سپورت • 19 قاڭتار، 2022

اقادىردىڭ اقجولتايى

519 رەت كورسەتىلدى

ارقاداعى التىن بەكەت اقادىردىڭ كوشەسىندە اسىق ويناپ جۇرگەن بالا ەدى. ءيا، سول كەزدە ول ون جاستاعى ويىن بالاسى-تۇعىن... ءبىر كۇنى اۋەس كورىپ، الىبەك دەگەن دوسىنا ەرىپ، كەنتتەگى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت سارايىنا بارعان. قازىر ويلاپ وتىرسا، ءدال سول كۇن ءوزىنىڭ تاعدىرىنا تىكەلەي اسەر ەتكەن قۇتتى-قايىرلى كۇن بولعان ەكەن-اۋ.

 

ەرسايىن وماروۆ دەگەن باپكەر ەكى كوزى وتتاي جانعان بالاقايدى بىردەن بايقاعان-تىن. سول كۇننەن باستاپ ۇلى كۇرەس ونەرى جاس ورەندى سيقىرداي ارباپ، ءباسىبۇتىن باۋ­راپ العان ەدى.

ەرسايىن اعايىنىڭ ءوزى سامبو كۇرە­سىنەن سپورت شەبەرى ەكەن. ودان بولەك، بالا سىرىن تەرەڭ مەڭگەرگەن سۇڭعىلا مامان بولىپ شىقتى. شالت قيمىلدى شيراق با­لانىڭ تالپىنعان جۇرەگىنە جول تابا ءبىلدى. سودان دا بولسا كەرەك، بالا راحات جات­تىعۋ­دىڭ ءبىر دە بىرەۋىن جىبەر­مەيتىن بولدى.

بىلىكتى باپكەر شاكىرتىنىڭ بويىنا قازاق كۇرەسىنىڭ، دزيۋدونىڭ جانە سام­­بونىڭ ءادىس-ايلاسىن سىڭىرە بەردى. ارا­لاسىپ، بىلىعىپ كەتەدى-اۋ دەمەدى. ىشىندەگى ەڭ كەرەگىن ءوزى تاڭداپ الادى-اۋ دەگەن سەنىمى نىق بولسا كەرەك.

ارادا جىلدار زۋلاپ وتە شىقتى. ورتا مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن راحات قاراعاندىعا كەلىپ، پوليتەحنيكالىق كوللەدجگە وقۋعا ءتۇستى. ەلەكتر-مەحانيك ماماندىعىن كۇپ كورگەن.

بالاڭ جىگىت ستۋدەنتتىك شاقتىڭ قى­زىلدى-جاسىلدى قىزىعىن ەمەس، كۇرەس­تىڭ جانكەشتى ەڭبەككە تولى جاتتىعۋىن تاڭدادى. ەلدىڭ بالاسى ەرمەك قۋىپ جۇر­گەندە، راحات قالاداعى «ەڭبەك» سپورت كەشەنىنە بارىپ، سونداعى «جاس سۇڭقار» كۇرەس مەكتەبىندەگى داۋرەن ادامباەۆ سىندى باپكەردى تاۋىپ العان.

ۋاقىت وتە كەلە ءۇش كۇرەستى بىردەي الىپ ءجۇرۋ قيىنعا سوقتى. ونىڭ ۇستىنە دزيۋدونىڭ دا ەرەجەسى ءجيى وزگەرىپ، كىلەم ۇستىندەگى قيمىلىنان جاڭىلدىرا بەرگەن. ماسەلەن، سامبودا اياقتان ۇستاۋعا بولسا، ەندى جاپون كۇرەسىندە ول ادىسكە تىيىم سالىندى. سودان ءبىرجولاتا وزىنە جاقىن سامبونى تاڭداعان. مۇنىسىن سامبودان قاراعاندى وبلىسىنىڭ اعا باپكەرى داۋرەن ادامباەۆ تا قۇپ كورگەن ەدى.

الىسقا ساپار شەگىپ، دوداعا تۇسكەن العاشقى ءىرى جارىسى كورەيانىڭ چحوندجۋ قالاسىنداعى الەم چەمپيوناتى بولدى. تولىسپاعان تاجىريبە بار، كەمەلىنە كەلمەگەن باپ بار، وسىنىڭ ءبارى جيىلىپ كەلىپ توبىقتان قاققان ەدى. قولا جۇلدەنى قاناعات ەتۋگە تۋرا كەلگەن.

