ءدال قازىرگى كەزدە «بەيجىڭدە الاۋى تۇتاناتىن XXIV قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ كوماندالىق سايىسى قاي مەملەكەتتىڭ جەڭىسىمەن اياقتالادى؟» دەگەن ساۋال كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە تۇرعانى انىق. ساليقالى ساراپشىلار مەن مايتالمان مامانداردان باستاپ, قاتارداعى قاراپايىم كورەرمەنگە دەيىن ءوز ويلارىمەن بولىسۋدە. وسى ساۋالعا جاۋاپ ىزدەۋ ءۇشىن تاريحقا ازدى-كەم شولۋ جاساۋ قاجەت. ول ءۇشىن الىسقا بارماي-اق, ءححى عاسىردا وتكەن سوڭعى بەس قىسقى وليمپيادانىڭ ناتيجەلەرىنە كوز جۇگىرتسەك, ءبىراز نارسەگە قانىق بولامىز.
2002-2018 جىلدار ارالىعىندا وتكەن بەس وليمپيا ويىندارىندا نەبارى سەگىز مەملەكەتتىڭ سپورتشىلارى عانا جالپى ەسەپتە ۇزدىك بەس كوماندانىڭ قاتارىنان كورىنگەن ەكەن. تارقاتىپ ايتساق, اقش پەن كانادا – بەس, نورۆەگيا مەن گەرمانيا – ءتورت, رەسەي – ءۇش, نيدەرلاند – ەكى جانە اۋستريا مەن وڭتۇستىك كورەيا ءبىر-ءبىر رەتتەن سونداي قۇرمەتكە بولەندى. وزگە الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ ورەندەرى قانشا تالپىنعانىمەن, بۇل مەجەگە جەتە العان جوق. ەندى وسى جارىستاردىڭ ارقايسىنا جەكە-جەكە توقتالايىق.
2002 جىل. سولت-لەيك-سيتي (اقش). يۋتا شتاتىنىڭ ورتالىعىندا بارلىعى 77 ەلدىڭ ورەندەرى ونەر كورسەتتى. بۇل تارتىستا مەدالداردىڭ سانى جاعىنان گەرمانيا مەن اقش-تىڭ الدىنا ەشكىم تۇسە المادى. نەمىستەر 36 (12 التىن+16 كۇمىس+8 قولا) جۇلدە السا, امەريكالىقتار 34 (10+13+11) مەدالدى قورجىنعا سالدى. دەسەك تە وسى ناتيجەنىڭ ءوزى كوماندالىق سايىستا كوش باستاۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز بولدى. ويتكەنى ساپا جاعىنان نورۆەگيا قۇراماسى قوس الپاۋىتتىڭ الدىن ورادى. سكانديناۆيا تۇبەگىنەن كەلگەن سپورتشىلار 25 مەدالدى قاناعات تۇتقانىمەن, ونىڭ 13-ءى التىن ەدى. ودان بولەك, ولاردىڭ ەنشىسىندە 5 كۇمىس پەن 7 قولا مەدال بار. ءتورتىنشى جانە بەسىنشى ورىنداردى كانادا (7+3+7) مەن رەسەي (5+4+4) يەلەندى.
جەكەلەگەن سپورتشىلار جايىندا ايتساق, بۇل ويىنداردا داڭقتى ۋلە-ەينار-بەرندالەن جاسىنداي جارقىلدادى. 28 جاستاعى نورۆەگيالىق بياتلونشى ءتورت رەت جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. سونداي-اق حورۆاتيالىق يانيتسا كوستەليچ (تاۋ شاڭعىسى) پەن گەرمانيالىق انني فريزينگەردى (كونكي) جانە فينليانديالىق سامپپا لايۋنەندى (شاڭعى قوسسايىسى) ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. ولاردىڭ ارقايسى ءۇش التىننان ولجالادى.
2006 جىل. تۋرين (يتاليا). اپەننين تۇبەگىندە گەرمانيا قۇراماسىنىڭ قارقىنى كۇشتى بولدى. 11 التىن, 12 كۇمىس جانە 6 قولانى قانجىعالارىنا بايلاعان نەمىستەر كوش باستادى. بارلىعى – 29 جۇلدە. ەكىنشى ورىندا – اقش. امەريكالىقتار 25 (9+9+7) مەدالدى يەمدەندى. ءۇشىنشى ساتىعا اۋستريا جايعاستى. ولاردىڭ ەنشىسىندە 23 (9+7+7) جۇلدە. «توپ-5» كوماندانى رەسەي (8+6+8) مەن كانادا (7+10+7) قورىتىندىلادى.
يتالياداعى دودادا تاۋ شاڭعىسىنان ساراپقا سالىنعان 30 مەدالدىڭ 14-ءىن اۋستريا قۇراماسى جەڭىپ الىپ, ايدى اسپانعا شىعاردى. بياتلونشىلار سايىسىندا گەرمانيانىڭ تەگەۋرىنىنە ەشكىم توتەپ بەرە المادى. نەمىستەر 10 التىننىڭ بەسەۋىن ولجالادى. شورت-ترەكتە وڭتۇستىك كورەيانىڭ ۇستەمدىگى ايقىن اڭعارىلسا, مانەرلەپ سىرعاناۋدا رەسەيلىكتەرگە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى.
تۋرين وليمپياداسىنىڭ باستى قاھارماندارى – ان حەن سۋ مەن چين سۋن يۋ. وڭتۇستىك كورەيانىڭ قوس شورت-ترەك شەبەرلەرىنىڭ ارقايسى ءوز ەلدەرىنىڭ ءانۇرانىن ءۇش رەتتەن شىرقاتتى. ءدال سونداي ناتيجەگە گەرمانيالىق بياتلونشى ميحاەل گرايس تا قول جەتكىزدى.
2010 جىل. ۆانكۋۆەر (كانادا). ۇيەڭكى جاپىراقتارى ەلىنىڭ وكىلدەرى ءوز جەرىندە وتكەن جارىستا كوپتەن بەرى كوزدەگەن ماقساتتارىنا قول جەتكىزىپ, جالپى ەسەپتە كوش باستادى. كانادالىقتار 26 (14+7+5) جۇلدە ولجالادى. ودان كەيىنگى ورىندارعا گەرمانيا (10+13+7), اقش (9+15+23), نورۆەگيا (9+8+6) جانە وڭتۇستىك كورەيا (6+6+2) تابان تىرەدى. بايىپتاپ قاراساڭىزدار, امەريكالىقتار ءوز كورشىلەرىنەن باقانداي 11 مەدال كوپ العان ەكەن. نەمىستەردىڭ دە جۇلدەسى ارتىق. دەسەك تە, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بۇل جەردە مەدالداردىڭ سانىنان ساپاسى ارتىق. سول سەبەپتى دە التىندى مولىنان العان كانادانىڭ قىراندارى باستى قارسىلاستارىنان قارا ءۇزىپ كەتتى.
ۆانكۋۆەردەگى دودادا ءۇش رەت التىننان القا تاققان ەكى عانا سپورتشى بولدى. ولار – نورۆەگيالىق ماريت بەرگەن مەن قىتايلىق ۆان مەن. 2002 جانە 2006 جىلدارى وتكەن وليمپيا ويىندارىندا جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنگەن ماريت 30 جاسقا تولعان شاعىندا جاسىنداي جارقىلدادى. شاڭعى سپورتىن سەرىك ەتكەن سكانديناۆيا وكىلى 3 التىننان بولەك, 1 كۇمىس پەن 1 قولانى ەنشىلەدى. قىتايدان كەلگەن قىز سودان ءتورت جىل بۇرىن تۋريندە مەدالداردىڭ تولىق جيىنتىعىن جەڭىپ السا, كانادادا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. سونداي-اق گەرمانيالىق ماريا ريش (تاۋ شاڭعىسى) پەن ماگدالەنا نويەر (بياتلون), نورۆەگيالىق ەميل حەگلە سۆەندسەن (بياتلون) مەن پەتەر نورتۋگ (شاڭعى), چەحيالىق مارتينا سابليكوۆا (كونكي), شۆەتسيالىق ماركۋس حەلنەر (شاڭعى), شۆەيتساريالىق سيمون اممان (شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ) جانە قىتايلىق لي دجون سۋ (شورت-ترەك) باس جۇلدەنىڭ ەكەۋىنە يەلىك ەتتى.
