سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
ءبىزدىڭ 30 جىلدىق تاريحىمىزدا مۇنداي ب ۇلىك ءۇشىنشى رەت قايتالانىپ وتىر. بىراق سوڭعى ب ۇلىكتىڭ العاشقى ەكى ب ۇلىكتەن وتە ۇلكەن ايىرماشىلىعى بار. ويتكەنى بۇل ب ۇلىك, پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, شەتەلدەن كەلگەن, ارناۋلى دايىندىعى بار, قارۋلى تەرروريستەر مەن ولاردىڭ ەلىمىزدىڭ ىشىندەگى سىبايلاستارىنىڭ قاتىسۋىمەن جاسالدى جانە ول ءبىر مەزگىلدە, ەلىمىزدىڭ 10 وبلىس ورتالىعى مەن ەكى مەگاپوليسىندە ورىن الدى. ب ۇلىكتىڭ سالدارىنان قانشاما ادام وپات بولدى, قانشاما جان جاراقات الدى, قانشاما ازامات تۇتقىندالدى, مەملەكەت پەن بيزنەسكە كەلگەن شىعىننىڭ كولەمى شامامەن 2-3 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. قانتوگىس بولعان كۇندەرى ادام سەنگىسىز جاعدايلار ءمالىم بولدى. ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ء(ارى قاراي ۇقك) توراعاسى مەن ونىڭ ەكى ورىنباسارى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە «مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى جانە بيلىكتى كۇشپەن باسىپ الۋعا ارەكەت ەتتى» دەگەن كۇدىكپەن قاماۋعا الىندى. ۇقك-ءنىڭ كەيبىر وبلىستىق جانە قالالىق دەپارتامەنتتەرىنىڭ باسشىلارى ب ۇلىكشىلەرگە تويتارىس بەرۋدىڭ ورنىنا قارۋ-جاراق پەن قۇپيا قۇجاتتاردى تاستاپ, جۇمىس ورىندارىنان قاشىپ كەتكەنى بەلگىلى بولدى. كەيبىر كۇشتىك قۇرىلىمدار مەن وڭىرلىك باسشىلار دارمەنسىزدىك كورسەتكەن, جينالعان حالىقتىڭ الدىنا شىعىپ, ولارمەن تىلدەسۋگە جاراماعان. ال كەيبىرەۋلەرى بولسا جۇمىس ورىندارىن تاستاپ, بىرنەشە كۇن بويى جۇمىسقا كەلمەي, بۇعىپ قالعان.
قازىر تەرگەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر, ونىڭ بارىسىندا ۇقك ب ۇلىككە قاتىستى بارلىق لاۋازىمدى تۇلعالار مەن مەملەكەت پەن بەيبىت حالىققا قارۋلى شابۋىل جاساعان ادامدار تولىعىمەن انىقتالىپ, ولاردىڭ ءاربىرىنىڭ وقيعا كەزىندە ىستەگەن قىلمىستارىنا وبەكتيۆتى تۇردە قۇقىقتىق جانە ساياسي باعا بەرىلەتىنى ءسوزسىز.
مەنىڭ بۇكىل سانالى ءومىرىم ۇقك-گە بايلانىستى بولدى, قاتارداعى ۋاكىلدەن ۇقك توراعاسىنىڭ كادر جونىندەگى ورىنباسارىنا دەيىن كوتەرىلدىم. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ IV شاقىرىلىمىندا قورعانىس, قاۋىپسىزدىك جانە حالىقارالىق ىستەر جونىندەگى كوميتەتتىڭ مۇشەسى بولدىم. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باس اسكەري بارلاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىلىعىندا قىزمەت ەتتىم. سوندىقتان بيىلعى قاڭتارىندا بولعان وقيعالار ۇقك-ءنىڭ بۇكىل جەكە قۇرامىنا جانە اسىرەسە ونىڭ ارداگەرلەرىنە وتە اۋىر ءتيدى دەپ ايتا الامىن. ءبىزدىڭ دانا حالقىمىز مۇنداي جاعدايدا «تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر» دەپ ايتادى. «قاڭتار تراگەدياسى» ۇقك اتىنا كەلتىرىلگەن وشپەس قارا داق بولىپ قالاتىنى انىق.
دەگەنمەن, مەن ۇقك قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىم بولىگى ءوز انتتارىنا ادال ەكەنىنە سەنىمدىمىن. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلىمىز جالپى كەيىنگى 30 جىل بويى بەيبىت, تۇراقتى جانە جايباراقات ءومىر سۇرگەنى بارشا جۇرتشىلىققا ءمالىم. وعان ۇقك-ءنىڭ قوسقان ۇلەسى وراسان زور ەكەنىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى.
ەلىمىزدە بىرنەشە رەت ورىن العان بۇلىكشىلىكتىڭ سەبەپتەرى تۋرالى كوپتەگەن وتانداسىمىزدىڭ كوكەيىندە تۋىنداعان سۇراقتار مەنى دە قاتتى ويعا قالدىرعانى ءسوزسىز. نەگە مۇنداي وقيعالار قايتالانا بەرەدى؟ نەگە العاشقى ەكى ب ۇلىكتەن كەرەكتى ساباق الىنبادى, نەگە سول كەزدەرى قاجەتتى شارالار قابىلدانبادى؟ نەگە مۇنداي وقيعالار تەك ۇقك-ءنىڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمدى باسشىلارىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىمەن ءوتىپ جاتىر؟ بۇلاردىڭ سەبەبى نەدە؟
مەنىڭ ويىمشا, مۇنىڭ بىرنەشە سەبەپتەرى بار, سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ باستى سەبەبى, ول ۇقك جۇمىسىن كۇندەلىكتى قاداعالايتىن تەتىكتەردىڭ جوقتىعى.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كۇشتىك قۇرىلىمدار تىكەلەي پرەزيدەنتكە باعىناتىنى بەلگىلى. ال ۇقك بولسا, ول كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ ىشىندەگى ەڭ كۇشتىسى. ويتكەنى ۇقك قازىرگى قولدانىستاعى زاڭ بويىنشا كوپتەگەن باعىتتاردا, سونىمەن قاتار كۇشتىك ورگانداردىڭ بارلىعىندا دەرلىك جەدەل جۇمىستار جۇرگىزەدى, ولاردىڭ ىشىندە بولىپ جاتقان جاعدايلار تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنا بايانداپ وتىرادى. ال باسقا قۇرىلىمداردا ونداي قۇقىقتار جوق.
ۇقك توراعاسىن تەك قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى عانا تاڭدايدى جانە تاعايىندايدى. ول ءۇشىن پرەزيدەنت پارلامەنتكە بۇل تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزەدى. ال پارلامەنت دەپۋتاتتارى ونىڭ كانديداتۋراسىن قولداعان جاعدايدا, پرەزيدەنت ساياسي سەنىم بىلدىرگەن ادام ول لاۋازىمعا تاعايىندالىپ, قۇزىرەتتى بيلىككە يە بولادى. ەگەر ول ادام سەنىمگە ساي, ءبىلىمدى, بىلىكتى ءارى كاسىبي تاجىريبەلى مامان جانە پاتريوت بولسا, وندا ۇقك ويداعىداي جاقسى جۇمىس ىستەپ, ءوز مىندەتتەرىن ادال اتقارا الادى. ال ولاي بولماعان جاعدايدا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەرەكتى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلمەيدى, ونداي تاعايىنداۋلار ءتۇرلى كەلەڭسىز جاعدايلارعا الىپ كەلەدى.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كەيىنگى 15 جىلدىڭ شاماسىندا, ۇقك مەن كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ باسشىلىعىنا «ساياسي سالماعى بار» دەپ اتالاتىن ادامداردى الىپ كەلىپ تاعايىنداۋ ادەتكە اينالعانى بەلگىلى. ونداي باسشىلار كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ كادرلارى مەن جۇمىستارىنىڭ قىرى مەن سىرىن جەتە بىلمەيدى. ەلدەگى جانە جۇمىستىڭ ءار باعىتىنداعى جاعدايعا بايلانىستى