ەكونوميكا • 09 جەلتوقسان, 2021

ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋ قارقىنى جەدەلدەدى

332 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا بيىلعى قاڭتار-قاراشاداعى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىلارى قارالدى. سونداي-اق ادەتتەگىدەي ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي ءسوز بولدى.

ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋ قارقىنى جەدەلدەدى

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»

جەتى ءوڭىردىڭ كورسەتكىشى جوعارى

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى اسەت ەرعا­ليەۆتىڭ بايانداۋىنشا, قاڭتار-قاراشا ارالىعىندا قازاقستان ەكونو­مي­كاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 3,8%-عا دەيىن جەدەلدەگەن. ەسەپتى كەزەڭدە قىزمەت كور­سەتۋ سەك­تو­رىن­دا­عى ءوسىمنىڭ جىل­دامداۋى, ناقتى سەك­تور­داعى ءوسۋ قارقىنىنىڭ تۇراق­تى­لى­عى, ساۋ­دا بالانسىنىڭ نى­عايۋى, ءوندى­رۋ­­شى ەمەس سەكتورلارداعى جو­عارى ينۆەس­تي­تسيالىق بەلسەندىلىك باي­قالىپ وتىر.

– وسى جىلدىڭ قاڭتار-قارا­شا­سىندا ناق­تى سەكتورداعى ءوسىم 2,9%-دى قۇرادى. قىز­مەت كورسەتۋ سالاسىندا ىسكەرلىك بەل­سەن­دىلىك 3,9%-عا دەيىن ءوستى. سالالار ارا­سىندا اقپارات جانە بايلانىس, ساۋدا, سۋ­مەن جابدىقتاۋ, قۇ­رى­لىس, ەلەكترمەن جاب­­دىقتاۋ, وڭ­دەۋ ونەركاسىبى جوعارى ءوسىم كورسەتتى. ىشكى جانە سىرتقى ين­ۆەس­­­تيتسيالاردى تارتۋ ەكونوميكالىق ءوسۋ­­دىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە ءوندىرۋشى ەمەس سالالار ينۆەستي­تسيا­لار ءۇشىن تارتىمدى باعىت سانالادى. وسى جىلدىڭ 11 ايىندا نەگىزگى كاپي­تال­عا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋ قارقىنى 2,6%-دى قۇرادى, – دەدى ءا.ەرعاليەۆ. 

سونداي-اق وتكەن 11 ايدىڭ قورىتىن­دى­سى بويىنشا قۇرىلىس سالاسى جو­عارى قارقىنىن ساق­تاپ, ورىندالعان قۇ­رىلىس جۇمىس­تا­رىنىڭ كولەمى 6,2%-عا وسكەن. كور­سەتكىشتىڭ وڭ ءوسىمى 15 وڭىر­دە تىركەلگەن. قۇ­رىلىس-مونتاج جۇ­­­مىس­تارىنىڭ ەڭ جو­عارى ءوسۋى ال­ماتى قالاسىندا, ماڭ­عىس­تاۋ جانە اقمولا وبلىستارىندا باي­قا­لىپ وتىر.

– تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بە­رۋ بو­يىن­­شا وڭ ديناميكا ساق­­تالۋدا. ەسەپتى كە­زەڭ­دە 13,4 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پاي­دا­لا­نۋ­عا بەرىلدى. كورسەتكىشتىڭ ءوسۋى 10,6%-دى قۇرادى. وڭ ديناميكا 15 ءوڭىر بويىنشا تىركەلدى. اۋىل شارۋا­­شى­لىع­ىنداعى ءوندىرىس 2,5%-عا تومەندەدى,  – دەدى ول.

66 ملرد تەڭگە يگەرىلمەگەن

قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جا­ماۋ­­باەۆ­تىڭ اي­تۋىنشا, 11 اي­دىڭ قورى­تىندىسى بويىن­شا مەم­لە­كەتتىك بيۋدجەتكە 10 ترلن 179 ملرد تەڭگە كىرىس تۇسكەن. جوسپار 103,6%-عا ورىندالدى. رەس­پۋب­لي­كا­­لىق بيۋد­جەتكە 6,7 ترلن تەڭگە تۇس­كەن.

– جالپى كىرىستەر بويىنشا جوس­پار 109 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالدى. ونىڭ ىشىندە سا­لىقتار – 51 ملرد تەڭ­گە­گە, سالىق­تىق ەمەس تۇسىمدەر 54 ملرد تەڭگەگە اتقارىلدى. سالىقتار بويىنشا اسىرا ورىنداۋدىڭ نەگىزگى سوما­لارى كور­پو­را­تيۆ­تىك تابىس سا­لى­عى­نا, شيكى مۇنايعا سالىناتىن ەكسپورتتىق كەدەندىك باجعا جانە پايدالى قازبالاردى وندىرۋگە سا­لى­ناتىن سا­لىققا تيەسىلى, – دەدى ە.جاماۋباەۆ.

ىشكى ءوندىرىس تاۋارلارىنا سالىناتىن قوسىلعان قۇن سالىعى بويىنشا جوسپار ورىندالماعان. بۇل وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا وسى جىلعى 11 ايدا قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋ سو­ما­سىنىڭ 340 ملرد تەڭگەگە نەمەسە 62%-عا ۇل­عايۋىنا بايلانىستى.

– جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ كىرىس­تە­رى 107,5%-عا اتقارىلىپ, 3,5 ترلن تەڭ­گەنى قۇرادى. جوسپار 243 ملرد تەڭ­­گەگە, ونىڭ ىشىندە سا­لىق بويىنشا 202 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالدى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شىعىس­تارى 97,5%-عا, رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتىڭ شى­عىستارى 99,4%-عا, جەر­گى­لىكتى بيۋد­­جەت­تەردىڭ شىعىستارى 95,8%-عا ات­قا­­رىلدى. رەسپۋبليكالىق بيۋد­­جەت بويىنشا شىعىستار 13 ترلن تەڭ­گە­نى قۇرادى. اتقارىلماۋ 81 ملرد تەڭ­گە­گە تەڭ, ونىڭ ىشىندە 15 ملرد تەڭگە ۇنەم­دەل­دى. يگەرىلمەگەنى – 66 ملرد تەڭگە. يگە­رىلمەگەن ءىرى سومالار مادەنيەت جانە سپورت, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى, يندۋس­­تريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ىشكi iستەر مينيس­تر­لىك­تە­رىنە تيە­سىلى. بۇعان نەگىزىنەن قاتا­رىن­دا ناق­تى كورسەتىلگەن قىز­مەت­تەر كولەمى ءۇشىن اقى تولەۋ, ورىن­دال­عان جۇمىستار اكتى­لە­رىن, شوت-فاكتۋرالاردى ۋاقتىلى ۇسىن­باۋ, كونكۋرستىق راسىمدەردى ۇزاق وتكىزۋ, قارجىلاندىرۋ جوسپارلارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ سەبەپ بولعان, – دەدى ول.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جەر­گى­لىكتى بيۋد­جەتتەردىڭ شىعىس­تا­رى 8 ترلن تەڭگەنى قۇ­رادى. بيىل وڭىرلەرگە 2,5 ترلن تەڭگە سوما­­سىندا نى­سانالى ترانسفەرتتەر كوز­دەل­گەن. 1 قاراشاداعى جاعداي بو­­يىنشا ولارعا 2 ترلن 157 ملرد تەڭگە بو­لىن­گەن. ونىڭ 94,2%-ى يگەرىلگەن. اتقارىلماعانى – 124 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە ۇنەمدەلگەنى – 21 ملرد تەڭگە. ەڭ كوپ يگەرىلمەۋ نۇر-سۇلتان قالاسىندا, الماتى, باتىس قازاق­ستان, تۇركىستان وبلىستارىندا جانە ال­ما­تى قالاسىندا قالىپتاسقان.

ۇكىمەت باسشىسى قازاقستان ەكونو­مي­كاسى پاندەميا جاعدايىنا ءساتتى بەيىم­دەل­گەنىن جانە سەنىمدى ءوسىم قارقىنىن كور­سەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق وڭىرلەردىڭ جىل سوڭىنا دەيىن الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق دامۋدىڭ جوسپارلانعان كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

«وميكرون» شتامى انىقتالعان جوق

ەلدەگى سانيتارلىق-ەپي­دە­ميا­لىق جاعداي تۋرا­لى بايانداعان دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ ءمي­نيس­ترى الەكسەي تسويدىڭ ايتۋىن­­­­شا, الەمدىك رەيتينگتە 1 ملن تۇر­عىنعا شاققاندا قا­زاقستان سىرقاتتانۋشىلىق بويىنشا 108-ورىندا, ءولىم-ءجىتىم بويىن­شا 222 ەل ىشىندە 102-ورىندا تۇر. رەس­پۋبليكادا وڭ پتر تەستىمەن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ 977 714 جاعدايى جانە تەرىس پتر تەستىمەن 83 209 جاعداي تىر­كەل­گەن. ناۋقاستاردىڭ 95%-دان استامى ساۋىعىپ شىقتى. بۇگىنگى تاڭدا اقمولا وب­لىسى عانا «قىزىل ايماقتا» تۇر. 5 ءوڭىر – «سارى ايماقتا», 11 ءوڭىر «جاسىل ايماقتا» ورنالاسقان.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, الەمدە قالىپ­تاس­قان ەپيدەميالىق جاعداي­دى ەسكەرە وتىرىپ, يممۋنداۋ جو­نىن­دەگى ۇلتتىق كون­سۋلتاتيۆتىك كوميسسيا حا­لىقتى رەۆاك­تسينالاۋ تاكتيكاسىن قايتا قاراعان. وسى­لايشا, 8 جەلتوقساننان باس­تاپ 6 ايدان كەيىن ۆاكتسينالاۋدى ەكى دوزامەن اياقتاعان بارلىق ادام, سونداي-اق كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن اۋىرعان ادامدار رەۆاكتسينالانادى. بۇگىندە رەۆاكتسينالاۋمەن 44 702 ادام قامتىلعان.

–مينيسترلىك كوروناۆيرۋس ينفەك­تسيا­­سى شتامدارىنىڭ اي­نا­لىمداعى نۇسقا­لا­رى­نا تۇراقتى نەگىزدە مونيتورينگ جا­ساي­دى. الماتى قالاسىندا كورو­نا­ۆي­رۋس­تىڭ «وميكرون» شتامىنىڭ نۇس­قا­سىنا ءتان مۋتاتسيانىڭ بولۋىنا الدىن الا پتر سكرينينگى جۇر­گىزىلدى. «وميكرون» شتامى نۇس­قا­سىنىڭ اينالىمى انىقتالعان جوق. بارلىق وڭىردە الىنعان وڭ سىنامالاردىڭ ۇلگى­لەرىن تولىق گەنومدىق سەكۆەنيرلەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا, – دەدى ول.

ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين ۆاكتسينالاۋ قارقىنى تومەن ماڭ­عىس­تاۋ, قوستاناي جانە باتىس قا­زاق­ستان وبلىس­تارىندا حالىقتى ۆاكتسينالاۋمەن جانە رەۆاكتسينالاۋمەن قامتۋدى ۇلعايتۋدى تاپسىردى. پرەمەر-مينيستر شەتەلدە ۆيرۋستىڭ جاڭا شتامىنىڭ تارالۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلگە سىرتتان كەلەتىن ادامدارعا مەملەكەتتىك شەكارادا كۇشەيتىلگەن باقىلاۋ جاساۋدى جالعاستىرۋدى تاپسىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار