى رەتتەۋ جانە قورعاۋ جو­نىندەگى جايىق-كاسپي باس­سەيندىك ينس­پەكتسياسى» رمم (باسشىسى ع.ازيدۋلين): «قۇ­قىق بەل­گىلەيتىن بارلىق قۇ­جاتتارعا تو­لىق رەۆيزيا جۇر­گىزۋگە, بەكى­تىلگەن جوبالىق قۇجاتتاما بەلگىلەنگەن تار­تىپتە بولۋى جانە ويىل مەن ونىڭ سالالارى بويىندا ور­نالاسقان گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ زاڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرۋگە اق­توبە وبلىسىنىڭ پروكۋراتۋ­راسىنا جانە قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مي­نيس­ترلىگىنىڭ سۋ رەسۋرستارى كو­ميتەتىنە 20.01.2022 جىلعا دەيىن جانە ويىل باسسەينىندە سالىنعان 49 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستارىن تىزىمگە سايكەس (قوسىمشا) ترانزيتتىك رەجىمگە (وزەننىڭ تابيعي ارناسىندا 3 مەتردەن كەم ەمەس) اۋىستى­رۋ جانە ءور سۋى كەزىندە سۋ ارناسىن­داعى كەدەرگىلەردەن تازارتۋ جۇمىستارى تۋرالى ورنالاسقان جەرىنە بايلانىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا 20.02.2020 جىلعا دەيىنگى مەرزىمدە ورىندالىسى تۋرالى جاۋاپ شارتىمەن مۇعالجار, تەمىر, ويىل, قوبدا اۋدانى اكىمىنىڭ اپپا­راتتارىنا 20.01.2022 جىل­عا دەيىن ۇسىنىس حات جول­دايدى. قازاقستان رەس­پۋبليكاسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مي­نيسترلىگىنىڭ سۋ رەسۋرس­تارى كوميتەتىنەن شاعىن وزەندەردەن سۋ پايدالانۋعا ارنايى سۋ پايدالانۋ رۇق­ساتتارىن بەرۋ كەزىندە قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى سۋ كو­دەكسىنىڭ 121-بابىنىڭ 3-تار­­ماعىن قولدانۋ ءتارتىبى تۋرالى 25.01.2022 جىلعا دەيىن جازباشا تۇسىندىرمە سۇرايدى. اقتوبە وبلىسى اۋماعىنداعى ويىل وزەنى مەن ونىڭ سالالارىندا ورنالاسقان يەسىز گيدرو­تەحنيكالىق قۇرىلىستارعا قا­تىستى كۇنى بۇگىنگە دەيىن 20.05.2021 جىلعى قاجەتتى ءىس-شا­را­لاردى ورىنداماي وتىر­عان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ ارەكەتسىزدىگىنە شارا قولدانۋ تۋرالى ۇسىنىس حاتتى 25.01.2022 جىلعا دەيىن اقتوبە وبلىسىنىڭ پروكۋرا­تۋرا ورگاندارىنا جولدايدى» دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا السا, تالاپ قويۋ­شى «جا­ۋاپكەردى تالاپ قويۋ­شىنىڭ 2021 جىلعى 29 تامىزدا جول­داعان حاتى بويىنشا ەشبىر ءىس-شارا اتقارماعانى ارەكەت­سىزدىك دەپ تانۋ جانە جاۋاپكەرگە زاڭ­سىز ورناتىلعان بوگەت­تەرگە قا­تىستى ارەكەت­سىزدىكتەن جانە قا­زاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ سۋ زاڭنا­ماسىن بۇزۋدان كەلگەن زيان ءۇشىن كىنالى تۇلعالارعا وسى زياندى وتەۋ تۋرالى» تالاپتان باس تارتاتىن بولىپ كەلىسىلدى.

– ءبىز وسىلايشا كەلىسىمگە كەلدىك. سوتتىڭ ارنايى ۇيعا­رى­مى دا شىقتى. كوكتەمگى ءور سۋىنىڭ تاسۋىنا ەكى ايداي ۋا­قىت قالدى. اقتوبە وبلىسىنا قاراستى ويىل وزەنى باسسەي­نىندەگى سالالارداعى بوگەتتەر سول مىزعىماعان كۇيى تۇر. اتالعان وبلىستىڭ جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى 49 بو­گەتتى ترانزيتتىك جاعدايعا كەل­­­­تىرۋگە ىقپال ەتىپ, ەگەر ورىن­­­­­داماعان جاعدايدا قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى اكىم­شىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 708 بابى, 1,2-تارماقتارى بويىنشا لا­ۋا­زىمدى تۇلعالارعا ايىپ­پۇل سالۋ جايىق-كاسپي باس­­­سەيندىك ينس­پەكتسيانىڭ فۋنك­تسيونالدىق مىندەتتەرىنە كىرەدى.

24 قاڭتار كۇنى سۋ رە­سۋرستا­رىن پايدالانۋدى رەتتەۋ جانە قورعاۋ جونىندەگى جا­يىق-كاس­پي باسسەيندىك ينس­پەك­تسيا­سىنىڭ باسشىسى ع.ازي­دۋلليننەن «تاتۋلاسۋ كەلىسىمى» شارتتارىنا ساي­كەس, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ور­گاندارعا, قازاقستان رەس­پۋبليكاسى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار مينيسترلىگىنىڭ سۋ رەسۋرس­تارى كوميتەتىنە, اقتوبە وب­لى­سىنىڭ پروكۋراتۋراسى­نا ينسپەكتسيا تاراپىنان حات جول­دانعاندىعى تۋرالى مالىمدەمە كەلدى. جاقىن كۇندەرى اتالعان ينسپەكتسياعا ءوتىنىش تۇسىرە وتىرىپ, بۇلاق باسىندا بوگەت سالىپ, ونى پايدالانىپ وتىرعان شارۋا قوجالىقتاردىڭ سۋ زاڭ­دى­لىقتارىنا بايلانىس­تى ماسەلەلەرى بويىنشا ءار بو­­گەتكە «ويىل وزەنى» قو­عام­دىق قورى اتىنان ءىس-شارا قا­بىل­دايتىنىمىزدى قاپەر­لە­رىڭىزگە بەرەمىز, – دەيدى «ويىل وزەنى» قوعامدىق قورى­نىڭ مۇشەسى, تا­بيعات جاناشىرى ەسەنباي نۇروۆ.

سايىپ كەلگەندە, ويىل وزە­­نىنىڭ اۋدانعا جەتپەۋىنە كورشى وبلىستىڭ جاۋاپتى مە­كە­مەلەرىنىڭ دە ىقپالى بار ەكەن­دىگى زاڭدىلىق تۇرعىدا دالەل­دەنىپ وتىر. بۇل رەتتە, سۋ رە­سۋرستارىن پايدالانۋدى رەت­تەۋ جانە قورعاۋ جونىندەگى جايىق-كاسپي باسسەيندىك ينسپەكتسياسىنىڭ ءوز مويىندارىنا العان مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا اكەلىپ سوعىپ وتىر­عانى انىق. ەندەشە, ەندىگى كەزەك قۇزىرلى ورگانداردىڭ زاڭ­دىلىق تۇرعىسىندا ارەكەت ەتۋگە تىرەلىپ تۇرعانى ءسوزسىز.

باۋىرجان امان ۇلى,

«قىزىلقوعا» اۋداندىق گازەتىنىڭ باس رەداكتورى

اتىراۋ وبلىسى