تۋىندايتىن ماسەلەلەردى دۇرىس باعالاي المايدى, جەكە قۇرامنىڭ الدىندا تالاپتار قويىپ, ەلدەگى قالىپتاسىپ وتىرعان جاعدايعا سايكەس قاجەتتى تاپسىرمالار بەرىپ, ولاردىڭ ورىندالۋىن ءتيىستى دەڭگەيدە قاداعالاۋعا شاماسى كەلمەيدى. ونداي باسشىلار وزدەرىمەن بىرگە سىرتتان, وزىنە عانا سەنىمدى ادامداردى اكەلىپ, ولاردى نەگىزگى باسشىلىق قىزمەتتەرگە تاعايىندايدى. سولاردى عانا تىڭدايدى. ولار ويىنا كەلگەنىن ىستەيدى, زاڭ مەن جۇمىس ىستەۋگە قاجەتتى نەگىزگى نورماتيۆتىك قۇجاتتاردىڭ تالاپتارىن بەلدەن باسادى. كادرلىق ساياسات اياقاستى بولادى, مەريوكراتيالىق پرينتسيپ جايىندا قالادى, قولىنان ءىس كەلەتىن, ءبىلىمدى ءارى تاجىريبەلى ماماندار كادرلىق رەزەرۆتە تۇرعانىنا قاراماستان, كوپ جىلدار بويى وتىرعان ورىندارىندا وتىرا بەرەدى. ال ونىڭ ەسەسىنە ءبىلىمسىز, ەكى ءسوزدىڭ باسىن قوسىپ ايتا المايتىن, جەدەل قىزمەتتىڭ ءيسى مۇرنىنا دا بارمايتىن ادامدار جاۋاپتى باسشىلىق قىزمەتتەرگە تاعايىندالادى. كەرەكسىز رەفورمالار مەن وزگەرىستەر جاسالادى. سولاردىڭ سالدارىنان كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ ەڭ باستى مىندەتى – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە كەرەكتى دەرەكتەردى ىزدەستىرۋگە بايلانىستى اگەنتۋرالىق جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جانە ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەيدى. شۇعىل قيمىلدار مەن شەشىمدەردى قاجەت ەتەتىن كوپتەگەن دەرەكتەر دۇرىس باعالانبايدى نەمەسە ەسكەرىلمەيدى. كوزبوياۋشىلىق پەن قاعازباستىلىق ورىن الادى. ءسويتىپ, وسىنداي ۇلكەن مەكەمە مەملەكەتتىڭ ىشىندەگى باقىلاۋعا جاتپايتىن مەملەكەتكە اينالادى. بۇلاردىڭ ءبارى تۇبىندە كادرلاردىڭ دەگراداتسيالانۋىنا, مورالدىق قۇلدىراۋىنا جانە نەمقۇرايدىلىققا الىپ كەلەدى. سوندىقتان ولاردىڭ اراسىندا قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانۋ فاكتىلەرى, زاڭ بۇزۋشىلىقتار, سىبايلاستىق پەن جەمقورلىقتار ورىن الادى.
ال مۇنداي كەلەڭسىز جاعدايلاردان مەملەكەت باسشىسى كوپ رەتتە حابارسىز بولادى. ويتكەنى ۇقك ەرەكشە جانە وتە جابىق مەكەمە. ونىڭ قىزمەتكەرلەرى تەك اسكەري جارعىعا جانە ارنايى بۇيرىقتار مەن ەرەجەلەرگە عانا باعىنادى. ءبىر قىزمەتكەر ەكىنشى قىزمەتكەردىڭ نەمەن ناقتى اينالىسىپ جۇرگەنىن بىلمەيدى جانە بىلۋگە ءتيىس ەمەس. سوندىقتان ول مەكەمەنىڭ ىشىندە بولىپ جاتقان جاعدايدى تولىق ءبىلۋ جانە ولارعا دەر كەزىندە باعا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن قاتار كوپ جاعدايدا شەكسىز بيلىككە يە بولعان, پاتريوتتىق سەزىمى, ادامي قاسيەتى مەن بەلگىلى ۇستانىمى جوق, جەمقورلىققا بەيىم باسشىلار مەن ونىڭ سەنىمدى ادامدارى بەلگىلى ءبىر ساياسي تۇلعالار مەن توپتاردىڭ نەمەسە وليگارحتاردىڭ قولشوقپارىنا اينالادى, سولاردىڭ جەتەگىنە ەرىپ ءارتۇرلى قىلمىستارعا بارادى, ءتىپتى توڭكەرىس جاساۋدان دا تايىنبايدى. مۇنداي فاكتىلەر كەلەشەكتە ۇقك-دەن باسقا دا كۇشتىك قۇرىلىمداردا ورىن الۋ مۇمكىن. مۇنى بيلىك دۇرىس ءتۇسىنىپ, ونداي فاكتىلەردىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋ كەرەك.
