ەكونوميكا • 31 جەلتوقسان، 2021

2022 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسىن نە كۇتىپ تۇر؟

8085 رەت كورسەتىلدى

تاياۋدا PwC Kazakhstan كومپانياسى نەگىزگى ماكرو­ەكو­نوميكالىق كورسەت­كىش­­تەردى انىقتاعان كەزەك­تى جەتىنشى توقسان ارا­لىق زەرتتەۋىن جاريا­لا­دى. زەرتتەۋگە Brent مۇ­نايى­نىڭ باعاسى، ۆاليۋتا كۋرسى، ينفلياتسيا، بازالىق مولشەرلەمە ارقاۋ بولعان. ساۋالداماعا 11 ساراپشى قاتىسقان. الايدا وبەكتيۆتى پىكىر كورىنىس تابۋى ءۇشىن بىرقاتار سا­راپ­شىلاردىڭ اتى-ءجونى قۇپيا قالدىرىلعان.

«ۆاكتسينالاۋ ناۋقانىنىڭ الەم بويىنشا كەڭ اۋقىمدا جۇر­گىزىلىپ جاتقانىنا قاراماس­تان كوپتەگەن ەلدە كوروناۆيرۋس شتامدارى قايتا پايدا بولىپ، ۆيرۋستىڭ جاڭا مۋتاتسيالارىنا تاپ بولىپ جاتىر. سانيتارلىق شارالاردىڭ ءىشىنارا كۇشەيتىلۋى نەگىزىنەن شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. ال لوك­داۋنداردىڭ قايتا ەنگىزىلۋى بىرقاتار ەلدەردە جاھاندىق پەرس­پەكتيۆانى ءالى بەلگىسىز كۇيدە قالدىرىپ وتىر»، دەپ جازادى PwC Kazakhstan.

Satbayev University ەكونوميكا پروفەسسورى ءبىزدىڭ باستى پرو­بلەمامىز COVID-19 ەمەس، كور­رۋپ­تسيا بولىپ وتىر دەپ سانايدى.

«بىزدە كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان ادام ءولىمى نەبارى 1،68 پايىزدى قۇرايدى. بۇل كوپ­تە­گەن ەلدەردەن الدەقايدا تومەن. مىسالى، وسى كورسەتكىش پەرۋدە 9 پايىز دەڭگەيىندە. ءبىزدىڭ باستى پروبلەمامىز كوۆيد ەمەس، ءالى دە توقتاماي تۇرعان جەمقورلىق بولىپ وتىر. ەكونوميكا مۇلدە جاقسارىپ جاتقان جوق: يمپورت­قا دەگەن تاۋەلدىلىك كۇن ساناپ كۇشەيىپ بارادى. ۇلتتىق قور­دان اياماي اقشا الىنىپ جاتىر. داع­دارىس قارجى سەكتورى­نان باس­تالدى. داعدارىستىڭ بۇل ءتۇرى تەز قارقىن الادى. كۇرت قۇل­­­­دىراۋ مەن كورشىمىزگە دەگەن سايا­سي تاۋەلدىلىكتەن تۋىندايتىن ۇزاق­قا سوزىلاتىن دەپرەسسيادان قاشىپ قۇتىلا الماسىمىز انىق بولدى»، دەيدى پروفەسسور.

بۇل ورايدا PwC ەكونومي­كا­نىڭ باياۋ ءوسىمى مەن تۋىندا­عان قيىندىقتارعا قاراماستان قازاقستاننىڭ ءىجو-ءسى 2020 جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتادا 2 پايىزعا ءوسىم كورسەتتى (2019 جىلمەن سالىس­تىرعاندا) دەيدى. دوللار ەكۆي­ۆالەنتىندە ءىجو 6 پايىزعا قىس­قارعان. 

مۇناي باعاسى دا ازىرگە تۇ­راق­­تالاتىن ەمەس. بىلتىر قارا­شا ايىندا Brent ماركالى مۇناي باعا­سى باررەلىنە 85 دوللاردان اسىپ تۇسكەن (2018 جىلدىڭ قازان ايىنان بەرى العاش رەت) ەدى. سول ايدا وتكەن وتىرىس­تا وپەك+ تاۋلىگىنە 400 مىڭ بار­رەل مۇناي ءوندىرۋ تۋرالى ۋاع­دانى بۇزباۋعا كەلىستى. الاي­د­ا قاراشانىڭ سوڭىندا اقش جانە وزگە دە ەلدەر مۇناي باعا­سىن تومەندەتۋ ماقساتىندا كولە­مى 50 ملن باررەل بولاتىن سترا­تە­گيا­لىق مۇناي رەزەرۆتەرىن اشا­تىنىن مالىمدەدى. ازىرگە قاۋىم­داستىقتىڭ بۇل شەشىمگە نەندەي كوزقاراس بىلدىرەرى بەلگىسىز. الدىن الا بولجامدار بويىنشا اليانس تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەل مۇناي ءوندىرۋ تۋرالى كەلى­سىم­دى توقتاتۋى ىقتيمال. ايت­پە­سە الەمدىك نارىقتاعى مۇناي كولە­مى اۋزى-مۇرنىنان شىعا تو­لىپ كەتۋ قاۋپى بار. ونىڭ ۇستى­نە كومىر مەن گاز باعاسىنىڭ دا شا­رىق­تاپ ءوسۋى بيرجاداعى مۇناي فيۋ­چەرس­تەرىنىڭ اسپانداپ كەتۋىنە اسەر ەتتى.

