ادەبيەت • 30 قاڭتار, 2022

گۇل تاعدىرلى قىز-عۇمىر

1580 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق بەينەلەۋ ونەرى قالىپقا سىيمايدى. دالانىڭ ءتىلىن مەڭگەرگەن داناگوي جۇرتتىڭ رۋحاني كەڭىستىگىنە ءدۇربى سالساڭىز تاعدىر ءتۇسىنىڭ سان تاراۋلى ەكەنىن ۇعاسىز. سول تاڭبالى تۇستەر كەنەپ بەتىنە بىردە شاشىراي, بىردە قاتارلاي تۇسكەندە پاليتراداعى كورىنىستەر كوركەم ويدىڭ كوشىن باستايدى. ءدال اناۋ كارتيناداعى الۋان-الۋان ارمانىنان گۇلدەستە توقىپ العان ارۋداي…

 

گۇل تاعدىرلى قىز-عۇمىر

حح عاسىردىڭ ورتاسىنداعى قازاق قىزىنىڭ ءموپ-ءمولدىر بەينەسى. كوز­گە بىردەن وتتاي باسىلادى, كوڭىل جىبىتەدى. اينەكتەن تۇسكەن كۇن­نىڭ ساۋلەسىنە ارقاسىن توسقان بوي­جەت­كەننىڭ ءبىتىم-بولمىسىنا قاراپ, سول كەزەڭدەگى قىز-كەلىنشەكتەردىڭ وبرازىن كورۋگە بولاتىنداي. بۇل قازاق بەينەلەۋ ونەرىنە ەرەكشە مانەر الىپ كەلگەن عاجايىپ سۋرەتشى سابىر مامبەەۆتىڭ ەڭبەگى.

1958 جىلى جازىلعان كارتينا اۆتوردىڭ ەلەۋلى شىعارمالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە جوعارى باعالانادى. ول ءاربىر تۋىندىسىنا شىنايى سەزىمىن قوسىپ, الدىن الا بولجاۋعا بولمايتىن تۇستەردىڭ ۇندەستىگى مەن مانەرلى ۇي­لە­سىم­دىلىگىن بەرەدى. بۇدان كوم­پو­زي­تسياسىنداعى قاراپايىم فور­مانىڭ انىقتىعىن كورەمىز.

«تەرەزە الدىندا تۇرعان قىز» كار­­تيناسى گۇل مەن قىزدىڭ ارا­سىن­داعى بايلانىستان باستاۋ الىپ تۇر. گۇلدىڭ كۇلتەسى مەن ارۋدىڭ كوي­لەگى ءبىر ءتۇستى. اۆتور قۇددى گۇل تاع­دىرلى قىز عۇمىرىنىڭ شۋاقتى ساتى­­مەن, بالاۋسا شاقتارىن كەنەپ بەتى­­نە قۇيا سالعانداي. قولىمەن كەۋ­دە­سىن باسقان ارۋدىڭ ۇياڭدىعى مەن تا­ز­الىعى بايقالادى. شىعارما جاندى سەكىلدى.

شىنىندا بۇل سۋرەتكەردىڭ پورترەت جانرىنداعى ەرەكشە ءتاسىلى. كەيىپكەردى فورما رەتىندە بەرىپ, ونىڭ ارەكەتىن بوياۋ كۇشىمەن شەشىپ وتىرادى. سودان دا بولار, بۇل تۋىندى وزىنشە ءبىر ەرەكشە قايتالانباس سەزىمگە بولەيدى.

باقساڭىز, قىلقالام شەبەرى ەموتسيا­لىق ءھام ليريكالىق سەزىمىن, فيلو­سو­فيالىق ماسەلەلەردى الدىڭ­عى قاتارعا قويادى. كوركەمدىك شەشىمى ءتۇس ارقىلى ديناميكالىق قوزعالىس جاساپ, تۇسىنۋگە جەڭىل جول اشادى.

سابىر مامبەەۆ قازاق بەينەلەۋ ونەرىن­دە بولىپ جاتقان وزگەرىس­تەر­گە, الدىڭعى بۋىن تاراپىنان ەستە­تي­كالىق تاربيە مەن رۋحاني سەزىم قوسقانى انىق.

سوڭعى جاڭالىقتار