ءيا، كۇرەستەگى جولى اۋىرلاۋ بولدى. جاراقات جاعادان الدى، تۇر­مىس جاعدايى دا ەتەكتەن تارت­تى. ەرتە ۇيلەندى، ونىڭ دا جا­ۋاپ­كەر­شىلىگى زىلدەي ەدى. بىرى­نەن سوڭ ءبىرى ەكى ۇل دۇنيەگە كەلگەن. ال بۇل بولسا، وبلىس ورتالىعىنان وتىز شاقىرىم جەردەگى سۇ­رىپ­تاۋ ەلدى مەكەنىنەن قارا­عاندىداعى جاتتىعۋىنا كۇندە اۆتوبۋسپەن قاتىناپ جۇرەتىن. مۇنىڭ قانشالىقتى مەحناتتى ەكەنىن ەندى ءوزىڭىز باعامداي بەرىڭىز: جۇمىسىنان شىعا سالىپ، جاتتىعۋعا كەتەدى. كەشكى ون-ون ءبىردىڭ كەزىندە سىلەسى قۇرىپ ۇيگە كەلىپ قۇلايدى... ايتەۋىر، جۇمىسىنداعى جانۇزاق قابدي، سەرىك سەكىلدى باسشىلارىنا راحمەت، جارىستاردان قالدىرماي جىبەرىپ تۇردى...

سىن ساعاتتارىندا جانات وماربەكوۆ ەسىمدى ناعاشىسىنىڭ قولداۋى مىقتى دەمەۋ بولدى. جاراقات العانىندا، كۇيبەڭ تىر­لىكتىڭ تاۋقىمەتىن تارتقانىندا، ءتىپتى كۇ­رەستى تاستادىم دەگەن كەزدەرىندە وسى نا­عا­­­شىسى جانىنان تابىلىپ، سۇيەۋ بولا ءبىلدى.

راحاتتىڭ ارمانى زور ەدى: ۇلگى تۇتقان اعاسى بەيىمبەت قانجانوۆتاي الەم چەمپيونى بولسام دەپ ارماندايتىن. سول ارمانىنا ول بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي تاشكەنتتە وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا قول جەتكىزدى.

بۇل چەمپيوناتتا راحات جاڭانيەت 64 كيلو سالماق دارەجەسىندە ءتورت بەلدەسۋ وتكىزدى. العاشقى تارتىستا گرەك بالۋا­نىمەن سىنعا تۇسكەن. وسى دودادا توپ جارادى-اۋ دەگەندەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا اتالعان مىقتىنىڭ ءبىرى ەدى. بىراق ەللادا ەلىنىڭ ەرى ءبىزدىڭ بالۋاننىڭ تەگەۋرىنىنە شىداس بەرە المادى. ودان كەيىن تۇرىك بال­ۋانىمەن شىقتى. ەسەسى كەتكەن بالۋاننىڭ ءبىرى وسى ەدى: سونىڭ الدىنداعى ازيا چەمپيوناتىندا 1:1 ەسەبىمەن تەڭ تۇسكەنىندە، تورەشىلەردىڭ شەشىمىمەن جەڭىلگەن-تۇعىن. شاپ بەرىپ ۇستاعاننان شىر اينالدىردى... جارتىلاي فينالدا مۇنى بەلورۋس بالۋانى پاۆەل گلادكيح كۇتىپ تۇردى. بابىندا بولعاننان كەيىن بە ەكەن، ونى وپ-وڭاي جەڭدى. ءسويتىپ، فينالعا كۇش-قۋاتتى شىعىن قىلماي، تىڭ شىققان.

شەشۋشى بەلدەسۋدە بۇعان قارسى ازيا­نىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى، الەم كۋبوگىنىڭ ەكى مارتە جەڭىمپازى، 2018 جىلى بۋحارەستتە وتكەن الەم چەمپيو­ناتىنىڭ التىن جۇلدە يەگەرى حۋشكادام حۋسراۆوۆ شىقتى. تاجىك بالۋانى مۇ­نىڭ الدىندا ەلوردادا وتكەن قانات باي­شولاقوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تۋرنيردە راحاتتان 0:9 بولىپ تاس-تالقان جەڭىلگەن ەدى. سوندا دا جىعىلعانىن مويىنداعىسى كەلمەي، الەم چەمپيوناتىندا كورەرمىن سەنىڭ اۋسەلەڭدى دەگەندەي ءتىسىن قايراپ كەتكەن-ءتىن...

ءبىزدىڭ جىگىتتىڭ شەشۋشى سىندا اق الماستاي جارقىلداعانى راس ەدى. جاعادان ۇستاعان بەتتە ءوزىنىڭ سۇيىكتى ءادىسى – «كەرى ديىرمەندى» كەلىستىرىپ تۇرىپ ورىنداعان. قار­سىلاسى اياعى اسپاننان كەلىپ، بوز كىلەمنىڭ ۇستىنە اي­نالىپ كەلىپ توپ ەتە ءتۇستى. وسى­نىڭ الدىنداعى تاعى ءبىر جاساعان ءادىسى بار، تابلوداعى ەسەپ 8:0 بو­لىپ جارق ەتكەن! تورەشىلەر ءارى قاراي كۇرەستى جالعاستىرۋدىڭ ءمانى جوق بولعان سوڭ، ءبىراۋىزدان شەشىم قابىل­داپ، بەلدەسۋدى توقتاتقان ەدى.

ءسويتىپ، جيىرما بەستەن جاڭا اسقان جامپوز جىگىت جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى دە، تاشكەنتتىڭ تورىندە ونىڭ قۇرمەتىنە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى شىر­قالدى.

تاشكەنتتەن توپ جارىپ كەلگەن چەمپيوندى قاراعاندى وبلىسى سپورتىنىڭ باسشىسى كۇتىپ الىپ، قولىنداعى بار مۇمكىندىگىمەن سىي-سياپاتىن جاسادى. چەمپيوننىڭ وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىم­بەكتىڭ وكىمىمەن جوعارى جەتىس­تىگى بار سپورتشىلار ءۇشىن ارنايى تاعايىندالعان 300 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى اي سايىنعى ستيپەنديانى الا باستايتىنىن دا ەس­تىدىك.

ال ەندى راحات جاڭانيەت ەڭبەك ەتە­تىن الپاۋىت كاسىپورىن – قازاقستان تەمىر جولىنىڭ باسشىلىعى وسىندايدا مىرزا كوڭىلمەن جومارتتىق تانىتسا دەيسىڭ. الەم چەمپيونى بولىپ، قازاقتىڭ اتىن كۇللى الەمگە تانىتقان ايماڭداي ۇلدىڭ ءۇيسىز-كۇيسىز جۇرگەنىن ەسكەرىپ، قولتىعىنان دەمەپ جىبەرسە، تەمىر جول سىندى ءىرى كومپانيانىڭ ىرىسى ورتايىپ قالماس ەدى-اۋ.

ءيا، سول تاشكەنتتەگى دۇنيەجۇزىلىك دودادا قىزدار اراسىنداعى سىندا توپ جار­عان گۇلدانا المۇحانبەتوۆانى اق­تاۋ حالقى اياعىن جەرگە تيگىزبەي كۇتىپ الدى دەپ ەستىگەنبىز. نامىستى قولدان بەرمەگەن ارۋدى ارعىماققا دا مىنگىزگەن، جاڭا ۇيگە دە كىرگىزگەن ەكەن.

ءوڭىر سپورتىنىڭ تاريحىنا ۇڭىلسەك، راحات جاڭانيەت سامبو بويىنشا قارا­عاندى وبلىسىنان شىققان ءۇشىنشى الەم چەمپيونى ەكەن. ءبىرىنشىسى – جاڭاارقانىڭ كوگىندە جانعان جارىق جۇلدىز قانات بايشولاقوۆ. ايگىلى بالۋان التىن جۇلدەگە 1984 جىلى مادريد قالاسىندا قول جەت­كىزدى. ايتا كەتكەن ءجون بولار، قانات باي­شولاقوۆ – سامبو كۇرەسى بويىنشا قازاق­تان شىققان تۇڭعىش الەم چەمپيونى. ودان كەيىن ارادا 31 جىل وتكەندە بەيىمبەت قانجانوۆ ولجا سالدى. اقسۋ-ايۋلىنىڭ اقسۇڭقار ۇلى 2015 جىلى ماروككونىڭ كاسابلانكا قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا 52 كيلو سالماق دارەجەسىندە التىننان القا تاققان ەدى.

ەندى، مىنە، بولات جولدىڭ بويىنداعى اقادىر اتتى بەكەتتەن شىققان اقجولتاي جاس الەمدىك دودانىڭ ەڭ بيىك شىڭىن باعىن­دىردى. ال الداعى وليمپيادانىڭ باعدار­لاماسىنا سامبونىڭ ەنۋى مۇمكىن دەگەن اقپاردى ەسەپكە الساڭىز، بۇل جەڭىستىڭ قۇنى ءتىپتى دە شارىقتاي تۇسپەك. تەگى مۇنداي ءسۇيىنىشتى وقيعا، تولايىم تابىس كۇندە بولا بەرمەيدى. شۇمەكتەپ توككەن تەر، شىداس بەرگەن ءتوزىم جەمىسىن بەرگەن جەڭىستىڭ لايىقتى باعاسى ەرتە مە، كەش پە، ءتۇبى بەرىلەتىنىنە، ءارى شويىن جولدىڭ ەكى تىزگىن، ءبىر شىلبىرىن قولىنا ۇستاعان ازاماتتاردىڭ «التىننىڭ قولدا باردا قادىرى جوق» دەگىزبەيتىنىنە كۇمانسىز سەنگىمىز كەلەدى!

سوڭعى جاڭالىقتار

يكبال الەمى

تانىم • كەشە

اسكەردەگى ادەبي كۇن

ايماقتار • كەشە

دامۋدىڭ كىلتى

قوعام • كەشە

ەل سەنىمىن ارقالاعان

قازاقستان • كەشە

تورعاي سۇڭقارى

ادەبيەت • كەشە

ۇلى شايقاس

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار