قازاقستان • 12 قاڭتار, 2022

سىن ساعات: ساباق پەن ءۇمىت

893 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇندەرىندە ەلىمىزدە بولعان وقيعالاردىڭ سەبەبى تە­رەڭ­دە جاتسا كەرەك. ونى تاپتىشتەپ تەك­سەرىپ, ساراپتاپ, وعان قۇقىقتىق باعا بەرى­لەتىن كۇندەر الدا.

سىن ساعات: ساباق پەن ءۇمىت

ەلىمىزدە سوڭعى 30 جىلدا تابىستارمەن قاتار كەمشىلىكتەر دە بولدى. سول قاتەلىك­تەرگە كوز جۇما قاراپ, ساپادان گورى ساندىق كورسەتكىشتەرگە كوپ ءمان بەرىلىپ كەتكەنگە ۇق­ساي­دى. وسى قۇبىلىس ءومىردىڭ بارلىق سالاسىن قامتىعانى دا بەلگىلى. ونىڭ, اسىرەسە, ازاماتتاردىڭ ساناسىنىڭ ۋلانۋىنا ىقپالى زور بولدى. ودان باسقا باتىستىق ليبەرالدىق دەموكراتياسىنىڭ جىمىسقى اسەرىن دە ۇمىت­پاعان ءجون.

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنىڭ سالتاناتتى قورىتىندىسى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا جاسالسا, ونىڭ شىنايى جانە مازمۇندىق-ساپالىق باعاسىن, وكىنىشكە قاراي, تەرروريستەردىڭ شابۋىلىنا جول بەرىلۋ فاكتىسى بەرىپ وتىر. وسى احۋال قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا بەيجاي قارامايتىن ءاربىر ازاماتقا باسىنا جاي تۇس­كەندەي اسەر ەتكەنى راس. بۇگىندەرى حالىق كىمگە جانە نەگە سەنەرىن بىلمەي دال بولىپ, بويلارىن ۇرەي بيلەۋدە. ولار كەشەگى «گۇلدەنگەن, تۇراقتى قازاقستانعا ما, الدە بۇگىنگى كۇننىڭ اقيقاتىنا اينالعان «حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان جەتىستىكتەردىڭ» كوزدەن عايىپ بولىپ بارا جاتقان شىندىعىنا سەنۋى كەرەك پە؟

ولاي بولسا, وسىعان دەيىن جۇرگىزىلىپ كەل­­گەن مەملەكەتتىك ساياساتتى قايتا قاراپ, «قوز­­عاۋعا بولمايتىن» تاقىرىپتار مەن سۇراق­تار­دىڭ بارلىعىنىڭ باسىن ءبىرجولاتا اشىپ, «كولەڭكەلى» ساياساتتىڭ ارتىندا تۇر­عان «قاي­راتكەرلەر» مەن «سۋعا باتپايتىن, وتقا جانبايتىن» دەلدالداردىڭ شىنايى بەت­پەر­دەسىن اشاتىن مەزگىل كەلدى. قوعامدى ادام­عا قارسى قارا كۇشتەردەن وسىلايشا تازارتپاي تۇرىپ جاعدايدىڭ وڭالۋى ەكىتالاي. ويتكەنى كەشەگى كۇنگە دەيىن ءوزىمىز كۋاسى بولعان ەكىۇشتىلىق پەن نەمقۇرايدىلىققا, ناتيجەسىز جانە ساپاسىز ارەكەتتەرگە, شالاعايلىق پەن ات توبەلىندەي ازعانداي توپتىڭ ىعىنا جىعىلىپ, ولاردىڭ حالىق ۇستىنەن كۇن كورۋىنە كوز جۇما قاراۋدىڭ قيسىنى بولا قويماس. كونستيتۋتسياعا سايكەس بارلىق ازاماتتاردىڭ زاڭ الدىندا قۇقىقتارىنىڭ تەڭدىگى قاعيداتىن قاتاڭ ەسكە سالاتىن كەز دە كەلدى. سوندا عانا ولاردىڭ دەموكراتيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ساقتالاتىنى ءسوزسىز.

الەمدىك دەموكراتيالىق ءۇردىس كورسەتكەن­دەي, باتىستىڭ تىعىرىققا تىرەلگەن جانە بەدەلىنەن جۇرداي بولعان «قوس ستاندارتتى» زاڭعا ەمەس, وزدەرىنە ىڭعايلاپ ويدان شىعارىلعان, قوعام تۇرماق تابيعات زاڭىنا كەرەعار كەلەتىن, قايداعى ءبىر «ەرەجەلەر» مەن «قۇندىلىقتار» سىماقتا­رىنان نە قايىر. انىعىندا, بۇل كۇشتەردىڭ اڭسايتىنى قا­زاقستاندى وتقا وراپ, ونىڭ گەوستراتەگيالىق ماڭىزدى كەڭ-بايتاق, استى مەن ءۇستى  قازبا بايلىققا تولى جەرىنە يە بولۋ ارقىلى ەلىمىزدى قۋىرشاق مەملەكەتكە اينالدىرۋ. قول­دارى قانعا بويالىپ, بۇكىل الەمگە اتى شىق­قان تەرروريستىك يدەولوگيانى ۇستانعان لانكەس­تەردىڭ الماتى جانە قازاقستاننىڭ باسقا دا قالالارداعى قاتىگەزدىگى مەن قولدانىپ جات­قان تاسىلدەرى وسىنىڭ ناقتى ايعاعى بولا الادى. ويتكەنى بۇل ەرەۋىل ەمەس, ناعىز سوعىستىڭ ءوزى.

مىنە, وسىنداي جاعدايدا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ ۇقشۇ-نىڭ كومەگىنە جۇگىنۋى وبەكتيۆتى قاجەتتىلىك جانە زاڭدى شەشىم ەكەندىگىن ەسكەرگەن ابزال. سەبەبى قالىپتاسقان احۋالدى بەيبىت شەرۋ دەپ باعالاۋ مۇلدەم مۇمكىن ەمەس. كەرىسىنشە, بۇل ءىس جۇزىندە, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بارلىق تەرريتورياسىن دەرلىك ءبىر مەزگىلدە قامتىپ, ءبىر ورتالىقتان باسقارىلىپ, ۇيلەستىرىلگەن, مۇقيات جانە ارنايى دايىندالىپ, الدىن الا جوسپارلانعان, شەتەلدىك سودىرلاردىڭ قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان تەررورلىق جانە قاسكويلىك اكت. مىنە, وسىنداي اشىقتان-اشىق ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىلىگىنە قاۋىپ-قاتەر ءتونىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاعدىرى سىن تەزىنە تۇسكەن شاقتا ۇقشۇ-عا ارقا سۇيەگەنىمىز دۇرىس بولدى. مۇنداعى باستى ماقسات – ەلدى­گىمىزدى ساقتاپ قالۋ, تاۋەلسىزدىك پەن مەم­لەكەت­تىلىگىمىزدىڭ تۇعىرىن شايقالتۋعا جول بەرمەۋ. ول قوعامدا تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق ورناتىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن جاقسارتىپ, ونىڭ قۇقىقتارىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك تۋدىرادى. الدە بىزگە تەرروريستىك شابۋىلدىڭ زارداپتارىن ەڭسەرۋگە كومەكتەسەمىن دەۋدىڭ ورنىنا, ب ۇلىكتىڭ شىعۋ سەبەپتەرىن «شەشۋگە» دەپ وتىرعان اقش-قا ارقا سۇيەۋ كەرەك پە ەدى؟ جوق, قازاقستان وعان بارا المايدى. ويتكەنى مۇنىڭ ارتىندا ادام قۇقىقتارى بۇزىلدى دەپ ءبىزدى كىنالاۋ مەن سانكتسيا سالۋ جانە ت.ب. جىمىسقى ارەكەتتەردىڭ تۇرعاندىعى بەلگىلى. ولاي بولسا, پرەزيدەنتتىڭ توڭىرەگىنە توپتاسىپ, حالقىمىزدىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ قاجەت.

ەلىمىزدىڭ جاساندىلىق پەن جالعان جوسپارلاردان باس تارتىپ, جاڭا دا جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى, حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن ساياسات جۇر­گىزۋگە كىرىسكەنى ءجون. جەتىستىكتەرىمىزدى قاي­تا قاراپ, وسال تۇستارىمىزدى انىقتاۋعا مۇمكىندىك مول. بۇل بۇرىنعى زاماننىڭ ءبىتىپ, ەتەك-جەڭىمىزدى جيناۋدىڭ, قازاقستاننىڭ جاڭا­رۋىنىڭ باستاۋى بولماق.

سوڭعى جاڭالىقتار