كەز كەلگەن ەلدىڭ تاريحىندا تاۋەلسىزدىك وڭاي كەلە قويعان جوق. تاۋەلسىزدىك ۇلكەن كۇرەسپەن, قانمەن كەلەدى. «ازات ەلىمىزدىڭ جاستارى تاۋەلسىزدىككە بارار جولدىڭ قانداي ازاپتى بولعانىن, قانداي قۇرباندىقتار مەن سىناقتار – 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىس, ازامات سوعىسى, اشارشىلىقتىڭ الاپات ەكى تولقىنى, قۋعىن-سۇرگىن مەن رەپرەسسيالار, ۇلى وتان سوعىسى, تىڭ يگەرۋ جىلدارىنداعى جاپپاي قونىس اۋدارۋدىڭ زاردابى ارقىلى جەتكەنىمىزدى ءبىلۋى كەرەك. مۇنىڭ ءوزى وتكەن تاريحتى قاستەرلەپ, ودان ساباق الۋ ءۇشىن قاجەت. مەنىڭ «تاۋەلسىزدىك – بابالار قانىمەن كەلگەن كيەلى قۇندىلىق» دەيتىنىم وسىدان», دەيدى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى» ماقالاسىندا.
قازاق حالقى داۋلەتى اسقان, ساۋلەتى تاسىعان داۋرەندى دە, باسىنان باق تايعان, قان جىلاعان زار زاماندى دا كوردى. موڭعول, جوڭعار شاپقىنشىلىعى. اسىرەسە رەسەيگە بودان بولعان ءۇش عاسىردا, كەڭەستىك يمپەريا قۇرامىنداعى 70 جىلدا قازاق جاپپاي رەپرەسسياعا ۇشىرادى, قىرىلدى, تاريحى تابانعا ءتۇستى, ار-وجدانى تاپتالدى. قازاقتىڭ: «ەلىم-اي» دەپ قاسىرەت شەككەنى, قازتۋعان جىراۋدىڭ: «قايران دا مەنىڭ ەدىلىم» دەپ قابىرعاسى سوگىلگەنى, بۇقار جىراۋدىڭ كۇڭىرەنگەنى, «ەدىلدى كەلىپ العانى – ەتەككە قولدى سالعانى, جايىقتى كەلىپ العانى – جاعاعا قولدى سالعانى» دەپ, مۇرات اقىننىڭ ء«ادىرا قالعىر ءۇش قيان» دەپ كۇيزەلەتىنى وسى تۇس ەدى.
سوۆەتتىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكالار وداعى دەيتۇعىن ەلدە «قازاقپىن» دەپ تە, «مەنىڭ انا ءتىلىم – قازاق ءتىلى» دەپ تە ايتا المادىق, ايتقىزبادى. ءتىل دە, ءدىن دە, تاريح تا, مادەنيەت تە, سالت-ءداستۇر دە, ادەت-عۇرىپ تا, اتا جولى دا – ءبارى دە كۇيرەدى, مانسۇق بولدى. ەلدىڭ ەڭسەسى ءتۇستى. قاتىگەزدىك, سامارقاۋلىق, جالقاۋلىق, نەمقۇرايدىلىق, جاعىمپازدىق, ەكىجۇزدىلىك ەتەك الدى. كوبى وتىرىك كۇلدى, جالعان سويلەدى. قازاقتىڭ اقىلى مەن ساناسىن تۇگەل اباقتىعا جاپتى. قايسى ءبىرى تۋعان جەر, وسكەن ەلدى تاستاپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدى. قازاق حالقىنىڭ كوسەمدەرى مەن يگى جاقسىلارى وسىلاي ادىلەتسىزدىكتىڭ, قاتىگەزدىكتىڭ قۇربانى بولدى.
وسىنداي قيىن جولدان ءوتىپ, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزدىك.
ءبىز وسى كۇنگە ارىپ-اشىپ, جاداپ-جۇدەپ, شارشاپ-شالدىعىپ, تالىقسىپ, سەڭدەي سوعىلىسىپ, تەنتەك قويداي تەڭسەلىپ, اقىلىمىزدان, جادىمىزدان, سانامىزدان ايىرىلا جازداپ جەتتىك. شىرعالاڭ, ازاپتى جولداردان وتتىك, ازاتتىق جولعا ارەڭ جەتتىك.
ءسويتىپ, كوز الدىمىزدا جەر دە, ەل دە, ادام دا, قوعام دا, زامان دا دەمدە وزگەردى. ەل ەسىن جيدى, ەتەگىن جاپتى, ەڭسەسىن كوتەردى. ەگەمەن قازاقستان مەملەكەتى كوش تۇزەدى. ۇلى كوشتى ن.ءا.نازارباەۆ باستادى.
ەل تىزگىنىن قولعا العان كۇننەن باستاپ, مەملەكەتتىڭ شەكاراسىن بەلگىلەپ, قۇجات جۇزىندە بەكىتىپ الۋ ەڭ كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءبىرى ەدى. ونى ەلباسى ماقالادا بىلاي باياندايدى: «جالپى ۇزىندىعى 14 مىڭ شاقىرىمدىق ءبىزدىڭ شەكارامىزدىڭ بارلىق بويلىعىنا قاتىستى سىندارلى كەلىسسوزدەر ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ وڭاي مىندەت بولعان جوق. بۇعان باسشىلىعى العاشقى كۇندەردەن-اق ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزگە, سونداي-اق شەكارامىزدى ناقتىلاۋ ىسىنە قولداۋ بىلدىرگەن ەكى ۇلى كورشىمىزدىڭ – رەسەي مەن قىتايدىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەنىن ايتا كەتۋىم كەرەك. ءسويتىپ, قازاقستاننىڭ رەسەي فەدەراتسياسىمەن اراداعى ۇزىندىعى 7 500 شاقىرىم بولاتىن ورتاق شەكاراسى دوستىق پەن سەنىم بەلدەۋىنە اينالدى. قحر-مەن شەكتەس 1 700 شاقىرىمدىق شەكارامىز بويىنشا دا تاريحي ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. بۇل جايت شەكارا ماسەلەسى بويىنشا وزگە دە كورشىلەس ەلدەردىڭ سىندارلى ۇستانىمدا بولۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى. ءبىز رەسەيدىڭ جانە ونىڭ پرەزيدەنتى ۆ.ۆ.ءپۋتيننىڭ, قىتاي باسشىلىعىنىڭ تاريحىمىزداعى سول ماڭىزدى ساتتە كورسەتكەن قولداۋىنىڭ ءاردايىم قادىرىن ءبىلىپ, ريزاشىلىقپەن ەستە ۇستاۋعا ءتيىسپىز».
ن.نازارباەۆ ەل تىزگىنىن قولىنا الماعايىپ, اۋمالى-توكپەلى, قيىن كەزەڭدە الدى. ەل بىرلىگىن ەگەمەندىگىمىزدىڭ تۋى ەتىپ كوتەردى. تاريحتىڭ دا, تاعدىردىڭ دا سىنىنان ابىرويمەن ءوتىپ, حالقىن دا قىل كوپىردەن, جانىپ تۇرعان ورتتەن امان الىپ شىقتى.
تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 30 جىل بولدى. زامان, قوعام وزگەردى, ادام وزگەردى, وي-سانا وزگەردى; مەملەكەتتىگىمىز قالىپتاستى, ەكونوميكامىز نىعايدى, دەموكراتيا ورنىقتى, ءبىزدى الەم تانىدى.
قازاقستانداعى دەموكراتيانىڭ وزىق ۇلگىسىنىڭ ءبىرى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ءوزى باسقارىپ وتىرعان ەل تىزگىنىن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆقا تابىستاۋى. بۇل وقيعا الەم جۇرتشىلىعىنىڭ تاڭدانىسىن تۋعىزىپ, الەم قاۋىمداستىعىنا قازاق حالقىنىڭ اۋىزبىرلىگى مەن ساياساتتاعى ساباقتاستىقتىڭ تاعى ءبىر قىرىن تانىتتى.
ەلباسى ساياساتىنىڭ التىن ارقاۋى, باستى وزەگى – ەل بىرلىگى, ەلدىڭ ىنتىماعى. قازىرگى ازات ۇرپاق تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن ۇعىنىپ, ەلدىڭ بىرلىگىن ساقتاپ, قازاق ەلىنىڭ جارقىن بولاشاعى جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتەدى دەپ سەنەمىن.
مىرزاتاي جولداسبەكوۆ,
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى
