پىكىر • 08 جەلتوقسان، 2021

ەلباسى اماناتى

55 رەت كورسەتىلدى

ەلباسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» ماقالاسىن وقىپ وتىرىپ، تولعانىستارىنا تەبىرەنىپ، بىرگە سۇحبات قۇرعانداي اسەردە بولدىم. بوستاندىق پەن ازاتتىقتى اڭساعان قازاق مەملەكەتىن قۇرۋ جاۋاپكەرشىلىگى تاعدىرىنا جازىلعان تۇلعانىڭ بۇل جولى حالقىنا سىرىن اقتارىپ، تولعانعان كۇيى ەرەكشە تەبىرەنىسپەن اسەر ەتتى. ساياساتتاعى بايسالدى ۇستانىمنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلى ءوز بيىگىن باعىندىرعانى اقيقات.

وتكەنگە وي جۇگىرتە وتىرىپ، قوعام ساناسىن­داعى سىلكىنىستىڭ زاڭدى ەكەنىنە دە كەلىسەسىڭ. قوعامدىق سانا، ۇلتتىق نامىس، وتانشىلدىق، ۇلتجاندىلىق قاسيەتكە ۇلتتىڭ ويانىپ، جەتى­لۋىنە جول اشىلدى. وتكىر سىن، ادىلدىك، اقيقات بۇگىننىڭ ولجاسى عانا ەمەس، ساتىلاي جەتىلۋدىڭ ۇلگىسى بولدى.

ەلباسى: «تاۋەلسىزدىك بىزگە وڭاي كەلگەن جوق. الدىن الا ويلاستىرۋمەن، زور ۇيىم­داس­تىرۋ­­شىلىقپەن، قاپىسىز دايىندىقپەن كەلدى»، دەدى.

ۇشار شىڭنىڭ باسىنان بەتەگەدەگىنى كورىپ، بەلدەۋدەگىنى تانىعان، اڭدىسقانعا ايلالى، دوستاسقانعا ادالدىقتى تابانداپ، ەسەسىن جىبەرمەي، ەل-جۇرتىنىڭ تىلەگىن تۋ ەتكەن ەلباسىنىڭ جان سىرىن، ارمان-ۇمىتىنە ورتاقتاستىق. كەي ساتتە ەرىكسىز كوڭىل دە تولقىدى، سەبەبى قازاقستاننىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى، شىققان بيىگى تاريحقا اينالدى. ەل تاۋەلسىزدىگىن العان­داعى العاشقى اتوي سالعان سەزىم­دى باستان كەشىرگەن بىزدەر ول كەزدە 27 جاستا ەدىك. تاۋەلسىزدىك – ءار قازاق بالاسىنىڭ بويىنا جالىنداعان سەنىم، بولاشاققا ءۇمىت، ارمان اكەلدى. سول ءۇمىت، ارمان العا جەتەلەپ، جاڭا مۇم­كىندىكتەرگە قول جەتكىزدى. ول كەزدى قازىرگى كۇنمەن سالىستىرۋ مۇمكىن دە ەمەس ەدى. قارىشتاپ دامىپ بارا جاتقان ادامزات ءداۋىرىنىڭ بۇل كۇندە ءبىر كۇنىنەن ءبىر كۇنى وزىپ تۇر. وسى كەزەڭدە قازاقستان ءوز جولىن تاڭدادى، تاريحي تاڭداۋىن جاسادى.

ەلىنىڭ باسىنان وتكەن تاريحي تاعدىرلى كەزەڭىن ساباقتاي وتىرىپ، ەلباسى تاۋەلسىز ەلدىڭ بولاشاعىنا سەنىم ارتىپتى. ەلباسى ادىلدىك ءۇشىن اقيقات جولىندا وتكىر سىندى دا ايتتى، باسىن بايگەگە دە تىكتى. قان­داي ساياسي درامالار بولسىن، جەرىنىڭ بۇتىندىگى، حالقى­نىڭ بەيبىتشىلىگىن جانىنا جالاۋ ەتتى. حالىق بەيبىت جولمەن دامىدى، كوشباسشىسىنا سەندى. قاۋىپتى شاتقالداردان ىڭعايلى جول تاپتى، اسۋلاردان امان ءوتتى. شەكاراسى شەگەندەلگەن قازاقتىڭ ەۋروپا ەلدەرىنە، پارسى شىعاناعىنا، ءۇندى، اتلانت جانە تىنىق مۇحيت­قا تىكەلەي شىعۋ مۇمكىن­دىگىنە قول جەتكىزدى. قازاق­ستان ەۋروازيالىق ترانسكون­تينەنتالدى كولىك كوپىرىنە اينالدى. ادام ايتسا سەنگىسىز مۇنداي ارمانعا قول جەتكىزۋ مۇمكىن بولماستاي كورىنەتىن.

