ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ جانە ەكونوميكانى جاڭاشا قۇرۋ جاعدايىندا ەل باسقارۋ ىسىنە قابىلەتتى مەملەكەتتىك اپپاراتقا وتە مۇقتاج بولدى. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتاندىق مەنەدجەرلەر ەليتاسىن قالىپتاستىرۋ جانە جوعارى كاسىبي كادرلاردى دايارلاۋ يدەياسى ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋ باعىتىندا ستراتەگيالىق سيپات الدى.
ەلىمىزدىڭ 30 جىلدىق دامۋ كەزەڭىنىڭ ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – ىرگەسى 1994 جىلى قالانعان ۇجمبم قالىپتاستىرۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قاۋلىسىنا (1994 جىلعى 29 تامىزداعى №1845) سايكەس مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى دايارلاۋ جۇيەسىنىڭ قۇرىلۋى. ساياسي كادرلاردى دايارلاۋدىڭ ءبىرىنشى ۇلتتىق مودەلى بولعان مەنەدجەرلەردىڭ جاڭا ورتاسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ۇجمبم بىرەگەي جوباسىنىڭ قاجەتتىلىگى جانە ىسكە قوسىلۋى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋ تاڭىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ يننوۆاتسيالىق ويلاۋى مەن كورەگەندىلىگىنىڭ جارقىن ايعاعى بولدى.
ۇجمبم وقۋ ورداسى بولعان ۋاقىتتا 1994-1998 جىلدارى كەزەڭىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ ءىسىنىڭ جاڭا فورماتسياداعى 83 مەنەدجەرى دايارلاندى. ءبىرىنشى تىڭداۋشىلاردى قابىلداۋ 1995 جىلى جۇزەگە اسىرىلدى. مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى باسقارۋ سالاسىندا وتاندىق مامانداردىڭ ءبىرىنشى تۇلەكتەرىن وقىتىپ شىعارعانىنا بيىل 25 جىل بولىپتى. بۇگىنگى تاڭدا مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى بيلىكتىڭ ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارىندا, ۇلتتىق كومپانيالاردا, حالىقارالىق ورتالىقتاردا جانە كاسىپكەرلىك قۇرىلىمداردا ەڭبەك ەتىپ جاتىر.
مەكتەپتىڭ ءبىرىنشى ديرەكتورى بولىپ 1994 جىلى ن.دانەنوۆ تاعايىندالدى. باستاپقى كەزەڭدە مەكتەپ باسشىلىعىنىڭ الدىنا قىسقا مەرزىمدە كادر ساياساتىن قالىپتاستىرۋ جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن قۇرۋ بويىنشا ماسەلەلەر قويىلدى. مەكتەپتى بۇرىنعى الماتى جوعارعى پارتيا مەكتەبىنىڭ, بۇگىنگى قازاقستان مەنەدجمەنت, ەكونوميكا جانە بولجاۋ ينستيتۋتىنىڭ عيماراتىنا ورنالاستىردى. بىرتە-بىرتە وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقاراتىن ۇجىمى قالىپتاسا باستادى, مەكتەپتىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر ازىرلەندى.
وقۋ-ادىستەمەلىك بازاسىن قۇرۋ, العاشقى تىڭداۋشىلاردى قابىلداۋعا ازىرلىك جاساۋ الدىن الا دايىندىق جۇمىستارىن قاجەت ەتتى. بۇل كولەمدى جۇمىستاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1995 جىلعى ساۋىردەگى وكىمى بويىنشا ديرەكتور بولىپ تاعايىندالعان حايىرجان تاقۋوۆ جالعاستىردى.
مەكتەپتىڭ قۇرىلىمى مەن قىزمەتى حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاستىرىلدى. ۇجمبم قۇرۋ ءۇشىن ۇلگى رەتىندە قازىرگى ۋاقىتتا ناتيجەلى قىزمەتىن اتقارىپ جاتقان جانە فرانتسيا ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل الەم ءۇشىن دە باسقارۋشى ەليتانى دايارلايتىن شارل دە گوللە اتىنداعى فرانتسۋز ۇلتتىق اكىمشىلىك مەكتەبىنىڭ مودەلى تاڭداپ الىندى. تيەسىلى ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك جانە كادرلىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن فرانتسيادان كەڭەسشىلەر شاقىرىلدى. 1995 جىلدان 1997 جىلدارعا دەيىنگى كەزەڭدە كريستيان ۆيسسانتي اتقارعان مەكتەپتىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى لاۋازىمى ەنگىزىلدى.
ۇجمبم وقۋ ورنى بولعان كەزەڭدە, «اباي», «جامبىل» جانە «اۋەزوۆ» كۋرستارىنا 3 جينالىمعا ۇيىمداستىرىلعان تىڭداۋشىلاردى قابىلداۋ جۇزەگە اسىرىلدى. مەكتەپتىڭ ەرەكشە مارتەبەسى ەڭ الدىمەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى تاراپىنان تىكەلەي ۇيلەستىرىلۋى, ەرەكشەلەنۋى جانە وقۋ باعدارلامالارىنىڭ جاڭاشىل بولۋى, وقىتۋشىلاردى دا, تىڭداۋشىلاردى دا تاڭداعان كەزدە الدىڭعى قاتارلى حالىقارالىق ادىستەمەلەردىڭ قولدانىلۋى ارقىلى شارتتالعان بولدى. تىڭداۋشىلار كونتينگەنتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىمدارى جانە قابىلداۋ ەمتيحاندارىن تاپسىرۋ ناتيجەلەرى ەسكەرىلە وتىرىپ كونكۋرستىق نەگىزدە تاڭداپ الىندى. ۇجمبم تۇلەكتەرىنىڭ – «اباي» مەكتەپ بىتىرۋشىلەرىنىڭ ءبىرىنشى ديپلومدارى س.قاپاروۆقا, ج.ابدىلديناعا, ق.كەلىمبەتوۆكە, ا.پەرۋاشەۆقا, ف.قۋانعانوۆقا, ءا.كومەكباەۆقا, م.مۇساتاەۆقا, ا.ناۋرىزباەۆقا, ب.نۇرمۇحامەدوۆكە, ا.سالعارينگە, ب.باسپاقوۆقا, ب.يساەۆقا, ە.سارسەكەەۆكە, ي.ستەننيكوۆاعا جانە باسقالارعا تاپسىرىلدى.
ەكىنشى «جامبىل» مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرى بولىپ 1997 جىلى ت.باتپەنوۆ, ا.اساتوۆا, ا.مۇحامەدي ۇلى, ب.دەمباەۆ, د.قالەتاەۆ, ق.ايتەكەنوۆ, ب.قانەشەۆ, م.مۇحانوۆ, ب.ەسەكينا, م.ءابساتتاروۆ, م.قۇسايىنوۆ, م.ماحمۇتوۆا, و.نۇرباەۆ, ب.امانباەۆ, ە.ومىرباەۆ, گ.باەنوۆا, ق.ءجۇسىپوۆ, ا.تۋقاەۆ, م.شلىموۆ, ن.گاليحين, ت.شاتوحينا جانە باسقالار وقۋ ءبىتىردى.
ءۇشىنشى «اۋەزوۆ» مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرى بولىپ 1998 جىلى ك.احمەتوۆا, ءا.يسەكەشەۆ, م.قاجىكەن, ش.قازىباەۆا, ءا.جۇماەۆ, ت.ىسقاقوۆ, گ.يساكوۆا, ە.قۇنانباەۆ, ق.سۇگىر جانە باسقالار وقۋ ءبىتىردى.
1997 جىلى «قازاقستان – 2030» ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگياسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى كاسىبي ۇكىمەت قالىپتاستىرۋ بولدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتى رەفورمالاۋ ماقساتىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدى دا, قايتا دايارلاۋدى دا قوسىپ ەسكەرەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى وقىتۋدىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا ماسەلە قويىلدى. وسىعان بايلانىستى پرەزيدەنتتىڭ 1998 جىلعى 18 قىركۇيەكتەگى №4075 جارلىعىمەن پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق جوعارى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبى ۇكىمەت جانىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قايتا دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينستيتۋتىمەن بىرىكتىرۋ جولىمەن پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەت اكادەمياسىنا تۇرلەندىرىلدى. قازىر بۇل وقۋ ورنى پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى دەپ اتالادى.
وسىلايشا ۇجمبم وقۋ ورداسى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحىنا مەنەدجەرلىك ەليتانى دايارلاۋدىڭ ءبىرىنشى مەكتەبى بولىپ ەندى جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى ءۇشىن كادرلار دايارلاۋ ىسىندە ۇلتتىق جۇيەنىڭ نەگىزىن سالدى. قازىرگى ۋاقىتتا ۇجمبم-ءنىڭ كوپتەگەن تۇلەگى بيلىكتىڭ ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگاندارىنىڭ, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ, عىلىم سالاسى جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ, بيزنەس-قۇرىلىمداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ باسقارۋشىلارى مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى بولىپ جۇمىس ىستەيدى.
بۇگىن وسى مەكتەپتىڭ العاشقى تۇلەكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جاتقانىنا دا شيرەك عاسىر ءوتىپتى. بۇگىندە ولاردىڭ رەسمي تۇردە تىركەلگەن «پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق جوعارى مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبىن بىتىرۋشىلەر اسسوتسياتسياسى» قوعامدىق بىرلەستىگى بار. قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس اتقاراتىن بۇل اسسوتسياتسيانىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن باسىم باعىتتاردى جۇزەگە اسىرۋدا ءوز ىسىنە بەرىلگەن جانە حالىق يگىلىگىنە قورعان بولۋعا قابىلەتتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءتيىمدى جانە زاماناۋي وكىلدەرىنىڭ ءوسىپ جەتىلۋىنە ىقپال جاساۋ; مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋگە قاتىستى ۇسىنىستار بەرۋ; مەملەكەتتىك قىزمەت ۇدەرىستەرىندە كاسىبي ءبىلىمنىڭ جانە عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ بەدەلىن كۇشەيتۋ.
بۇل قوعامدىق بىرلەستىك وسى ۋاقىتقا دەيىن ۇجمبم تاريحىنىڭ مەرەيلى كەزەڭدەرىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىمەن, Nur Otan پارتياسىمەن, فرانتسيا ەلشىلىگىمەن, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ وڭىرلىك حابىمەن, ەلوردا اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ, سونداي-اق باسقا دا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جانە اكادەميا تىڭداۋشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى فورۋمدار مەن كونفەرەنتسيالاردى, باسقا دا كەزدەسۋلەردى ءجيى وتكىزىپ تۇرادى. وندا تالقىلانعان تاقىرىپتار مەن ماسەلەلەردىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ءار سالاداعى مەملەكەتتىك ورگاندارعا وزدەرىنىڭ ۇسىنىستارىن جىبەرىپ, دامۋ-جەتىلدىرۋ جونىندەگى ۇستانىمدارىمەن, تاجىريبەلەرىمەن, وي-پىكىرلەرىمەن ءبولىسۋدى جۇزەگە اسىرادى. بۇدان باسقا مەكتەپ تىڭداۋشىلارىنىڭ ءوزارا بىرلەسىپ مادەني, سپورتتىق, وتباسىلىق شارالاردا بەيرەسمي كەزدەسۋلەر وتكىزۋلەرى دە ولاردىڭ ءبىر ءبىلىم ۇياسىنان تۇلەپ ۇشىپ ىنتىماعى جاراسقان دوستىق قارىم-قاتىناستارىنىڭ كورىنىسى دەپ ايتۋعا بولادى.
