كۇنى كەشە بەيبىت ەلىمىزدە بولعان قاڭتار وقيعاسى يمانسىزداردىڭ ارالاسۋىمەن كۇردەلەنىپ كەتتى. وتانعا قاستاندىق جاسالدى. قوي تەرىسىن جامىلعان قاسقىرداي انتالاعان, كوزگە انىق كورىنە قويماعان, بەيبىت حالىقتى ارانداتقان, جاستاردى وزدەرىمەن بىرگە ەلىكتىرىپ, قىلمىسقا يتەرمەلەگەن, ءالى بەتپەردەسى سىپىرىلا قويماعان توپتىڭ ءىس-قيمىلى يمانسىزدىقتان تۋىنداعانى انىق. مەيلى, ولار تۋرالى ءسوز شىعىنداماي-اق قويالىق, ال وسى قارا نيەتتىلەردىڭ قولشوقپارىنا اينالعان جاستارىمىزدىڭ ءىس-ارەكەتىنە قالاي قىنجىلمايسىڭ؟
قاڭتار وقيعاسىن سارالاي وتىرىپ: ء«بىز وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا ۇلتقا ءتان پاتريوتتىق تاربيەنى جەتە سىڭىرە المادىق پا, قالاي؟» دەپ ويلانىپ قالدىق.
قوبىلاندى مەن الپامىس, قابانباي مەن بوگەنباي, يساتاي مەن ماحامبەت سىندى تالاي ەرجۇرەك باتىرلارىمىزدىڭ وتانى مەن حالقىن قورعاپ, ادالدىق تانىتا بىلگەن ەرلىك ىستەرىن وقىپ-بىلمەگەن جاس وسكىننىڭ بويىندا ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىنىڭ ورنىعۋى ەكىتالاي.
قارالى قاڭتاردا بولعان ءتۇرلى جانتۇرشىگەرلىك كورىنىستەر, قاسكويلەردىڭ ءىس-ارەكەتى كوگىلدىر ەكراندارداعى اتىس-شابىستى كورسەتىلىمدەردەن العان «ۇلگى-ونەگەمىزدىڭ» «جەمىسى» بولسا كەرەك. ءوز ءدىنىن, ءدىلى مەن ءتىلىن قۇرمەتتەي الماعان ناعىز يمانسىزدار عانا وسىنداي جاۋىزدىققا بارا الادى. بۇل وقيعانىڭ سەبەپ-سالدارىنىڭ ءبىر ۇشىن مەن مەكتەپ قابىرعاسىنداعى پاتريوتتىق تاربيەنىڭ وسالدىعىنان ىزدەدىم. وسىندايدا «ۇلتىن سۇيگەن ۇلى تۇلعالارىمىزدى, باتىرلار جىرىن مەكتەپتە جان-جاقتى تەرەڭدەتە وقىتسا عوي, شىركىن» دەپ اڭسايسىڭ. سول سياقتى, 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىسۋشى قازاق جاستارىنىڭ ەرلىگىن نەگە كەڭىنەن ناسيحاتتاپ, تاريحىمىزدان ورىن بەرمەسكە؟ حالقىنىڭ ارى مەن نامىسى ءۇشىن جاس جانىن قيىپ, سوڭىنداعىلارعا ەرلىكتىڭ وشپەس ءىزىن قالدىرعان قايرات پەن ءلاززات سياقتى قازاق جاستارىنىڭ ءورشىل مىنەزى مەن وتانعا, ۇلتقا دەگەن ەرەكشە پاتريوتتىق سەزىمىن تولعانا جازىپ, ناسيحاتتاساق جاراسار ەدى عوي.
بۇگىنگى جاستار كىتاپ, گازەت-جۋرنال وقۋدان قالدى. بۇل – ءبىزدىڭ ۇلكەن قاسىرەتىمىز. كىتاپ وقىسا سول باتىرلارىمىزدىڭ ەرلىك ىستەرىنەن, ونەگەلى ءومىر جولدارىنان ۇلگى الىپ, ەلىكتەپ وسكەن بولار ەدى.
تەك مەكتەپتەردە ەمەس, سول سياقتى ونەر سالاسىندا دا جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە جەتەلەپ, ۇندەپ وتىراتىن پاتريوتتىق اندەر از. ءتىپتى جوق دەسەك تە بولادى. مىسالى, ءانۇرانىمىز بەن «اتامەكەن» ءانىنىڭ بويىمىزعا قانداي قۋات بەرەتىنىن ايتىپ جەتكىزە المايسىڭ. وسىنداي پاتريوتتىق سەزىمدەردى وياتا بىلەر, ۇلتىمىز, ءتىلىمىز بەن دىلىمىزگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىمىزدى ارتتىرا تۇسەتىن اندەردى كوبەيتۋدىڭ ورنىنا كەرىسىنشە, جۇيكەمىزدى جۇقارتار باتىستىڭ اۋەندەرىنە ىنتىقپىز. ايتىپ جۇرگەن اندەرىمىزدىڭ ءمان-مازمۇنى مەن ماعىناسى قۇلدىراپ, «توي تاپسىرىسقا» ۇلاسىپ بارادى. ونى ساراپتاپ, باقىلاپ, ۇلتتىق دارەجەدە باعامداپ وتىرعان جاناشىر ەشكىم جوق. پىكىر ايتا قالساڭ: ء«بىز ءححى عاسىردىڭ جاستارى ەمەسپىز بە؟» دەگەن جاۋاپ ەستيسىڭ.