جوعارىدا ايتىلعانداي, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدە بىرنەشە رەت مەملەكەتتىك توڭكەرىس جاساۋعا ارەكەت جاسالىندى. ءبىر نارسەنىڭ ءۇش رەت قايتالانۋى, بىلگىشتەردىڭ ايتۋىنشا, زاڭدىلىققا جاتادى. سوندىقتان بولار, وسى جىلدىڭ 11 قاڭتارىندا پرەزيدەنت ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن تولىعىمەن قايتا قاراۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. پرەزيدەنتتىڭ بۇل شەشىمى وتە دۇرىس, كوڭىلگە قونىمدى جانە كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ جەكە قۇرامى تاراپىنان قولداۋ تاباتىنى ءسوزسىز. مەنىڭ ويىمشا, پرەزيدەنتتىڭ بۇل تاپسىرماسىن ورىندايتىن ادامدار رەفورما جاساۋ كەزىندە, ءبىراز ماسەلەنى ەسكەرسە دۇرىس بولار ەدى. ويتكەنى رەفورما تەك رەفورما ءۇشىن جاسالماۋى كەرەك ەكەنىن ءبىزدىڭ 30 جىلدىق تاريحىمىز وتە جاقسى كورسەتتى. وسى كەزگە دەيىن ءبىزدىڭ كۇشتىك قۇرىلىمداردا سانسىز رەفورما جۇرگىزىلگەنى ءمالىم. ءاربىر جاڭادان تاعايىندالعان باسشى ءوز جۇمىسىن رەفورما جۇرگىزۋدەن باستايدى. مىسالى, تەك ۇقك ءوزىنىڭ ىشىندە نەگىزگى قۇرىلىمدار سان رەت ءبولىنىپ, سان رەت قايتا قوسىلدى, جاڭا قۇرىلىمدار پايدا بولىپ, ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ قۇردىمعا كەتىپ وتىردى. ارينە, جۇرگىزىلگەن رەفورمالاردىڭ ءتيىمدى جانە ءتيىمسىز جاقتارى بولاتىنى ءسوزسىز. كەيىنگى جىلدارى جاپ-جاقسى ۆەدومستۆو بولىپ قالىپتاسىپ كەلە جاتقان سىربار (سىرتقى بارلاۋ), شەكارا قىزمەتى, ۇكىمەتتىك بايلانىس جۇيەسى جانە دە باسقا قۇرىلىمدار ۇقك اياسىنا قايتارىلدى. ءسويتىپ, ول قايتادان «مەملەكەتتىڭ ىشىندەگى مەملەكەتكە اينالدى». حالىق سول «مەملەكەتتىڭ» باسشىسىنىڭ اتىن اتاۋعا قورقاتىن بولدى. ونىڭ اياعى قاڭتار ايىنداعى ب ۇلىككە الىپ كەلدى.
الەمدىك جانە وتاندىق تاجىريبەلەردەن بەلگىلىسى, ەڭ دۇرىس رەفورما ول – مەملەكەتكە جانە ونىڭ قىزمەتكەرلەرىنە بارلىق جاعىنان ءتيىمدى جانە شىنايى جۇمىس ىستەي الاتىن رەفورما. ەگەر ولاي بولماعان جاعدايدا, مەملەكەتكە دە, ونىڭ قىزمەتكەرلەرىنە دە وراسان زيان كەلەدى.
مەنىڭشە, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وتكەننەن ساباق الىپ, بولاشاقتى باعدارلى ەتۋ ۇلتتىق يدەيانىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرىنىڭ بىرىنە اينالۋ كەرەك. سوندا عانا قوعام مەن مەملەكەت بىرگە بولىپ, العا قويعان مەجەلەرگە جەتە الادى.
ال ەندى جوعارىدا اتالعان ب ۇلىكتەردى, قاۋىپ-قاتەرلەر مەن كەلەڭسىز جاعدايلاردى كەلەشەكتە بولدىرماۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك دەگەن ماسەلەگە توقتالاتىن بولساق, ول جونىندە مەندە تومەندەگىدەي ناقتى دا دايەكتى ۇسىنىستار بار.
جوعارىدا ايتىلعانداي, ءبىزدىڭ مەملەكەتتە كۇشتىك قۇرىلىمدار تىكەلەي پرەزيدەنتكە باعىنادى. بىراق ولاردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىستارىن تەكسەرىپ, ولارعا باعا بەرىپ وتىراتىن جۇمىسشى ورگاندار مەن مەحانيزمدەردىڭ جوقتىعىنان, اتالعان مەملەكەتتىك ورگانداردا ۇلتتىق مۇددەلەر اياقاستى بولىپ, زاڭدى, قۇقىقتى جانە انتتى بۇزۋشىلىقتار ورىن الادى. سونىڭ ناتيجەسىندە حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمسىزدىگى پايدا بولادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ مەملەكەتتەگى بارلىق كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىستارى ءجىتى قاداعالاۋدى تالاپ ەتەدى. ونداي جۇيەلەر الەم ەلدەرىندە بارشىلىق. مىسالى, اقش-تا كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىن كونگرەسس پەن سەناتتىڭ ارناۋلى كوميسسيالارى قاداعالايدى. جانە ول ەلدە نەگىزگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇرامىندا ونداعان بارلاۋ جانە قارسى بارلاۋمەن اينالىساتىن قۇرىلىمدار بار. ولار كوپ جاعدايدا ءبىرىنىڭ جۇمىسىن ءبىرى قايتالاپ جانە قاداعالاپ وتىرادى. سوندىقتان باسەكەلەستىك پايدا بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگى قاجەتتى دەڭگەيدە بولادى. ءبىر قۇرىلىم بايقاماعان ماسەلەنى باسقا قۇرىلىم بايقايدى. ءسويتىپ, ءبىرىنىڭ بىلمەگەنىن ءبىرى تولىقتىرىپ وتىرادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى ءبىزدىڭ ەلدە دە ونداي جۇيەنى قالىپتاستىرۋعا تالپىنىس بولدى. بىراق جوعارىدا كورسەتىلگەندەي, ءبارى ءبىرازدان سوڭ سول ءباز-باياعى قالپىنا كەلدى. قازىرگى جاعدايدا, ءبىزدىڭ ەلگە ەڭ ءتيىمدىسى, مەنىڭ ويىمشا, پرەزيدەنت جانىنداعى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرامىندا تاجىريبەلى مامانداردان تۇراتىن تۇراقتى جانە ارناۋلى قۇقىعى بار كوميسسيا قۇرۋ قاجەت. ولار جۇيەلى تۇردە كۇشتىك مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىستارىن قاداعالاپ, كەرەك بولعان جاعدايدا ولاردىڭ جۇمىستارىن جان-جاقتى تەكسەرىپ, ناتيجەلەرىن قاۋىپسىزدىك كەڭەسكە بايانداپ وتىرۋلارى كەرەك. ال قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ولاردان دەر كەزىندە قورىتىندى شىعارىپ, كەرەكتى شەشىمدەر قابىلداپ, ولاردىڭ تولىعىمەن ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. بۇل جۇمىستارعا پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسىنداعى قورعانىس, قاۋىپسىزدىك جانە حالىقارالىق ىستەر جونىندەگى كوميتەتتەرىن دە قاتىستىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتارۇقك-ءنىڭ قازىرگى كەزدەگى فۋنكتسيالارىن قايتا قاراپ, ولاردى جەمقورلىق پەن ەكونوميكالىق قىلمىستاردى تەكسەرۋگە جانە تەرگەۋگە قاتىستىرماعان ءجون.
