قازىرگى كەزدە اۋداندار مەن اۋىلداردا ءالى دە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە كوپ. حالىقتى الاڭداتاتىن كوگىلدىر وتىن, جول, اۋىزسۋ جانە وزگە دە ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار دا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى اكىمدەر ەسەپ بەرگەن سايىن كوكەيكەستى ماسەلەلەردى كوتەرەدى. شىنى كەرەك, كەيبىر ماسەلەلەر وڭ شەشىلسە, ەندى كەيبىرى «باياعى جارتاس – سول جارتاس» كۇيىندە قالادى. كەيدە اكىمدەردىڭ ءوزى كوپشىلىك كوتەرگەن ماسەلەنى وڭىنان شەشىپ بەرەدى. ال كەيدە اكىمدەر مۇنداي جاعدايلارعا ءتۇرلى سىلتاۋلاردى ايتىپ جاتادى. پرەزيدەنتتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى بۇقارا مەن بيلىكتىڭ اراسىنداعى جاڭا كوپىر, تىڭ بايلانىس ەكەنى داۋسىز. ەندى قولىنداعى مۇمكىندىكتى قابىلەت-قارىمىنا قاراي پايدالانۋ, ءبىلىم-بىلىگىن جۇمساي ءبىلۋ اكىمدەردىڭ وزدەرىنە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى.
جۋىردا جامبىل وبلىسىندا 53 سايلاۋ وكرۋگىندە سايلاۋ ءوتىپ, ءبىراز اكىمدەر سايلاندى. ونىڭ ىشىندە قاراتاۋ, شۋ سياقتى اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار مەن اۋىل, كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگتەر دە بار. وبلىستىق اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى سەرعالي ايداپكەلوۆتىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ وكرۋگتەرىندەگى سايلاۋشىلار تىزىمىنە 189 525 ازامات ەنىپ, 160 695 سايلاۋشى داۋىس بەردى. سونداي-اق قالا مەن اۋىل اكىمى لاۋازىمىنا 172 كانديدات ۇسىنىلىپ, بارلىق 53 وكرۋگتىڭ اكىمدەرى سايلانعان. بەس ازامات ءوزىن ءوزى ۇسىنۋ ارقىلى جەڭىسكە جەتكەن.
جالپى, حالىقتىڭ تالاپ-تىلەگى قانداي؟ وزدەرى سايلاعان اكىمدەرگە قانداي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى؟ ال اكىمدەر بەرگەن ۋادەلەرىن ورىنداپ, قولىنداعى بار مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىش-ۇسىنىستارىن قاناعاتتاندىرا الا ما؟
تالاس اۋدانىنىڭ ورتالىعى قاراتاۋ قالاسىندا 30 601 ادام تۇرادى. بۇل ورتالىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى دا جامان ەمەس. قالا تۇرعىنى ارىستان بايحودجاەۆ جاڭا سايلانعان اكىم قالاداعى تازالىق, تۇرعىن ءۇي, كوشەلەردى جوندەۋ ماسەلەلەرىن رەتتەسە دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. ماسەلەن, جەرگىلىكتى تۇرعىندار تاراپىنان قاراتاۋدىڭ ورتالىعىنداعى قيراعان ۇيلەردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ نەمەسە بۇزۋ ماسەلەلەرى ءجيى كوتەرىلەدى. توقسانىنشى جىلدارداعى قۇلدىراۋ كەزىندە بۇل ۇيلەر يەسىز, قاراۋسىز قالعان. وسى ورايدا قاراتاۋ قالاسىنىڭ تىزگىنىن جاڭا قولعا العان دارحان بايمبەتوۆ تە ەل سەنىمىن اقتاۋ جولىندا جۇمىس اتقاراتىنىن ايتتى. «قالانىڭ تازالىعىنا ەرەكشە ءمان بەرۋدەمىز. وتكەن جىلى قوقىس تاستايتىن 16 كونتەينەر الىنسا, بيىل 7 كونتەينەر الۋ جوسپاردا بار. ايالدامالاردى جاڭعىرتۋ, رەتسىز وسكەن تالداردى كەسۋ, ساياباقتاردى جوندەۋ, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قالانى تۇرلەندىرۋ ماقساتىندا جۇمىستار باستالىپ كەتتى. سونىمەن قاتار 6 كوشەگە اسفالت توسەۋ, اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ سياقتى جۇمىستار دا جوسپاردا بار. وعان قاجەتتى قاراجات بولىنۋدە. بۇزىلعان ۇيلەردىڭ ورنىن تازالاۋ دا جالعاسۋدا. ارينە, جۇمىس كوپ. ءبارى دە الداعى ۋاقىتتا رەتىمەن جۇزەگە اسادى دەپ ويلايمىن», دەيدى قالا اكىمى.
توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان شۋ قالاسىندا دا شەشىمىن كۇتكەن ماسەلە كوپ. 50 مىڭنان استام حالقى بار قالا تۇرعىندارى مەكتەپتەردىڭ توزعانىن ءجيى ايتادى. ماسەلەن, قالادا بۇگىندە 11 مەكتەپ بار بولسا, ونىڭ ىشىندە 9 ءبىلىم وشاعى ەسكى. ءتىپتى اباي اتىنداعى مەكتەپتىڭ سالىنعانىنا 93 جىل بولىپتى. عاسىرعا جۋىق تاريحى بار مەكتەپ بۇگىندە ەسكىرگەن. قالا تۇرعىندارى مەكتەپتەردەگى كوپتەگەن ماسەلەگە كوڭىل بولىنسە دەيدى. سول سياقتى «توعاي», «قانت زاۋىتى» شاعىن اۋداندارىندا جارىق ماسەلەسى قيىن. بۇل دا كوپشىلىكتى الاڭداتادى. قالا اكىمى ەرجان ەستيار كەيىنگى كەزدە اتالعان اۋدانداردا جاسوسپىرىمدەر قىلمىسىنىڭ ارتىپ كەتكەنىن ايتتى. «قالا بيۋدجەتى شاعىن. ال شەشىمىن تابۋى ءتيىس ماسەلە كوپ. شۋ قالاسى كەزىندە جاسىل, كورىكتى شاھار بولعان. ەندى قالانى قايتا كوركەيتۋ ماقساتىندا جۇمىس اتقارامىز. قالانى جاسىلداندىرۋ, ارىق جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ, كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەرگە گاز كىرگىزۋ سياقتى جۇمىستار جەتەرلىك. ەڭ باستىسى, ەل سەنىمىنىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ. حالىقتىڭ تالابى دا وسى», دەيدى قالا اكىمى. جەرگىلىكتى حالىق بولاشاقتا شۋ قالاسىنداعى ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ دەنى وڭ شەشىمىن تابادى دەگەن ۇمىتتە.
وڭىردەگى اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ بۇگىنگى جايى وسى. ەكى قالانىڭ دا اكىمى جۋىردا عانا سايلانىپ, جۇمىسقا كىرىسكەن. الايدا اۋداندارداعى قوردالانعان ماسەلەلەر وڭىنان شەشىلە مە, جوق پا, ونى دا ۋاقىت كورسەتەدى. سول سياقتى اۋىلداردا دا ءتۇرلى ماسەلەلەر بار. اكىمدەرگە سەنگەن حالىق كەلەر كۇننەن جاقسىلىق كۇتۋدە. سايلانعان اكىمدەردىڭ ىشىندەگى ەڭ جاسى – 28 جاستاعى ءسابيت كەنجەعارا. ول ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى, اقبۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىنە جۋىردا عانا اكىم بولىپ سايلانعان. اتالعان وكرۋگتىڭ قۇرامىنا ر.سابدەنوۆ, بايتەلى جانە قىزىلشارۋا ەلدى مەكەندەرى كىرەدى. مۇندا دا گاز, سۋ سياقتى بىرقاتار ماسەلە حالىق نازارىندا. جالپى, حالىق بار جەردە تالاپ بار. ماسەلە بار. ال ءتورت جىلعا سايلانعان اكىمدەر سول ۋاقىت ىشىندە ەلدىڭ سەنىم ۇدەسىنەن قانشالىقتى شىعا بىلگەنىن اتقارىلعان شارۋالار كورسەتەدى.
جامبىل وبلىسى