مەكتەپ ديرەكتورى ح.تاقۋوۆ تىڭداۋشىلاردىڭ ارقايسىسىنا بىرەگەي تۇلعا, ەل باسقارۋدىڭ بولاشاق بىلىكتى مامانى رەتىندە قارايتىن. وقۋ باعدارلامالارى بويىنشا تىڭداۋشىلاردىڭ كاسىبي تالعامىنا قاراي, ءتول ماماندىعى مەن توردە وتىرىپ جۇمىس اتقاراتىن سالاسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي جانە بولاشاقتا ەڭبەك ەتەتىن ىقتيمال جۇمىس ورىنىنا قاراي ولارمەن جەكە ءبىلىم بەرۋ جوسپارىن قۇرۋعا ۇمتىلاتىن. تىڭداۋشىلاردىڭ ءبىلىم مەڭگەرۋ دەڭگەيىن باعالايتىن جوبالىق زەرتتەۋلەرى مەن ديپلومدىق جۇمىستارىنىڭ تاقىرىبى مەن مازمۇنىن اركىمنىڭ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ءوز سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋ جولدارىنا باعىتتايتىن. وسىلايشا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەردىڭ قىزمەتىمەن بىتە قايناسقان مەكتەپتىڭ وقۋ باعدارلامالارى ءوز جەمىسىن بەردى. اسىرەسە, مەكتەپ تۇلەكتەرى «قازاقستان – 2030» ستراتەگياسىنىڭ جوباسىن دايىنداپ, قولدانىسقا ەنگىزۋدە دە, ودان كەيىن ونىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن باسىمدىقتارىن جۇزەگە اسىرۋدا دا ۇلكەن بەلسەندىلىك پەن بىلىكتىلىك تانىتتى.
مەكتەپ قابىرعاسىندا ءبىلىم بەرگەن ۇستازدارىمىز حاليفا التاي, ناعاشىباي شايكەنوۆ, ورالباي ابدىكارىموۆ, مارات ءتاجين, ۆيتالي شوپين, يگور روگوۆ, جولىمبەت بايشەۆ, ميربولات جاقىپوۆ, بولات جامىشەۆ, جاقسىبەك قۇلەكەەۆ, التاي تىلەۋبەردين, ءنۇريلا شاحانوۆا, امىرەت قونىسباەۆ جانە باسقا دا شەتەلدەن ارنايى شاقىرىلعان وقىتۋشى ماماندار بۇل مەكتەپتى بىتىرۋشىلەردىڭ ءوزىن تۇتاس جاڭا ەليتا دەپ قارايتىن.
سونىمەن قاتار مەكتەپتىڭ وقۋ پروتسەستەرى شەڭبەرىندە ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ القالى وتىرىستارىنىڭ مودەلدەرىن جوبالايتىن (قايتالايتىن), ولاردىڭ جۇمىستارىنا قاتىسۋشى لاۋازىمدى ادامداردىڭ رولدەرى الدىن الا ءوزارا ۇلەستىرىلگەن بايانداماشىلارى مەن ءسوز سويلەۋشىلەرىن ىسكەرلىك ويىن تۇرىندە وقۋشىلاردىڭ وزدەرى سومدايتىن, قوعام مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءار الۋان پروبلەمالى تاقىرىپتارىنا ارنالعان حالىقارالىق نەمەسە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى كىشىگىرىم فورۋمدار مەن كونفەرەنتسيالار وتكىزىلەتىن. تاقىرىپتار مەن پروبلەمالاردى تالقىلاۋدىڭ ناتيجەسىندە تۇجىرىمدار مەن قورىتىندىلار جاسالىپ, وتكىزىلەتىن ءىس-شارانىڭ نەمەسە القالى ورگان كەڭەسىنىڭ اتىنان ۇسىنىستاردىڭ, ۇسىنىمداردىڭ, قارارلاردىڭ جوبالارى دايىندالاتىن.
بيىل دا قاراشا ايىندا ۇجمبم تۇلەكتەرىنىڭ اسسوتسياتسياسى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىمەن جانە مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنىڭ استانا حابىمەن بىرلەسىپ تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان «تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىن كاسىبيلەندىرۋ: ساياسات, پراكتيكا جانە سىن-قاتەرلەر» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى. تاعى دا تىڭ يدەيالار ايتىلىپ, ۇسىنىستار قابىلداندى.
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇعىرى بۇگىندە نىعايدى, ەندى ورنىقتى دامۋدىڭ ىزىمەن ەڭسەسى بيىك ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا قاۋقارلى ەكەنىمىزدى دالەلدەيتىن كەزەڭ ءوتىپ جاتىر. بۇل جاۋاپتى كەزەڭدە دە ەلگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ۇجمبم تامامداعان كاسىبي مامانداردىڭ يىعىنا تۇسەتىن سالماق ەسەلەنە تۇسەتىنى انىق.
ءمۇتالاپ ءابساتتاروۆ,
ۇجمبم «جامبىل» جىلىنىڭ تۇلەگى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ ورىندالۋدى باقىلاۋ سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
