ANTIKOR • 04 قاڭتار, 2022

سۋبسيديالار ادىلەتسىز بولىنگەن

443 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتى, نۇر-سۇلتان جانە شىمكەنت. ەلىمىز­دەگى ەڭ ءىرى ءۇش مەگاپوليس سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى بويىنشا الدىڭعى ۇشتىككە ەنسە, تۇركىستان, شىعىس قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارى وڭىرلەردىڭ «كوشىن» باستاپ تۇر. ال سالالار بويىنشا جەمقورلىق فاكتىلەرى اۋىل شارۋاشىلىعى, ءبىلىم, تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆە­دومستۆولارىندا كوپ تىركەلگەن.

 

سۋبسيديالار ادىلەتسىز بولىنگەن

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­تىگىنىڭ توراعاسى مارات احمەتجانوۆتىڭ مالىمدەۋىن­شە, بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى بويىنشا 960 قىلمىس تىركەلسە, ونىڭ جارتىسىنان استامى سۋبسيديانى جىمقىرۋمەن بايلانىستى. وسىعان وراي پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن سۋبسيديالاۋ ءتارتىبىن قايتا قاراۋ بويىنشا ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا نە ىقپال ەتەتىنىن اشىق ايتقان اگەنتتىك توراعاسى: «مەملەكەتتىك باعدارلامالار پايدا بولعان كەزدە بولىنگەن قاراجاتتىڭ عىلىمي جانە ەكونوميكالىق اسپەكتىلەرى ەسكەرىلمەيدى. نىسانالى ينديكاتورلار ناتيجەگە ەمەس, پروتسەس­تەرگە باعىتتالعان. دەمەك, باقىلاۋسىزدىق وسىدان شىعادى. سۋبسيديالاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى دە, اكىمدىكتەر دە جاۋاپ بەرمەيدى», دەيدى.

قاراپايىم فەرمەرلەر ءۇشىن وتىنىمدەردى قا­بىلداۋدىڭ باستالعانى تۋرالى اقپارات قولجەتىم­سىز. سەبەبى وتىنىمدەر بەرىلەتىن «قولداۋ» بازاسىندا كە­زەكتىلىك اشىق ەمەس. سوندىقتان دا سۋبسيديالار ادىلەتسىز بولىنەدى. قازىرگى تاڭدا سۋبسيديالاۋ جۇيە­سىندەگى سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى 62 قىل­مىستىق ءىس قوزعالىپ, تەرگەۋ جۇرگىزىلۋدە. الايدا م.احمەتجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, «بۇل تىركەلگەن قىل­مىستىق ىستەر – ايسبەرگتىڭ جوعارعى جاعى عانا».

سونداي-اق بىلتىرعى 11 ايدا ەل كولەمىندە 1500-دەن استام سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى تىركەلىپ, 1 280 ادام جاۋاپقا تارتىلعان. جەمقورلىققا بار­عانداردىڭ 159-ى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى باسشى لاۋازى­مىنداعىلار.

«مەملەكەت بيۋدجەتىنە 20 ملرد تەڭگەدەن اس­تام زالال وتەلدى. بىراق بۇل قۇرعاق ساندار ماسە­لەنىڭ شىنايى بەت-بەينەسىن اشىق كورسەتە المايدى. ستاتيستيكا بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىنىڭ سانى وتكەن جىلعا قاراعاندا 34 پايىزعا تومەندەگەن. ونىڭ بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرى دە بار. بيىلدان باستاپ ءبىز جاڭا ءۇش بۋىندى مودەل جۇيەسىندە جۇمىس ىستەۋدى باستادىق. قازىر ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا قاتىستى بار­لىق پروتسەس­سۋالدىق شەشىمدەر پروكۋروردىڭ كەلىسى­مىنسىز زاڭدى كۇشىنە ەنبەيدى. ياعني تەرگەۋدىڭ العاشقى كەزەڭىنەن باستاپ ءتيىستى سۇزگى جاسالادى. سوندىقتان ءاربىر قىلمىستى تىركەمەس بۇرىن ءىستى مۇقيات قارايمىز. فورمالدى نەگىزدەر بو­يىنشا قىلمىستاردى جاپپاي تىركەۋ تاجىريبەسى توقتاتىلدى. ازاماتتاردى قىلمىستىق وربيتاعا نەگىزسىز تارتۋ ازايدى», دەدى اگەنتتىك باسشىسى.