ءوز ءتىلى مەن دىلىنە, دىنىنە قامقور بولىپ, جاناشىرلىق تانىتا الماعان ادام قالاي ۇلت نامىسىن قورعاي الادى؟ بويىندا يماندىلىق قاسيەتى بار ادام عانا ءوز انا ءتىلى مەن ۇلتتىق رۋحىن جوعارى ۇستاپ, ونى تومەن تۇسىرمەيدى. وتانىنا وپاسىزدىق جاسامايدى. سوندىقتان دا بالا تاربيەسىنە كەلگەندە ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە ولاردىڭ بويىنا يماندىلىق قاسيەتىن قالىپتاستىرۋعا جەتە كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, ءتۇرلى سالالار بويىنشا دا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىز بەن كەمشىلىكتەردى حالىق نازارىنا ۇسىنىپ وتىرعانىمىز دۇرىس. وكىنىشكە قاراي, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جازىلىپ جاتقان سىن جوق. باسىلىم بەتتەرىندە كوبىنە ماقتاۋ مەن ماداقتاپ جازۋ جاعى باسىم. «اۋرۋىن جاسىرعان ولەدى», دەمەي مە, اتام قازاق. ولاي بولسا كەمشىلىكتەرگە جول بەرىپ وتىرعان باسشىلار تۋرالى ءباسپاسوز بەتىندە نەگە قاتاڭ سىن جازبايمىز؟ بىزدە قيراپ جاتقان قۇرىلىس پەن اقساپ جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى كوپتەپ كەزدەسەدى. جالپى, سىن – ول ۇزىن ارقان, بوس بەلبەۋمەن جۇرگەندەر ءۇشىن ۇلكەن تويتارىس قۇرالى. سونىمەن قاتار ءباسپاسوز بەتىندەگى سىن ماقالالارعا بيلىك تاراپىنان ناقتى جاۋاپ بەرەتىندەي جاعدايعا قول جەتكىزۋىمىز كەرەك. ويتكەنى «سىن تۇزەلمەي, ءمىن تۇزەلمەيدى». قوعام وسى ماسەلەگە كوڭىل ءبولۋى ءتيىس.
«كۇشىمىز – بىرلىكتە» دەيتىن بولساق, وندا قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى ءوز بويىنداعى ىنتىماق پەن بىرلىككە ءتان ىنتا, قۇلشىنىستى بەرىك قالىپتاستىرا ءبىلۋى كەرەك. قوعام دامۋىنا دەگەن جاناشىرلىق كوزقاراستى جەتىلدىرە ءتۇسۋىمىز قاجەت. جەر-جەردەگى قوعامدىق ۇيىمدار مەن دەپۋتاتتاردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ, سول ايتىپ وتىرعان ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ ەل اراسىندا بەرىك قالىپتاسۋىنا بارىنشا ىقپال ەتۋگە ءتيىسپىز.
ىلگەرىرەكتە اۋىل اقساقالدارى باس قوسقان جەردە جاستاردى ادەپتىلىك پەن يماندىلىققا شاقىرىپ, بالە-جالادان اۋلاق جۇرۋگە ۇندەپ وتىراتىن. وسىنداي اقىلمان اعالاردى اۋىل حالقى قازىنالى قاريا, نە بولماسا ابىز اقساقالدار دەپ قۇرمەت تۇتىپ, ۇنەمى ولاردىڭ اقىل-كەڭەستەرىنە قۇلاق اساتىن. ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعى مەن حالقىمىزدىڭ اماندىعى ءۇشىن ءبىز ءوزىمىزدىڭ جەكە ۇلەسىمىزدى قوسا ءبىلۋىمىز كەرەك. ءبىز, ارداگەرلەر جۇرگەن جەرىمىزدە ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ باستاۋىنا جول اشاتىن يماندىلىق قاسيەتتەر جايلى اڭگىمەلەپ وتىرعانىمىز دۇرىس.
قالاي دەسەك تە ەلى مەن جەرىن, حالقى مەن وتانىن ەرەكشە سۇيە بىلەتىندەي ۇرپاق, بۋىن قالىپتاستىرا الاتىن, بۇگىنگى كۇن تالابىنا ساي قانداي دا ءبىر بەرىك جۇيە قۇرساق بولار ەدى. ىنتىماق پەن بىرلىكتەن اجىراماستان, وتانىمىزدى قورعاي بىلەيىك, اعايىن!
سەرىكباي تۇرجان,
بايدىبەك اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
تۇركىستان وبلىسى