ۇلتتىق قور مەن التىن-ۆاليۋتا قورى جاساقتالماعاندا كەشەگى ەل باسىنا تونگەن قاتەرلى، قاۋىپتى پاندەميادان امان شىعا الار ما ەدىك. ماقالادا وسىنىڭ بارلىعى تارقاتىلادى.

ءبىر قاراعاندا قازاقتىڭ الاڭ­داۋىنا سەبەپ جوق سياق­تى كورىنگەنىمەن، كيەلى تاۋەل­سىزدىك­تى ماڭگىلىك ساقتاۋ كۇرەس­كەرلىك پەن جەتىلۋ­دى تالاپ ەتە بەرەدى. بولاشاقتىڭ ۇلەسى دە، شە­شىمى دە الدەقايدا سالماقتى بولماق. تۇت­قيىلدان سوعىپ، توتە­دەن قابىلدانعان توسىن شە­شىمدەي كورىنگەنىمەن، ءجۇز ولشەپ، ءبىر كەس­كەن، مىڭ ءتۇيىپ، ءبىر تارقاتقان شەشىمى دە تا­ريح­قا اينالدى. ەلباسى «تاۋەل­سىزدىك تاعىلى­مى» ماقالا­سىندا: «وتىز جىلعا جۋىق ەل باس­قارعان كەزىمدە مەن قانش­اما ازاماتتى سەرىك ەتىپ، كوپتە­گەن شاكىرت تاربيەلەدىم. سولار­­دىڭ ىشىندە ۇكىمەت باسقار­عان، بىرىككەن ۇلت­تار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسا­رى رەت­ىندە جاھاندىق ساياسات­قا جەتىكتىگىن تانىت­قان، تاۋەلسىز­دىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باس­تاپ قاسىمنان تابىلعان ناعىز پاتريوت، جو­عارى بىلىك­تى كاسىپقوي تۇلعا قاسىم-جومارت كەمەل­ ۇلى توقاەۆتى پرەزي­دەنتتىك قىزمەت­كە ۇسىن­دىم. سايلاۋدا باسىم كوپشىلىگى ونى قول­دادى. وسى­لايشا ءبىز حالقىمىزدىڭ اۋىزبىر­لىگىن، سايا­ساتتاعى ساباقتاستىعىمىزدى كۇللى الەم قاۋىم­داستىعىنا تاعى ءبىر قىرىنان تانىتا بىلدىك»، دەيدى.

ەلباسى گورباچەۆ پەن ەل­تسين­ اراسىنداعى سايا­­سي تەكەتىرەس شەگىنە جەتكەن سول كەزدە قازاق­ستان تاراپىنان جىبەرىلگەن جالعىز قاتەلىكتىڭ ءوزى ورنى تولماس تراگەدياعا اكەلىپ سوقتىرۋى ابدەن مۇمكىن ەكەندىگىن كورەگەندىكپەن ايتادى. ساياساتتىڭ قىل كوپىرىنەن سۇرىنبەي وتكەن اككى ساياساتكەر، كوشباسشى قازاقستاننىڭ تاع­دىرىن دا، حالقىنىڭ تاع­دىرىن دا: «مەن وعان سەنەمىن! ول ادال!» دەپ ەكى اۋىز سوزبەن ءتۇيىپ ايتتى.

ەلباسى «الدا الار اسۋلارىمىز بەن باعىندىرار بيىكتەرىمىز دە، ىقتيمال سىن-قاتەرلەر دە از ەمەس» ەكەنىن دە ەسكەرتەدى. يىقتى كەڭگە سالار زامان قاي كەزەڭدە دە بولعان ەمەس. ءۇش ون جىلدىقتى ەڭسەرگەن ەلدىڭ الدىندا ايالداۋدى كۇتتىرمەيتىن، جانكەشتى جەتىلۋدىڭ، ورلەۋ مەن دامۋدىڭ جاڭا اڭعارى جول سالدى. يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋدىڭ جاڭا كەزە­ڭى باستالعانىن جانە ول بۇ­گىنگى جاڭا بۋىننىڭ ۇلەسىنە تيگەن ۇلى بەتبۇرىستار بولاتىنىنا توقتالعان. «تاۋەلسىزدىك تە با­قىت سياقتى، باعالاعان ادام­نىڭ، ايالاعان قوعامنىڭ قولىن­دا تۇراقتايدى». بۇل – ەلباسىنىڭ بولاشاققا ايتقان اماناتى.

 

روزا مۇقانوۆا،

جازۋشى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

سوڭعى جاڭالىقتار

نگاننۋ ءجۋرناليستىڭ اۋزىن جاپتى

جەكپە-جەك • بۇگىن، 18:00

ۇقساس جاڭالىقتار