قازاقستان • 24 جەلتوقسان، 2021

نارىقتاعى تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيى قانداي؟

1592 رەت كورسەتىلدى

تسيفرلاندىرۋ ۇردىسىنە بۇرىن جەتە ءمان بەرمەي جۇرگەن بولساق، پاندەميا كەزىندە ونىڭ قادى­رىن جاقسى ۇعىنعانداي بول­دىق. اسىرەسە، بانك قىزمەتىن پايدالانۋ كەزىندە ونلاين فورماتتىڭ اسا ءتيىمدى ەكەنى بايقالدى. بىراق ءبىردى-ەكىلى قارجى ۇيىمىنان وزگەسى ءالى تولىققاندى تسيفرلاندىرۋعا دايىن ەمەس.

ۇلتتىق بانك توراعاسى ەربولات دوساەۆ سوڭعى بەس جىلدا ەلدەگى قولما-قول اقشاسىز تولەم كولەمى 26 ەسە ءوستى دەگەن دەرەك كەلتىرەدى. ال تولەمدى ينتەرنەت جانە ءموبيلدى قوسىمشالار ارقىلى جاساۋ 22 پايىزدان 83 پايىز­عا ءبىر-اق كوتەرىلگەن. ۇلتتىق بانك «قارجىلىق جانە تولەم تەحنولوگيالارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى بينۋر جالەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، 2016 جىلدان بەرى POS-تەرمينال ارقىلى تولەم جاساۋ 63-تەن 17 پايىزعا ازايىپتى.

سوڭعى كەزدەرى ۇلتتىق بانك «تسيفرلى تەڭگە» تۇسىنىگى تۋرالى ءجيى ايتىپ ءجۇر. بۇل دا زامانىنا ساي جاسالاتىن قادام. الەمنىڭ 63 ورتالىق بانكىنىڭ تسيفرلى ۆاليۋتالاردى ەنگىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرا باستاۋى دا تەگىن ەمەس سياقتى.

– ءبىز تولەم سەرۆيستەرىنىڭ قولجەتىم­دى­لى­گىن ارتتىرۋ جانە ەكونوميكاداعى ترانز­ا­كتس­يالاردىڭ قۇنىن تومەندەتۋ ءۇشىن جوبانىڭ ايتارلىقتاي الەۋەتىن كورىپ وتىرمىز. تسيفرلى تەڭگە پلاتفورماسى تۇبەگەيلى جاڭا سەرۆيستەردى قۇرۋ ءۇشىن دە مۇمكىندىكتەر اشادى، – دەيدى ە.دوساەۆ. – تسيفرلاندىرۋ رەتتەۋشى مەن قارجىلىق قىزمەتتى تۇتىنۋشى اراسىنداعى ءوزارا ءىس-ارەكەتتى دە جاقسارتادى. قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى (قدكق) پيلوتتىق رەجىمدە «كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى تولەۋدىڭ ەلەكتروندىق پورتالىن» ىسكە قوستى. بۇگىنگى تاڭدا تمد-دا مۇنداي ونلاين تولەم جۇيەسىنىڭ بالاماسى ءالى جوق. قازىر ۇلتتىق بانك بيزنەس-پروتسەستەردى تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرىندە اكتيۆتەردى باسقارۋ تيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ جانە قارجىلىق تاۋەكەلدەردى باقىلاۋ جونىندەگى مىن­دەت­تەردى كەشەندى تۇردە شەشۋ ءۇشىن اكتيۆتەر مەن تاۋەكەلدەردى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ينۆەستيتسيالاردى باسقارۋ بويىنشا ءتيىمدى شەشىمنىڭ پايدا بولۋى ينۆەستيتسيالىق شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋىن جەدەلدەتىپ، وپەراتسيالىق تاۋەكەلدەردى تومەندەتۋگە اسەر ەتەدى. ناتيجەسىندە، التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىن، ۇلتتىق قوردى جانە بجزق-داعى زەي­نەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋ كەزىندە تيىم­دىلىك ارتاتىن بولادى.

ءوز كەزەگىندە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا ءىرى بانكتەردىڭ قارجىلىق ەكوجۇيەنى دامىتۋى قارجىلىق ينكليۋزيانى كوبەيتەتىنىن، سونىمەن بىرگە باسەكەلەستىكتى شەكتەۋگە جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە قاۋىپ توندىرۋگە بايلانىستى جاڭا تاۋەكەلدەر جاسايتىنىن اتاپ ءوتتى.

قارجى سەكتورىنىڭ كيبەرشا­بۋىل­دارعا توتەپ بەرۋ قاۋقارى تۋرالى دا ءسوز بولدى. مەيلى بىلتىرعى، مەيلى بيىلعى ءار الۋان زەرتتەۋلەردى قارار بولساق، ءبىزدىڭ بانكتەردىڭ كيبەرقالقانى اسا مىقتى ەمەس ەكەنىنە كوز جەتكىزەر ەدىك. وندا ميلليونداعان ازاماتتىڭ دەرەكتەرى مەن تريلليونداعان قارجى بار ەكەنىن ەسكەرسەك، تسيفرلاندىرۋ شاراپاتى ءبىرىنشى كەزەكتە وسى كيبەرقاۋىپسىزدىككە ءتيۋى كەرەك.

«جىل باسىنان بەرى قارجى نارى­عىن­داعى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك سالا­لىق ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. سودان بەرى بانك، ساقتاندىرۋ ۇيىمدارى، نەسيە بيۋروسى، ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن باعالى قاعاز نارىعىنىڭ قاتى­سۋ­شىلارىنا قويىلاتىن تالاپتار قاراس­تىرىلدى. ورتالىق اقپاراتتىق قاۋىپ­سىزدىككە تونەتىن قاتەر، قارجى ۇيىم­­دارى ينفراقۇرىلىمىنىڭ وسال تۇس­تارى، سونداي-اق قارجى نارىعىنداعى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك وقيعالارى تۋرالى اقپاراتتى جيناۋدى، باعالاۋدى جانە تالداۋدى جۇزەگە اسىرادى. ءتيىستى ەسكەرتپەلەر اسوي «QAINAR» اتتى اۆتوماتتى جۇيە ارقىلى ءتيىستى نىساندارعا جىبەرىلەدى. بيىل 11 قاراشاداعى جاعداي بويىنشا جۇيەگە تىركەلگەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە 33 111 اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك وقيعاسى تىركەلگەن جانە وڭدەلگەن. ونىڭ 25 321-ءى – كيبەر شابۋىلدار، 4 045-ءى – ادەتتەن تىس بەلسەندىلىك فاكتىلەرى، 3 223-ءى – تەكسەرۋدى قاجەت ەتەتىن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك وقيعالارى جانە 34-ءى – جۇمىس بارىسىنداعى ىركىلىس نەمەسە باس تارتۋ دەرەگى» دەيدى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى كيبەرقاۋىپسىزدىك باسقارماسىنىڭ باسشىسى رومان پەرمينوۆ.

قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىم­داس­تى­عىنىڭ باسشىسى ەلەنا باحمۋتوۆا تسيفر­لى تەڭگەنى دامىتۋ، بانكتىك ەمەس تولەم جۇ­يەلەرىن جانە اشىق بانكينگتى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ جونىندەگى باستامالار قارجى نارىعىن دامىتۋعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتۋدە دەيدى.

«بۇل باستامالار ءبىر جاعىنان قارجى نارىعىنىڭ تسيفرلى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ىقپال ەتسە، ەكىنشى جاعى­نان، مەملەكەتتىڭ باسەكەلەس جەكە قار­جى نارىعىنا قاتىسۋىن ۇلعايتۋ تاۋە­كەلىن تۋعىزادى. سوندىقتان دا جاڭا ينفراقۇرىلىم ولشەمدەرىن تەڭشەۋدە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەكە سەكتور اراسىندا ۇنەمى ديالوگ بولۋى قاجەت. تسيفرلى تەحنولوگيالار بانك پەن ميكروقارجى سەكتورىنا عانا اسەر ەتىپ قويمايدى. قور نارىعى مەن ساق­تاندىرۋ قىزمەتتەرى دە بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. بولشەك ينۆەستورلار سا­نى­نىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋى كوبىنە تەح­نو­لوگيالاردىڭ جانە باعالى قاعازدار نارىعىنا كاسىبي قاتىسۋشىلاردىڭ كليەنتتەرمەن ءوزارا بايلانىس جاساۋ ارنا­لا­رىنىڭ دامۋىمەن بايلانىستى» دەيدى مامان.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى قالاسى «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:28

ارقالىقتا مىڭ ادام كۇي تارتتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوشباسشى وزگەرگەن جوق

سپورت • بۇگىن، 08:44

قالا كۇنىندەگى بايگە جارىسى

سپورت • بۇگىن، 08:42

يسپانيادا ولجالى بولدى

تەننيس • بۇگىن، 08:40

ورگانيكالىق قالدىقتاردى وڭدەيدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:38

جاسىل مەتاللۋرگيا قازىر دە بار

قازاقستان • بۇگىن، 08:37

ۇقساس جاڭالىقتار