ەكونوميكا • 18 قاڭتار، 2022

بانكتەر نەسيە بەرۋ ءتارتىبىن وزگەرتەدى

1222 رەت كورسەتىلدى

نەسيەلەۋ نارىعىن ۇلكەن وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر. بانكتەردىڭ شەكتەن تىس «مەيىرباندىعى» ساپ تىيىلىپ، ەندى مەنەدجەرلەر جەكە تۇلعانىڭ تابىسىن ەكى شوقىپ، ءبىر قاراپ، تالاپقا ساي كەلەدى دەگەن كليەنتكە عانا نەسيە بەرەدى. ءسويتىپ قارا حالىقتىڭ نەسيە جۇكتەمەسىن ازايتادى. سونداي-اق جەكە تۇلعانىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ قابىلدانادى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنان كەيىن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى نەسيە بەرۋ ءتارتىبىن وزگەرتتى.

«قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتى­لى­عى ۇلتتىق ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋدىڭ كەپىلى ەكەنى بەل­گى­لى. ەكونوميكا ءوسىپ، حا­لىق­تىڭ تابىسىندا الشاقتىق پايدا بولعاندىقتان، تۇتىنۋ نەسيە­لە­رى ايتارلىقتاي ارتتى. ونىڭ مول­شە­رى بيزنەستى نەسيەلەۋ كولە­مى­نەن اسىپ كەتتى. حالىق قازىرگى ۋاقىتتا كوپ نەسيە الىپ جاتىر. وسىنى ەسكەرسەك، بۇل قارجى نا­رى­عىن قۇبىلتىپ، الەۋمەتتىك تۇ­راق­سىزدىق قاۋپىن تۋدىرۋى مۇم­كىن. ۇكىمەت جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى باستادى. بىراق بۇل تىعىرىقتان شىعاتىن جول ەمەس. ەڭ الدىمەن، شەكتەن تىس قا­رىزدىڭ كوبەيۋىن بولدىرماۋ قاجەت. سوندىقتان قارجى نارى­عىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنت­تى­گىنە ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ، پرۋدەنتسيالدى رەتتەۋ تەتىكتەرى ار­قىلى ناقتى ءارى جەدەل شەشىم قابىلداۋدى تاپسىرامىن»، دەدى ق.توقاەۆ 11 قاڭتارداعى ءماجىلىس وتىرىسىندا.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تۇتىنۋشىلىق كرە­ديت­تەۋدى رەتتەۋ بويىنشا ناق­تى ءارى شۇعىل شارالار قابىل­داۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسى­رۋ ءۇشىن كەلەسىدەي شارالاردى جۇزەگە اسىرماق.

بىرىنشىدەن، بانكتەردىڭ مەن­شى­كتى كاپيتالىنىڭ جەتكىلىك­تى­لىگىن پرۋدەنتسيالىق رەتتەۋ شەڭ­بەرىندە جەكە تۇلعالاردىڭ تۇتى­نۋ­­شىلىق كرەديتتەرى بويىنشا تاۋەكەل-سارالاۋدى ۇلعايتۋ جولىمەن شارالار قابىلدانادى. بورىش جۇكتەمەسى كوەففيتسيەنتىن ەسەپتەۋ قاتاڭداتىلادى. ەسەپتەن قارىز الۋشىدا تۇراقتى كىرىستىڭ بولۋىن دايەكتى تۇردە راستاي ال­ماي­تىن كىرىستى ايقىنداۋ ول­شەم­­­­­شارتتارى الىپ تاستالا­دى. تاۋە­­كەلگە باعدارلانعان قادا­عا­لاۋ شەڭ­­بەرىندە بانكتەرگە جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاتىستى تاۋەكەلى جوعارى تۇتىنۋ­شى­لىق كرەديتتەر بويىنشا قو­سىمشا شەكتەۋلەر ەنگىزۋ دە قاراس­تىرىلادى. ناتيجەسىندە، بانك­تەردىڭ تولەم جاساۋ قابىلەتى جەت­كى­لىكسىز قارىز الۋشىلارعا كرەديتتەر بەرۋى شەكتەلەدى.

ەكىنشىدەن، ۇكىمەت ازىرلەپ جاتقان جەكە تۇلعالاردىڭ بان­كروت­تىعى تەتىگى شەڭبە­رىن­دە جەكە تۇلعالاردىڭ بانكتەردەگى جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىنداعى كرەديتتەرى بويىنشا، ونىڭ ىشىندە كوللەكتورلاردىڭ ءوندىرىپ الۋىنا بەرىلگەن پروبلەمالىق بەرەشەگىن رەتتەۋ جونىندە شارالار قابىلدانادى.

ۇشىنشىدەن، اگەنتتىك جەكە تۇل­­عا­لاردىڭ كرەديتتەرى بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەلەردىڭ شەكتى ماندەرىن رەتتەۋ، سونداي-اق كرەديتتەر بويىنشا سىياقىنىڭ ءتيىمدى مولشەرلەمەلەرىنىڭ ەسەبىنە قارىز الۋشىنىڭ كەز كەلگەن كوميسسيالارى مەن تولەمدەرىن قوسۋ بويىنشا شارالار قابىلدايدى. بۇل جاڭادان بەرىلەتىن كرەديتتەر بويىنشا حالىقتىڭ بورىش جۇك­تە­مەسىنىڭ ءوسۋىن شەكتەۋگە مۇمكىن­دىك بەرەدى.

– مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدەن كاپيتالدى نەگىزسىز شىعارۋدى شەكتەۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اگەنتتىك ۇلت­تىق بانكپەن جانە قارجىلىق مو­نيتورينگ اگەنتتىگىمەن بىر­لە­سىپ وسى جىلعى 10 قاڭتاردا ترانس­شە­كا­رالىق قارجىلىق وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋگە باقىلاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ تۋرالى بىرلەسكەن بۇيرىقتى قابىلدادى. كۇدىكتى ترانسشەكارالىق وپەراتسيالار تىزبەسى، سونداي-اق كليەنت­­تەردى تيىسىنشە تەكسەرۋدىڭ كۇ­شەي­تىلگەن شا­رالارى بو­يىنشا قارجىلىق مونيتورينگ سۋبەك­تى­لەرىنىڭ ءىس-قيمىل ءتارتىبى بەل­گى­لەندى. اگەنتتىك اتالعان بۇي­­رىق شەڭبەرىندە بانك­تەر­دىڭ كليەنت­تەر­دى تيىسىنشە تەكسەرۋ جو­نىن­­دەگى كۇشەيتىلگەن شارالاردى ساق­تاۋىن باقىلايدى، سونداي-اق بانك­تەر كليەنتتەرىنىڭ ءىرى ترانس­شەكارالىق وپەراتسيالارىنا ەلدەن كاپيتالدى زاڭسىز شىعارۋ بەلگىلەرىنىڭ بولۋى تۇر­عى­سىنان كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇر­گى­زە­تىن بولادى، – دەيدى اگەنت­تىك باس­شىسى.

بانك ماسەلەلەرى جونىندەگى تا­ۋەلسىز ساراپشى نۇرجان بياقا­ەۆ اگەنت­تىك بورىشتىق جۇك­تەمە كوەف­فيتسيەنتىنە بايا­عى­دان بەرى نا­زار اۋدارۋى كەرەك ەدى، ءدال وسى قۇرالدىڭ قولدانىلماي قالۋى نەسيە جۇكتەمەسىنىڭ شامادان تىس ارتىپ كەتۋىنە سەبەپ بولدى دەيدى.

م.ابىلقاسىموۆا باسقاراتىن اگەنتتىكتىڭ باستاماسىنان سوڭ ەكىن­شى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ نەسيە بە­رۋ ءتارتىبىن قاتايتاتىنى بەلگىلى بولدى. ەندى باياعىداي قارىزدى وڭاي رەسىمدەۋ مۇمكىن بولا قوي­ماي­دى. سونداي-اق اگەنتتىك باسشىسى جالپى سەكتورداعى احۋالدى تۇراقتى دەپ مالىمدەيدى.

«ۇزدىكسىز قىزمەتتى قام­تا­ما­سىز ەتۋ جانە حالىق پەن بيزنەس ءۇشىن بانكتىك قىزمەتتەردى تو­لىقتاي كورسەتۋ ءۇشىن بانك­تەر­دىڭ مەنشىكتى كاپيتالى مەن وتىمدىلىگىنىڭ اي­تارلىقتاي قورى بار. بانكتەر كاپيتالىنىڭ جەت­كى­لىكتىلىگى ەڭ تومەن تالاپتاردان 3 ەسە كوپ، وتىمدىلىك تە رەتتەۋ ماندەرىنەن 4 ەسەدەن اسادى. حالىققا جانە بيز­نەسكە قول­داۋ كورسەتۋ ءۇشىن وسى جىلعى 10 قاڭ­تاردا اگەنت­تىك توتەنشە جاع­داي­دىڭ ەن­گىزىلۋى ناتيجەسىندە زار­داپ شەككەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ كرەديتتەرى بويىنشا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ بويىنشا بۇي­رىق قابىلدادى. توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە كرەديتتەر بويىنشا تولەم مەرزىمى وتكەن جاعدايدا، ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇل ەسەپتەۋگە تىيىم ەن­گىزىلدى، سونداي-اق شاعىم-تالاپ جۇمىسى توقتاتىلا تۇرادى»، دەدى م.ابىلقاسىموۆا.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كيىز باسۋ ونەرى دارىپتەلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:59

بلوگەرلەر باسەكەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:57

ەلى ەسكەندىرىن ەسكە الدى

ونەر • بۇگىن، 08:55

ۇقساس جاڭالىقتار