«ەۋروپادا COVID-19 احۋالى­­­نىڭ ناشارلاۋى، ونىڭ ءىزىن الا وڭتۇستىك افريكادا جاڭا «وميكرون» شتامىنىڭ پايدا بولۋى مۇناي باعاسىنىڭ بەل­­­­­­­سەن­­دى ءوسىمىن ءبىرشاما تەجەپ تاس­­­­­تا­­د­ى. ناتيجەسىندە، Brent مار­­­­­­كا­سى باررەلىنە ورتاشا 70 دول­­لار كو­لەمىندە ساۋدالانىپ جا­­تىر.بيىل دا وزگە وتىن تۇرلەرىنەن باعا قىسى­مى­­­­­نىڭ ماۋسىمدىق تو­مەن­­دەۋى­نە، مۇ­­نايعا دەگەن ۇسى­­نىس­تىڭ سۇرا­نىستان اسىپ تۇ­سۋىنە جانە COVID-19-دىڭ كۇ­­شەيۋى­­نە باي­لا­نىس­تى نارىقتا تە­رىس رەاك­­تسيا­نىڭ پايدا بولۋىنا وراي مۇ­ناي باعاسى باررەلىنە 70 دوللار مول­شەرىندە ساتىلادى دەپ كۇتىلەدى»، دەيدى ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى ولجاس تولەۋوۆ.

ال تەڭگە باعامىنا بايلا­نىس­تى رەسپوندەنتتەر پىكىرى وت­كەن ساۋالداما قورىتىندىسىنا قاراعاندا مەيلىنشە وپتيميستىك باعىتتا وربىگەن. ولار الداعى ءبىر جىلدا دوللارعا قاتىستى تەڭگە باعامى 446 دوللار بولادى دەسە، الداعى ءۇش جىلدا 480 تەڭگەگە دەيىن جەتەدى دەپ بولجايدى. 5 جىلدىق پەرسپەكتيۆادا تەڭگە كۋرسى 440-500 ارالىعىندا قۇبىلۋى مۇمكىن.

«2021 جىلدىڭ قازانىندا قازاق­ستاندا ينفلياتسيا التى ايدا العاش رەت توقتادى. قىر­كۇ­يەك ايىنداعىداي ينفلياتسيا 8،9 پايىزدى قۇراپ تۇر. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ءوسىمىنىڭ 11،5-تەن 11،3 پايىزعا باياۋلاۋى ينفلياتسيا ءوسىمىن دە تەجەدى. بۇل رەتتە ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس تاۋارلار باعا­سى 7،8-دەن 6،8-گە تومەندەسە، قىز­مەتتەر 6،8-دەن 6،9 پايىزعا جوعا­رىلادى» دەپ جازىلعان زەرتتەۋدە.

ساراپشىلار الداعى ءبىر جىلدا ينفلياتسيا دەڭگەيى 8،9 پا­يىزدان اسپايدى دەپ بولجايدى. الداعى 3 جىل كولەمىندە ينفلياتسيا ءتىپتى 8،0 پايىزدان جوعارىلاماۋى مۇمكىن. ال بەس جىلدىق مەرزىمدە ەلدەگى ينفلياتسيا كورسەتكىشى 7،0 پايىزدان تومەندەيدى. قازىر ەل ۇكىمەتى ينفلياتسيانى تومەندەتۋ ءۇشىن ءتۇرلى شارالار قابىلداپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە بازالىق ستاۆكانى كوتەرۋ، ىشكى نارىقتا تاپشى بولىپ تۇرعان ونىمدەردى شەكارادان سىرتقا شىعارماۋ سياقتى شارالار بار.

سونداي-اق ساراپشىلار ال­داعى ءبىر جىل كولەمىندە بازا­لىق ستاۆكا كوتەرىلمەيدى دەپ كۇتەدى. ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە كوميتەتى سوڭعى وتى­رىس­تا بازالىق پايىزدىق مول­شەر­­لەمەنى كوتەرمەي 9،75 پايىز دەڭ­گەيىندە قالدىردى. ەگەر ەل­دەگى ەكونوميكالىق احۋال جاق­سارسا، ستاۆكا قايتا تومەن­دەۋى دە عاجاپ ەمەس. بۇل ورايدا ساراپشىلار الداعى ءۇش جانە بەس جىلدىق گوريزونتتا بازالىق ستاۆكا 8،6 جانە 7،7 پايىز بولادى دەپ بولجام ايتادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شابىت شاقىراتىن شاھار

ەلوردا • بۇگىن، 08:23

اقجايناق استانا

ەلوردا • بۇگىن، 08:22

وزىق ءوندىرىس ورنىندا بولدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

باعدارىڭ قالاي، باس قالا؟

ەلوردا • بۇگىن، 08:17

ديماش پەن دجەكسون

ونەر • بۇگىن، 08:10

ۇتقانىمىز شامالى بولىپ تۇر

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەگىزدەر فەستيۆالى

قوعام • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار