ەلوردادا كەپىلگەر مەملەكەتتەر – تۇركيا, يران, رەسەيدەن كەلگەن دەلەگاتسيالار باس قوستى. تۇركيا دەلەگاتسياسىن وسى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ سيريا بويىنشا باس ديرەكتورى سەلچۋك ءۇنال باستاپ كەلدى. سونداي-اق رەسەيدىڭ سيرياداعى ارنايى وكىلى الەكساندر لاۆرەنتەۆ, يراننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ارنايى ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى اعا كەڭەسشىسى الي اسگار حادجي سارىارقا تورىنە ات باسىن بۇردى.
كەزدەسۋگە سيريا تاراپىنان اتالعان ەلدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ايمان سۋسان باستاعان دەلەگاتسيا جانە وپپوزيتسيا وكىلى احماد تۋما سەرىكتەرىمەن كەلدى. كەلىسسوزدەرگە بۇۇ-نىڭ سيريا بويىنشا ارنايى وكىلىنىڭ ورىنباسارى حاۆلا ماتتار دا ۇلەس قوستى. سونداي-اق يراك, يوردانيا جانە ليۆان ەلدەرىنەن باقىلاۋشىلار قاتىستى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان كەلىسسوزدەر نەگىزىنەن جابىق ەسىك جاعدايىندا ءوتتى. جيىن اياقتالعاننان كەيىن قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تاياۋ, ورتا شىعىس جانە افريكا دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى وڭتالاپ وڭالباەۆ كەزدەسۋدى قورىتىندىلاپ, بريفينگ وتكىزدى.
«بۇگىن «استانا پروتسەسى» اياسىندا سيريا جونىندەگى جوعارى دەڭگەيلى 17-حالىقارالىق كەزدەسۋى ناتيجەلى اياقتالدى. بارىڭىزگە ءمالىم «استانا پروتسەسى» 2017 جىلدان باستاپ, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ كەلە جاتىر. بۇل پروتسەسس بارىسىندا سيريا اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنداعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ورناتۋ جولىندا ايتارلىقتاي تابىستارعا قول جەتكىزىلدى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «استانا پروتسەسىنىڭ» قارۋلى-قاقتىعىستىڭ توقتاۋى مەن بوسقىنداردىڭ ءوز ەلىنە قايتىپ ورالۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋدا, تاراپتاردىڭ ۋاعدالاستىقتى ساقتاۋدا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ناتيجەسىندە, نۇر-سۇلتاندا وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ 17-راۋندى وسى جۇيەلى ءارى ءتيىمدى جۇمىستىڭ جالعاسى بولدى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى», دەدى وڭتالاپ وڭالباەۆ.
كەلىسسوزدەر ناتيجەسى بويىنشا بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلداندى. قۇجاتتا «استانا پروتسەسىنىڭ» كەپىلگەر مەملەكەتتەرى سيريا اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگىنە, تاۋەلسىزدىگىنە, بىرلىگىنە جانە اۋماقتىق تۇتاستىعىنا, سونداي-اق بۇۇ جارعىسىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىنا قاتىستى ۇستانىمى وزگەرمەگەنىن راستادى. سونداي-قاق بۇل قاعيداتتاردىڭ جالپىعا بىردەي ساقتالۋى مەن قۇرمەتتەلۋگە ءتيىس ەكەنىنە ەكپىن بەرگەن.
«تەرروريزمنىڭ بارلىق ءتۇرى مەن ارەكەتىمەن كۇرەسۋگە جانە سيريانىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا نۇقسان كەلتىرەتىن, كورشىلەس ەلدەردىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىن سەپاراتيستىك جوسپارلارعا قارسى تۇرۋ ماقساتىندا ءوزارا ءىس-قيمىلدى جالعاستىرۋعا كەلىستى. سيريانىڭ ءار تۇكپىرىندەگى بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قازا تابۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىن, سونداي-اق ازاماتتىق ينفراقۇرىلىمعا جاسالعان لاڭكەستىك ارەكەتتىڭ كوبەيۋىن ايىپتايدى.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تەرروريستىك ۇيىم دەپ تانىعان دايش-ءتى, حايات تاحرير ءال-شام/دجابحات ءال-نۋسرانى جانە ءال-كايدا نەمەسە دايش, سونداي-اق باسقا دا لاڭكەستىك توپتارمەن بايلانىسى بار بارلىق تۇلعالاردى, توپتاردى, كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردى تۇپكىلىكتى جويۋ ءۇشىن ودان ءارى ىنتىماقتاستىق قاجەتتىگىن راستادى. حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىققا سايكەس ازاماتتار جانە ازاماتتىق ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە كەلىستى.
يدليب دەەسكالاتسيا ايماعىندا (يدا) جانە ودان تىس جەرلەردە بەيبىت تۇرعىندارعا قاۋىپ توندىرەتىن, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تەرروريستىك ۇيىم دەپ تانىعان حايات تاحرير ءال-شام توبىنىڭ جانە ونىمەن بايلانىسى بار باسقا دا تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ بولۋى مەن تەرروريستىك بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى», دەلىنگەن بىرلەسكەن مالىمدەمەدە.
سونداي-اق كەپىلگەر مەملەكەتتەر يدليب دەەسكالاتسيا ايماعىنداعى احۋالعا ءجىتى نازار اۋدارىپ, وڭىردەگى جانە كورشىلەس جەرلەردەگى گۋمانيتارلىق احۋالدى جاقسارتۋعا كۇش سالۋعا كەلىستى. يدليب كەلىسىمىن تولىقتاي ورىنداپ, بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ قاجەتىن اتاپ ءوتتى.
بىرلەسكەن مالىمدەمەدە تاراپتار سيريانىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنداعى احۋالدى قوزعادى. قۇجات ارقىلى حالىقارالىق قۇقىق پەن حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىقتى, سيريا مەن كورشىلەس ەلدەردىڭ ەگەمەندىگىن بۇزاتىن, ايماقتاعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىككە قاۋىپ توندىرەتىن ءيزرايلدىڭ سيريادا جالعاسىپ جاتقان اسكەري شابۋىلدارىن ايىپتاپ, ولاردى توقتاتۋعا شاقىردى. ءيزرايلدىڭ سيريا اۋماعىنداعى اگرەسسيانى بۇركەمەلەۋ ءۇشىن ازاماتتىق ۇشاقتاردى پايدالانۋى حالىقارالىق ەرەجەلەردى ورەسكەل بۇزۋ جانە بەيبىت تۇرعىنداردىڭ ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىنىن جەتكىزدى.
«سيرياداعى قاقتىعىستىڭ اسكەري شەشىمى جوقتىعىنا سەنىمدىلىك ءبىلدىردى جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2254-قاۋلىسىنا سايكەس بۇۇ-نىڭ كومەگىمەن سيريالىقتاردىڭ وزدەرى باسقاراتىن جانە جۇزەگە اسىراتىن ومىرشەڭ جانە ۇزاق مەرزىمدى ساياسي پروتسەستى ىلگەرىلەتۋگە نيەتتى ەكەنىن قۋاتتادى», دەدى بىرلەسكەن مالىمدەمەنى وقىعان وڭتالاپ وڭالباەۆ.
كەپىلگەر مەملەكەتتەر سيرياداعى گۋمانيتارلىق جاعدايدى جاقسارتۋعا جانە ساياسي رەتتەۋ ۇدەرىسىندەگى ىلگەرىلەۋگە قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن حالىقارالىق قوعامداستىقتى, بۇۇ مەن ونىڭ گۋمانيتارلىق اگەنتتىكتەرىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە تۇراقتىلىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى. اتاپ ايتقاندا, نەگىزگى ينفراقۇرىلىمدار – سۋ جانە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ وبەكتىلەرىن, مەكتەپتەردى, اۋرۋحانالاردى قالپىنا كەلتىرىپ, مينالاردى جويۋدىڭ ماڭىزىنا ەكپىن بەردى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى بيلىگىنە نۇر-سۇلتان قالاسىندا سيريا ماسەلەسى جونىندەگى «استانا پروتسەسىنىڭ» 17-حالىقارالىق كەزدەسۋىن وتكىزگەنى ءۇشىن شىنايى العىسىن بىلدىرەدى.
تاراپتار 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا سانيتارلىق-ەپيدەميالىق احۋالدى ەسكەرە وتىرىپ, نۇر-سۇلتان قالاسىندا سيريا جونىندەگى جوعارى دەڭگەيلى 18-حالىقارالىق كەزدەسۋدى وتكىزۋگە ۋاعدالاستى», دەدى بىرلەسكەن مالىمدەمەنى وقىعان وڭتالاپ وڭالباەۆ.
سونىمەن قاتار ورايى كەلگەن ساتتە استانا فورماتىندا تۇركيا, يران جانە رەسەيدىڭ, ياعني كەپىلگەر ەلدەر مينيسترلەرىنىڭ ۇشجاقتى كەزدەسۋى يران يسلام رەسپۋبليكاسىندا ۇيىمداستىرىلماق.