2014 جىل. سوچي (رەسەي). قارا تەڭىز جاعالاۋىندا جارىس قوجايىندارىنىڭ بىرنەشە سپورتشىسى دوپينگ داۋىنا ىلىگىپ, ابىرويدان جۇرداي بولدى. سوعان قاراماستان رەسەي قۇراماسى 11 التىن, 10 كۇمىس جانە 9 قولانى يەمدەنىپ, كوماندالىق سايىستا ءبىرىنشى ورىننان كورىندى. نورۆەگيانىڭ دا مارقاسقالارى باس جۇلدەنىڭ 11-ىنە يەلىك ەتتى. بىراق باسقا مەدالداردىڭ ازدىعىنان ولار ەكىنشى ورىندا قالىپ قويدى. سكانديناۆيالىقتاردىڭ قورجىنىندا تاعى 5 كۇمىس پەن 10 قولا بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ءۇشىنشى ورىندا – كانادا (10+10+5). ءتورتىنشى جانە بەسىنشى ساتىلارعا اقش (9+9+10) پەن نيدەرلاند (8+7+9) جايعاستى.
نورۆەگيالىق شاڭعىشى ماريت بەرگەن ۆانكۋۆەردەگى كورسەتكىشىن سوچيدە دە قايتالاپ, بۇل جولى دا باس جۇلدەنىڭ ۇشەۋىن ولجالادى. ءدال سونداي ناتيجەگە 27 جاستاعى بەلورۋسسيالىق بياتلونشى داريا دومراچەۆا قول جەتكىزدى. الايدا ۆيكتور ان ولاردىڭ ەكەۋىنىڭ دە الدىن وراپ كەتتى. وڭتۇستىك كورەيادان رەسەيگە قونىس اۋدارىپ, سول ەلدىڭ ازاماتتىعىن العان 28 جاستاعى شورت-ترەك شەبەرى ءۇش التىننان بولەك, تاعى ءبىر قولانى ەنشىلەدى. جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا ەكى رەتتەن كوتەرىلگەندەر قاتارىندا فرانتسيالىق بياتلونشى مارتين فۋركاد, نورۆەگيالىق بياتلونشى ۋلە-ەينار-بەرندالەن, كورەيالىق شورت-ترەكشى پاك سىن حي جانە نيدەرلاندتىق كونكيشىلەر يرەن ۆيۋست پەن سۆەن كرامەر سىندى دۇلدۇلدەر بولدى.
2018 جىل. پحەنچحان (وڭتۇستىك كورەيا). اتالعان جارىستىڭ كوماندالىق ەسەبىندە نەگىزگى باسەكەلەستىك نورۆەگيا مەن گەرمانيا قۇرامالارى اراسىندا ءوربىدى. ەكى كوماندا دا باس جۇلدەنى بىردەي ولجالاپ, كومبەگە ۇزەڭگى قاعىستىرىپ جەتتى. دەسەك تە بۇل تارتىستا سكانديناۆيالىقتاردىڭ باعى جاندى. ولاردىڭ ەنشىسىندە – 14 التىن, 14 كۇمىس جانە 11 قولا. نەمىستەر 14 التىن, 10 كۇمىس جانە 7 قولانى يەلەندى. سونداي-اق وزىق بەس كوماندانىڭ قاتارىن كانادا (11+8+10), اقش (9+8+6) جانە نيدەرلاند (8+6+6) تولىقتىردى.
ازيا قۇرلىعىندا الاۋى تۇتانعان قىسقى وليمپيا ويىندارىندا تاريحي وقيعانىڭ كۋاسى بولدىق. شاڭعىشىلار سايىسىندا باق سىناعان نورۆەگيانىڭ ماقتانىشى ماريت بەرگەن ءوزىنىڭ بەسىنشى وليمپياداسىندا بەس جۇلدەگە (ونىڭ ەكەۋى التىن) قول جەتكىزىپ, تەڭدەسسىز ونەرىمەن تورتكۇل دۇنيە جۇرتشىلىعىن تامساندىردى. وسىلايشا, ونىڭ ەسىمى قىسقى ويىندار تاريحىنداعى ەڭ كوپ جۇلدە العان سپورتشى رەتىندە تاريحتا قالدى. 37 جاستاعى ترونحەيم قالاسىنىڭ تۋماسى وليمپيادادا بارلىعى 15 (8+4+3) جۇلدەنى ولجالادى. ماريت بەرگەنگە دەيىن بۇل رەكورد ءوزىنىڭ وتانداستارى – بياتلونشى ۋلە-ەينار-بەرندالەن (8+4+1) مەن شاڭعىشى بەرن دەليگە (8+4+0) تيەسىلى ەدى. ال پحەنچحاندا ەڭ كوپ جۇلدە العاندار كوشىن 21 جاستاعى نورۆەگيالىق شاڭعىشى يوحاننەس حەسفلوت كلەبو باستادى.
مىنە, قىسقاشا قايىرساق, ءححى عاسىرداعى وليمپيا ويىندارىنىڭ تاريحى وسىنداي. وزدەرىڭىز بايقاعانداي, ۇنەمى مول ولجاعا كەنەلىپ جۇرگەندەر قاتارىندا نورۆەگيا, گەرمانيا, كانادا, اقش, رەسەي, نيدەرلاند, اۋستريا جانە وڭتۇستىك كورەيا سىندى كوماندالار بار. سول سەكىلدى قازىرگى كەزدە شۆەتسيا, شۆەيتساريا, فرانتسيا جانە فينليانديانىڭ دا قارقىنى جامان ەمەس. بەلارۋس ورەندەرى دە سوڭعى ۋاقىتتا تابىستى ونەر كورسەتىپ ءجۇر. سول ەلدىڭ ۇلتتىق قۇراماسى ساپىنداعى (بياتلون) دينارا الىمبەكوۆا ەسىمدى قازاق قىزى دا تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. 1996 جىلدىڭ 5 قاڭتارىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ اباي وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن قانداسىمىز پحەنچحانداعى ويىنداردا بياتلونشىلاردىڭ ەستافەتالىق سايىسىندا التىننان القا تاققاندا بەلورۋسسيالىقتارمەن بىرگە بارشا الاش جۇرتى دا ەرەكشە شاتتاندى.
ەرتەڭ بەيجىڭ وليمپياداسى باستالادى. ساراپشىلاردان باستاپ, بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەرگە دەيىن بۇل جولى دا جالپىكوماندالىق ەسەپتە نورۆەگيانىڭ دۇلدۇلدەرى دارا شىعاتىنىنا ەش كۇمان كەلتىرمەيدى. سكانديناۆيالىق سايىپقىرانداردىڭ باستى قارسىلاستارى رەتىندە گەرمانيا, رەسەي, اقش جانە كانادا قۇرامالارى اتالۋدا. كوپشىلىكتىڭ پايىمداۋىنشا, جۇلدەلەردىڭ دەنىن وسى مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرى ولجالاۋعا ءتيىس. بىراق قازاقستاندىق جانكۇيەرلەر ءۇشىن ماڭىزدىسى بۇل ەمەس. جالپى ەسەپتە قاي كوماندا توپ جارسا دا, بىزگە كەلىپ-كەتەرى جوق. بىزدەر ءۇشىن ماڭىزدىسى – قىتايعا ساپار شەككەن قازاقستاننىڭ سپورتشىلارى سەنىم ۇدەسىنەن شىعىپ, ورەلى ونەرىمەن ءوز كورەرمەندەرىن قۋانتىپ, ەلىمىزگە جۇلدە سىيلاعانى.
