«قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعى ۇلتتىق ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋدىڭ كەپىلى ەكەنى بەلگىلى. ەكونوميكا ءوسىپ, حالىقتىڭ تابىسىندا الشاقتىق پايدا بولعاندىقتان, تۇتىنۋ نەسيەلەرى ايتارلىقتاي ارتتى. ونىڭ مولشەرى بيزنەستى نەسيەلەۋ كولەمىنەن اسىپ كەتتى. حالىق قازىرگى ۋاقىتتا كوپ نەسيە الىپ جاتىر. وسىنى ەسكەرسەك, بۇل قارجى نارىعىن قۇبىلتىپ, الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىق قاۋپىن تۋدىرۋى مۇمكىن. ۇكىمەت جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى باستادى. بىراق بۇل تىعىرىقتان شىعاتىن جول ەمەس. ەڭ الدىمەن, شەكتەن تىس قارىزدىڭ كوبەيۋىن بولدىرماۋ قاجەت. سوندىقتان قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, پرۋدەنتسيالدى رەتتەۋ تەتىكتەرى ارقىلى ناقتى ءارى جەدەل شەشىم قابىلداۋدى تاپسىرامىن», دەدى ق.توقاەۆ 11 قاڭتارداعى ءماجىلىس وتىرىسىندا.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋدى رەتتەۋ بويىنشا ناقتى ءارى شۇعىل شارالار قابىلداۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كەلەسىدەي شارالاردى جۇزەگە اسىرماق.
بىرىنشىدەن, بانكتەردىڭ مەنشىكتى كاپيتالىنىڭ جەتكىلىكتىلىگىن پرۋدەنتسيالىق رەتتەۋ شەڭبەرىندە جەكە تۇلعالاردىڭ تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەرى بويىنشا تاۋەكەل-سارالاۋدى ۇلعايتۋ جولىمەن شارالار قابىلدانادى. بورىش جۇكتەمەسى كوەففيتسيەنتىن ەسەپتەۋ قاتاڭداتىلادى. ەسەپتەن قارىز الۋشىدا تۇراقتى كىرىستىڭ بولۋىن دايەكتى تۇردە راستاي المايتىن كىرىستى ايقىنداۋ ولشەمشارتتارى الىپ تاستالادى. تاۋەكەلگە باعدارلانعان قاداعالاۋ شەڭبەرىندە بانكتەرگە جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى تاۋەكەلى جوعارى تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەر بويىنشا قوسىمشا شەكتەۋلەر ەنگىزۋ دە قاراستىرىلادى. ناتيجەسىندە, بانكتەردىڭ تولەم جاساۋ قابىلەتى جەتكىلىكسىز قارىز الۋشىلارعا كرەديتتەر بەرۋى شەكتەلەدى.
ەكىنشىدەن, ۇكىمەت ازىرلەپ جاتقان جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تەتىگى شەڭبەرىندە جەكە تۇلعالاردىڭ بانكتەردەگى جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىنداعى كرەديتتەرى بويىنشا, ونىڭ ىشىندە كوللەكتورلاردىڭ ءوندىرىپ الۋىنا بەرىلگەن پروبلەمالىق بەرەشەگىن رەتتەۋ جونىندە شارالار قابىلدانادى.
ۇشىنشىدەن, اگەنتتىك جەكە تۇلعالاردىڭ كرەديتتەرى بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەلەردىڭ شەكتى ماندەرىن رەتتەۋ, سونداي-اق كرەديتتەر بويىنشا سىياقىنىڭ ءتيىمدى مولشەرلەمەلەرىنىڭ ەسەبىنە قارىز الۋشىنىڭ كەز كەلگەن كوميسسيالارى مەن تولەمدەرىن قوسۋ بويىنشا شارالار قابىلدايدى. بۇل جاڭادان بەرىلەتىن كرەديتتەر بويىنشا حالىقتىڭ بورىش جۇكتەمەسىنىڭ ءوسۋىن شەكتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدەن كاپيتالدى نەگىزسىز شىعارۋدى شەكتەۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اگەنتتىك ۇلتتىق بانكپەن جانە قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ وسى جىلعى 10 قاڭتاردا ترانسشەكارالىق قارجىلىق وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋگە باقىلاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ تۋرالى بىرلەسكەن بۇيرىقتى قابىلدادى. كۇدىكتى ترانسشەكارالىق وپەراتسيالار تىزبەسى, سونداي-اق كليەنتتەردى تيىسىنشە تەكسەرۋدىڭ كۇشەيتىلگەن شارالارى بويىنشا قارجىلىق مونيتورينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ ءىس-قيمىل ءتارتىبى بەلگىلەندى. اگەنتتىك اتالعان بۇيرىق شەڭبەرىندە بانكتەردىڭ كليەنتتەردى تيىسىنشە تەكسەرۋ جونىندەگى كۇشەيتىلگەن شارالاردى ساقتاۋىن باقىلايدى, سونداي-اق بانكتەر كليەنتتەرىنىڭ ءىرى ترانسشەكارالىق وپەراتسيالارىنا ەلدەن كاپيتالدى زاڭسىز شىعارۋ بەلگىلەرىنىڭ بولۋى تۇرعىسىنان كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزەتىن بولادى, – دەيدى اگەنتتىك باسشىسى.
بانك ماسەلەلەرى جونىندەگى تاۋەلسىز ساراپشى نۇرجان بياقاەۆ اگەنتتىك بورىشتىق جۇكتەمە كوەففيتسيەنتىنە باياعىدان بەرى نازار اۋدارۋى كەرەك ەدى, ءدال وسى قۇرالدىڭ قولدانىلماي قالۋى نەسيە جۇكتەمەسىنىڭ شامادان تىس ارتىپ كەتۋىنە سەبەپ بولدى دەيدى.
م.ابىلقاسىموۆا باسقاراتىن اگەنتتىكتىڭ باستاماسىنان سوڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ نەسيە بەرۋ ءتارتىبىن قاتايتاتىنى بەلگىلى بولدى. ەندى باياعىداي قارىزدى وڭاي رەسىمدەۋ مۇمكىن بولا قويمايدى. سونداي-اق اگەنتتىك باسشىسى جالپى سەكتورداعى احۋالدى تۇراقتى دەپ مالىمدەيدى.
«ۇزدىكسىز قىزمەتتى قامتاماسىز ەتۋ جانە حالىق پەن بيزنەس ءۇشىن بانكتىك قىزمەتتەردى تولىقتاي كورسەتۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ مەنشىكتى كاپيتالى مەن وتىمدىلىگىنىڭ ايتارلىقتاي قورى بار. بانكتەر كاپيتالىنىڭ جەتكىلىكتىلىگى ەڭ تومەن تالاپتاردان 3 ەسە كوپ, وتىمدىلىك تە رەتتەۋ ماندەرىنەن 4 ەسەدەن اسادى. حالىققا جانە بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن وسى جىلعى 10 قاڭتاردا اگەنتتىك توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋى ناتيجەسىندە زارداپ شەككەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ كرەديتتەرى بويىنشا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ بويىنشا بۇيرىق قابىلدادى. توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە كرەديتتەر بويىنشا تولەم مەرزىمى وتكەن جاعدايدا, ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇل ەسەپتەۋگە تىيىم ەنگىزىلدى, سونداي-اق شاعىم-تالاپ جۇمىسى توقتاتىلا تۇرادى», دەدى م.ابىلقاسىموۆا.