اگەنتتىكتىڭ رەيتينگ كورسەتكىشتەرىنەن باس تارت­قانىن ايتقان م.احمەتجانوۆ جۇمىستاعى جاڭا ءادىس-تاسىلدەر جايلى ماعلۇمات بەردى. ونىڭ ايتۋىن­شا, بۇعان دەيىن اگەنتتىك قىلمىستىق قۋدالاۋ ور­گا­نى رەتىندە قۇرىلىپ, جۇمىستىڭ تيىمدىلىگى قىلمىس سانى جانە قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان ۇستاۋ, قاماۋلارمەن باعالاناتىن. «لاۋازىمدى ادامداردى عانا ۇستاۋ جەمقورلىقتاعى جۇيەلى ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشپەيدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن مۇنداي تاسىلدەر جەمقورلىقتىڭ سەبەپتەرى مەن جاعدايلارىن جويعان جوق. مەملەكەت باسشىسى دا بۇعان ەرەكشە نازار اۋدارىپ, جەمقورلىقتىڭ شارتتارىن جويماي, ونىمەن كۇرەسۋ – جەل ديىرمەنىمەن الىسۋمەن بىردەي دەپ ايتتى. سول سەبەپتى دە قازىرگى كەزدە اگەنتتىك جۇمىسى قايتا باعدارلانۋدا», دەدى بۇل جايىندا ۆەدومستۆو باسشىسى.

كوپ باعىتتا جۇرگىزىلگەن تسيفرلاندىرۋ, جەمقور­لىق تۋرالى حابارلاعان ازاماتتاردى كوتەرمەلەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, مەملەكەتتىك ۇيىمداردا جا­قىن تۋىستاردىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىن شەكتەۋ, قول استىنداعى قىزمەتكەردىڭ جەمقورلىعى ءۇشىن باسشىلاردىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىن­داۋ, جەمقورلىق قىلمىسى ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ور­گان­­دارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن سۋديالارعا جا­زا­نى كۇشەيتۋ – بۇل وسى باعىتتا جۇرگىزىلگەن جۇمىس­تاردىڭ ءبىر پاراسى عانا. ماسەلەن, بۇگىندە پارا­قورلىق ءۇشىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمى 15 جىلعا دەيىن ۇزارتىلىپ, اۋىر جەمقورلىق قىل­مىستارى ءۇشىن تۇزەۋ مەكەمەلەرىنەن ەرتە بوساتۋ الىنىپ تاستالدى.

باق وكىلدەرىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن اگەنتتىك توراعاسى سىبايلاس جەمقورلىق ىستە­رى­نىڭ ۇشتەن ءبىرى «پارا بەرۋ» بابى بويىنشا تىركە­لەتىنىن دە مالىمدەدى. ەگەر 2015 جىلى «پارا بەرۋ» بابى بويىنشا تىركەلگەن فاكتىلەر بارلىق قىل­مىستاردىڭ 10 پايىزىن قۇراسا, بيىل بۇل كور­سەتكىش ۇشتەن ءبىر بولىگىن الىپ وتىر.

«ادامدار شەنەۋنىكتەرگە سانالى تۇردە پارا بەرەدى. سوندىقتان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-شارالاردىڭ بۇكىل جۇيەسىن قايتا فورماتتاۋ قاجەت. قازىر قولدانىستاعى سالالىق زاڭ كۇرەستى ەمەس, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلدى ماقسات ەتىپ وتىر. بۇل ءبىزدىڭ اگەنتتىكتىڭ قازىرگى اتاۋىندا دا كورىنىس تاپتى», دەگەن سپيكەر بۇل كەسەلمەن قوعام بولىپ كۇرەسۋدىڭ وزەكتىلىگىن دە ءسوز ەتتى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

بولاشاققا باعدارلانعان قۇجات

رەفورما • بۇگىن, 09:10

مۇقاعاليدىڭ باتاسى

تۇلعا • بۇگىن, 09:05