ءبىلىم • 06 جەلتوقسان، 2021

ساپالى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى قوزعالدى

518 رەت كورسەتىلدى

پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. كوميسسيا توراعاسى يگور روگوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن جيىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ بايانداما جاساپ، وسى باعىتتا اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستارعا كەڭىنەن توقتالدى.

باسقوسۋعا ەلىمىزدىڭ زاڭ شى­عا­رۋشى، اتقارۋشى جانە سوت تار­ماقتارى ورگاندارىنىڭ، حالىق­ارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ، ءبىلىم، عىلىم جانە مادە­نيەت ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قا­تىستى. ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق ساتى­سىندا ەڭ الدىمەن ساپالى ءبىلىم الۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن كوميسسيا توراعاسى يگور روگوۆ: ء«بىز ءبىلىمدى جانە با­سە­كەگە قابىلەتتى قازاقستاندىق ۇلت­تى قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. ويتكەنى ءبىلىم­دى جانە بۇگىنگى زامان تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن كاسىبي بىلىكتى ۇرپاق قانا قازاقستاننىڭ الەم­نىڭ نەعۇرلىم دامىعان 30 ەلى­نىڭ قاتارىنا تەزىرەك كىرۋىن قام­تاماسىز ەتە الادى»، دەدى.

ال وتىرىستا ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىگىنىڭ جوعارى ساپالى ءبىلىم بەرۋ باعىتىندا قولعا العان ىرگەلى ىستەرىن تىزبەلەپ وت­كەن مينيستر ا.ايماعامبەتوۆ: «بۇل باعىتتا اۋىز تولتىرىپ اي­تارلىقتاي جەتىستىكتەر جەتكى­لىكتى»، دەدى. تاۋەلسىزدىك جىلدا­رى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىن­دا بولعان وڭ وزگەرىستەر تۋرالى ايت­قان ۆەدومستۆو باسشىسى: «2000 جىلداردىڭ باسىندا ەلى­مىزدە اپاتتى جاعدايداعى مەك­تەپ­تەر سانى 2 مىڭنان اسا­تىن. قا­زىرگى ۋاقىتتا بۇل ماسە­لە تولىق شەشىلدى. ەلىمىز ەگەمەن­دىگىن العالى بەرى 2 مىڭنان اس­تام جاڭا مەك­تەپ سالىندى. بالا­لاردى بالا­باقشامەن قامتۋ كورسەتكىشى الدەقايدا ءوسىپ، بۇگىندە 3-6 جاس­تاعى بۇلدىرشىندەردىڭ مەك­تەپكە دەيىنگى ءبىلىم الۋى 99 پايىزعا جەتتى. مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى دە تولى­عىمەن شە­شىمىن تاۋىپ كەلەدى. 1991 جىلدارى 2 مىڭ بالاباقشادا مەم­لەكەتتىك تىلدە ءبىلىم جانە تاربيە الۋعا مۇمكىندىك بولسا، بۇگىنگى تاڭدا قازاق تىلىندەگى بالاباقشا سانى 7،5 مىڭعا جەتتى. تەك سوڭ­عى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە جوو-عا گرانت­تاردىڭ سانى 2 ەسەگە، شاكىرتاقى كولەمى 2-3 ەسەگە ارتتى. ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى قاي سالانى الساق تا العا جىلجۋ بار. مەملەكەت ءبىلىم سالاسىندا كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن كەپىلدىكتەردى تولىق ورىنداپ كەلەدى. جالپى، بالالارعا ءبىلىم بەرۋدە، ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدى ءارى ساپالى بولۋىنا مەملەكەت ۇل­كەن قادامدار جاسادى»، دەپ مالىم­دەدى. مينيستر سونداي-اق، ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بارلىق ءتۇرىن تسيفرلاندىرۋ جانە اقپا­رات­تاندىرۋ ارقىلى جاھاندىق باسە­كە­لەستىك جاعدايىندا ءبىلىم بەرۋ قىز­مەتتەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ساپاسىن ارتتىرۋ باعىتىندا اتقارىلعان ءىس-شارالارعا توقتالدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن دايىندالعان ء«بىلىمدى ۇلت» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا قولعا الىنعان جۇمىستار جايلى ايتا كەلىپ مينيستر: «الدىمىزدا 2025 جىلعا دەيىن مىڭ مەكتەپ سالۋ جوس­پارى تۇر. بۇل تەك ءبىلىم بەرەتىن مەكەمە تۇرعىزۋ دەگەن ءسوز ەمەس. ەڭ باستى ماسەلە – سول مەكتەپتەردى ساپا­لى، بىلىكتى مۇعالىمدەرمەن قام­تاماسىز ەتۋ. مىڭ مەكتەپكە كەم دەگەندە 100 مىڭ مۇعالىم قاجەت. سوندىقتان دا قازىرگى ۋاقىت­تان باستاپ بولا­شاقتا ساپالى ءبى­لىم بەرەتىن پەداگوگ دايار­لاۋ ماسە­لەسىنە ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز قاجەت. ءبىلىم بەرۋ گرانت­تارىن تاعاي­ىن­داعاندا، وسى باعىتتا ءتيىس­تى مەم­لە­كەتتىك تاپسىرىس بەرگەندە ەڭ ءبىرىن­شى كە­زەكتى نارىقتاعى سۇ­رانىس پەن قا­جەت­تىلىك نازارعا الىنادى»، دەدى.

تالقىلاۋ بارىسىندا كوميسسيا مۇشەلەرى باستاۋىش، ورتا، ار­ناۋ­لى ورتا، جوعارى جانە جوعا­رى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم الۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ، شالعايداعى اۋىل مەكتەپتەرىن جوعارى بىلىكتى پەدا­گوگيكالىق كادرلارمەن تولىقتىرۋ، ولاردىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى اتاپ ءوتتى. مۇم­كىندىگى شەكتەۋلى بالا­لار مەن ەرەسەك ادامداردىڭ ءبىلىم الۋى ءۇشىن تەڭ جاعداي جاساۋ­دىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتقان مينيستر: «جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەك­تەپتەردىڭ 78،8 پايىزىندا ين­ك­ليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن جاعداي جاسالعان»، دەدى.

ءمينيستردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە 22 مىڭ جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قامقور­لىعىنسىز قالعان بالا بار. ولار­­دىڭ 18 مىڭنان استامى قام­قور­شى وتباسى مەن وتباسى ۇلگى­سىن­دەگى بالالار ۇيلەرىندە تاربيە­لە­نىپ كە­لەدى. بيىل وسى ساناتتاعى 929 جەت­كىنشەك باسپانالى بولسا، كە­­زەكتە ءالى 59 مىڭنان استام بالا تۇر.

بۇگىنگى تاڭدا وزەكتى بولىپ تۇر­عان بۋللينگ ماسەلەسىن دە ءسوز ەتكەن ا.ايماعامبەتوۆ ەلىمىزدىڭ 6973 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىندە 7724 پەداگوگ-پسيحولوگتىڭ جۇمىس ىستەيتىنىن دە مالىمدەدى.

جيىندا سونىمەن قاتار د.ا.قو­ناەۆ اتىنداعى ەۋرازيا زاڭ اكا­­دەمياسىنىڭ رەكتورى ءومىرالى جالايري بىلىكتى زاڭ كادرلارىن دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە توقتالدى. وسى تاقىرىپتا بايانداما جا­ساعان كوميسسيا مۇشەسى زاڭ ما­ماندىقتارى بويىنشا باكا­لاۆريات جانە ماگيس­تراتۋ­راعا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانت­تارى­نىڭ سانىن ۇلعايتۋ، سون­داي-اق زاڭ ماماندىقتارى بو­يىن­شا وقىتۋشىلاردىڭ كادر­لىق قۇرا­مىنا قويىلاتىن ليتسەن­زيالىق تالاپتاردى ارتتىرۋ جونىندە ۇسىنىستارىن ايتتى.

وتىرىستا كوميسسيا مۇشەلەرى ەل ازاماتتارىنىڭ ءبىلىم الۋعا كونس­­تيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قام­تا­­ماسىز ەتۋ جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋ ما­سەلەلەرى جايلى وي-پىكىر­­لەرىن ور­تاعا سالىپ، ساپالى ءبىلىم بەرۋ سا­لاسىنداعى الەۋمەت­تىك ما­ڭى­زى بار جوبالاردى قارجىلان­دىرۋ­دىڭ، ستۋدەنتتەرگە ارنال­عان جا­ڭا جاتاقحانالار سالۋ­دىڭ، ەلى­­مىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دارى ءۇشىن جوعارى بىلىكتى پەداگو­گيكا­لىق جانە عىلىمي كادرلاردى دايار­لاۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇناي باعاسى ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 13:23

ۇقساس جاڭالىقتار