كەيىنگى جىلدارى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ اراسىندا سىبايلاستىق پەن جەمقورلىققا بايلانىستى فاكتىلەر, زاڭ مەن قۇقىقتىق بۇزۋشىلىقتار جيىلەپ, جازىلماس ىندەتكە اينالىپ بارادى. سونىمەن بىرگە كەيىنگى كەزدەرى كوپتەگەن جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالار مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر كۇندەلىكتى تۋىنداپ جاتقان ماسەلەلەردى شەشۋدەن جالتارىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى وزىنە الۋدان قورقاتىنى بايقالۋدا. كادرلىق رەزەرۆ جۇمىس ىستەمەيدى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىندە جانە ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا ءبىلىمدى كادرلار جەتىسپەيدى, ال ءبىلىمدى ادامدار شەت ەلدەرگە كەتىپ جاتىر, كوپتەگەن جاۋاپتى لاۋازىمدارعا ومىرلىك جانە كاسىبي تاجىريبەسى جوق جاس ماماندار تاعايىندالۋدا. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك كادرلىق ساياساتتىڭ دۇرىس جۇرگىزىلمەي جاتقانىن بىلدىرەدى. بارلىق دەرلىك مەملەكەتتىك ورگاندارداعى كادر ماسەلەسىمەن اينالىساتىن قىزمەتكەرلەر ول ءىستىڭ ماماندارى ەمەس, ارنايى بىلىمدەرى جوق. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ كادرلىق ساياساتىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن كۇردەلى وزگەرىستەر جۇرگىزۋ كەرەك, ول سالادا جۇرگىزىلگەن رەفورمالاردىڭ بارلىعىن قايتا قاراۋ قاجەت. ەلىمىزدىڭ بەلگىلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا كادرلىق پروتسەستەردى جەتىك بىلەتىن ماماندار دايارلاۋ كەرەك. قولىنان ءىس كەلەتىن ءاربىر ازامات تىكەلەي پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت پەن كادر ساياساتى جونىندەگى ءبولىمىنىڭ نازارىندا بولۋى ءتيىس, ولار دەڭگەي-دەڭگەيگە بولىنگەن كادرلىق رەزەرۆكە الىنىپ, ولاردىڭ كاسىپتىك دەڭگەيىن كوتەرۋگە بايلانىستى جۇمىستاردىڭ بارىسى قاداعالانىپ, تاجىريبەسى, ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىنە قاراي وسۋىنە جاعداي جاسالىپ, ولاردى ىرىكتەۋ مەن لاۋازىمدارعا تاعايىنداۋ كەزىندە كادرلىق قاعيداتتار بۇزىلماي, سىبايلاستىق پەن جەمقورلىققا جانە باسقا دا قاتەلىكتەرگە جول بەرىلمەۋى كەرەك. مەملەكەتتىڭ قارجىسىنا شەتەلدەردە ءبىلىم العان جاستار كەم دەگەندە ون جىل بويى مەملەكەتتىك قىزمەتتە بولۋى ءتيىس. سوندا عانا جۇرت ايتا-ايتا مەزى بولعان, كادرلىق تاپشىلىق, كوپ جىلدار بويى بەلگىلى ءبىر ادامداردى عانا ءبىر ورىننان ءبىر ورىنعا قايتا-قايتا جىلجىتا بەرۋ, ءبىلىمسىز ادامداردى جاۋاپتى قىزمەتتەرگە تاعايىنداۋ, زاڭ مەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ورىن المايدى. جالپى, بۇل سالا مەملەكەت دەڭگەيىندە وتە قاتاڭ باقىلاۋعا الىنىپ, بىرىڭعاي جانە جۇرتشىلىققا تۇسىنىكتى ءارى جۇيەلى كادرلىق ساياسات جۇرگىزىلۋى ءتيىس.
ب ۇلىكتەن كەيىنگى جاعداي قالپىنا كەلگەنشە, قولىنان ءىس كەلەتىن باسشىلاردى, ولاردىڭ جەكە باستارىنا تىكەلەي قاتىستى ورەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىقتار بولماعان جاعدايدا, جۇمىستارىندا ورىن العان كەيبىر كەمشىلىكتەرگە قاراماي, مەيلىنشە دۇرىس جانە ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك. ويتكەنى ولاردىڭ كوبىسى ءوزى باسقارىپ وتىرعان جەردەگى جاعداي مەن ادامداردى جاقسى بىلەدى, سوندىقتان ب ۇلىكشىلىكتىڭ سالدارىنان ورىن العان ماسەلەلەردى, جوعارى بيلىك تاراپىنان ءتيىستى قاداعالاۋ بولعان جاعدايدا, تەز ءارى دۇرىس شەشە الادى. ال جاڭا باسشىعا جەرگىلىكتى جاعدايمەن تانىسىپ, كەرەكتى ماسەلەردى دۇرىس شەشۋ ءۇشىن ءبىراز ۋاقىت كەرەك بولادى.
ءبىزدىڭ دانا حالقىمىز سان قيلى زامانداردان بەرى ەلگە تونگەن قاۋىپتى, تۋىنداعان قيىنشىلىقتاردى تەز ارادا بىرىگىپ, دەر كەزىندە جەڭە بىلگەن. سوندىقتان ءسوزىمنىڭ سوڭىندا بارشا وتانداستاردى پرەزيدەنتتىڭ شەشىمدەرىن قولداۋعا شاقىرامىن.
ەرجان يساقۇلوۆ,
گەنەرال-مايور, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ارداگەرى,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى
