ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا ارنالدى

WCCES-ءتى 1970 جىلى وتتاۆادا (كانادا) الەمنىڭ جەتەكشى كومپاراتيۆيست عالىمدارى قۇرعان ەدى. قازىرگى ۋاقىتتا WCCES قۇرامىنا الەمنىڭ 50-دەن اسا جەتەكشى ەلىنىڭ سالىستىرمالى ءبىلىم بەرۋ قوعامدارى كىرەدى. اتالعان كەڭەس يۋنەسكو-مەن تىعىز بايلانىس­تا جۇمىس ىستەيدى. ال WCCES جۋرنالى – سالىستىرمالى جانە حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى الەمدەگى جەتەكشى جۋرنالداردىڭ ءبىرى. ءار ماقالانىڭ تولىق اننوتاتسياسى اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان, ورىس, قىتاي جانە اراب تىلدەرىندە جازىلادى.

ا.قۇسايىنوۆتىڭ ماقالاسىنىڭ اننوتاتسياسىندا: «ماقالادا ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قۇرامداس بولىكتەرى جانە ولاردىڭ ءبىلىم ساپاسىمەن بايلانىسى پەداگوگيكالىق عىلىمدار اكادەمياسى مەن شەتەلدىك عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى نەگىزىندە سارالاپ كورسەتىلگەن. زەرتتەۋ قورىتىندىسى تۇركىستان وبلىسىنداعى مەكتەپتەردە ەكى جىل بويى جۇرگىزىلگەن ەكسپەريمەنت دەرەكتەرىنە نەگىزدەلگەن. اۆتور ەكسپەريمەنت تۇجىرىمداماسىن جانە ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەشەندى باعدارلاماسىن ازىرلەگەن, سونىمەن قاتار ەكسپەريمەنت ناتيجەلەرىن ۇسىنعان. اۆتور وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋداعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ىشكى رەزەرۆىنىڭ ءرولىن اتاپ كورسەتەدى جانە ونى McKinsey&Company كومپا­نيا­سىنىڭ «مەكتەپتەگى وقىتۋدىڭ تۇ­راقتى جوعارى ساپاسىنا قالاي جەتۋگە بولادى؟» جانە «ەڭ جاقسى مەكتەپ جۇيە­لەرى قالاي جەتىلدىرىلىپ جاتىر؟» تاقى­رىپتارىندا جۇرگىزگەن زەتتەۋلەرىنە سۇ­يە­­نە وتىرىپ دالەلدەگەن. PISA جانە TIMSS زەرتتەۋلەرىنىڭ 2003 جىلدان بەرگى نا­تي­جە­لەرى, سونداي-اق ولاردىڭ ساتتىلىگى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن فاكتورلار تالدانعان», دەپ جازىلعان.

ا.قۇسايىنوۆ تۇركىستان وبلى­سىنىڭ تولەبي, ورداباسى, وتىرار جانە سايرام اۋداندارىندا جۇرگىزگەن ەكس­پەري­مەنتكە 40-تان اسا مەكتەپتەن 3 مىڭنان اسا وقۋشى مەن 400-گە جۋىق مۇعالىم قاتىس­قان.

تومەندە ءبىلىم ساپاسى مەن ونىڭ قۇراۋ­شى­لارىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن كورسەتەتىن فورمۋلا مەن تۇجىرىمداما بەرىلگەن. جۋرنال رەداكتسياسى بۇل فورمۋلانى پروفەسسور ا.قۇسايىنوۆتىڭ فورمۋلاسى دەپ بەلگىلەگەن:

ءسبىل = سست + سو + سككب + سمس + ست + سعزج + سباس +سمتب

ءسبىل – وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى;

سست – ءبىلىم ستاندارتتارى مەن وقۋ باعدارلامالارىنىڭ ساپاسى;

سو – وقۋ ادەبيەتىنىڭ ساپاسى;

سككب – پەداگوگ كادرلاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى ساپاسى;

سمس – ءبىلىم مونيتورينگ ساپاسى;

ست – رۋحاني-ادامگەرشىلىك جانە پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ساپاسى;

سعزج – عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىس­تا­رىنىڭ ساپاسى;

سباس – باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسى;

سمتب – ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازا ساپاسى.

تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, بار­لىق ەلدە وسى باعىتتار بويىنشا كوپتەگەن جۇمىس جۇرگىزىلەدى. الايدا بۇل جۇمىس جۇيەلى جانە عى­لىمي نەگىزدە جۇرگىزىلگەن ەلدەردە عانا وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى كوتەرىلەدى. ياعني ا.قۇسايىنوۆ ءبىر سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ ءۇشىن وسى قۇراۋشىلاردىڭ بارلىعىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جۇمىستارى وسى سىنىپ وقۋشىلارىمەن بايلانىستى جۇرگىزىلۋى كەرەك ەكەنىن جازادى.

وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىلىم ساپاسىن كوتە­رۋ پروبلەماسى ءبىر فورمۋلامەن قىسقا, ىقشام جانە وتە تۇسىنىكتى جازىل­ما­عان ەدى. الەمنىڭ 50-دەن اسا ەلىنە تارايتىن جۋرنالدا ا.قۇسايىنوۆتىڭ 21 بەتتىك كولەمدى ماقالاسىنىڭ جاريالانۋى – قۋانتارلىق جايت. وسى ەكسپەريمەنت جۇمىستارى تياناقتى زەرتتەلىپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جۇرگىزىلسە, دۇرىس بولار ەدى دەپ ويلايمىز.

اياگۇل ميرازوۆا,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

الماتى