كەڭەسكە پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, مينيسترلىكتەر مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ساراپشىلار, كەڭەس مۇشەلەرى قاتىستى. كەڭەس توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان «جەتى تۇعىردىڭ» ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «ەلباسى بۇل ماسەلەلەردى پرەزيدەنت بولعان كۇننەن باستاپ ۇنەمى كوتەرىپ كەلەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى نەگىزىندە «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. بۇل باعدارلاما ەلىمىز ءۇشىن ءبىر سىلكىنىس بولدى. سەبەبى ءار ادام رۋحاني جاڭعىرۋدى وزىنەن باستاۋ كەرەك. بالانى شىر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەن كۇننەن باستاپ دۇرىس تاربيە بەرىپ, انا ءتىلىن ۇيرەتىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساناسىنا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك», دەدى كەڭەس توراعاسى.
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى الىبەك اسقار ەلىمىزدىڭ باستى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە شەكارانى تولىق زاڭداستىرىپ العانىمىزدى ايتتى. «ەسىن جيىپ, ەتەگىن قىمتاعان ەلدىڭ ەڭ ءبىرىنشى قولعا الاتىن باستى ماسەلەسى – شەكارا شەبىن بەكەمدەۋ بولاتىنى انىق. بۇل تۇرعىدا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارىنان-اق قيمىلداپ, مەملەكەتتىك شەكارانى شەگەندەپ, حالىقارالىق كەلىسىمشارتتاردى بەكىتىپ الدى. سوندىقتان قازاقستاننىڭ شەكارا ماسەلەسىن شەشۋدەگى ەڭ باستى ناتيجەسى – بولاشاق ۇرپاققا بەيبىت جانە تۇراقتى شەكارانى قالدىرۋ. كورشى ەلدەرمەن قالىپتاسقان جاقسى قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋ جانە ىنتىماقتاستىقتى ۇلعايتۋ», دەدى ول.
ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «ماڭگىلىك ەل» مۇراتىن تۇرلاۋلى ەتۋدىڭ «جەتى تۇعىرىن» ەسىمىزگە سالدى. ولار: تاۋەلسىزدىك, بىرلىك پەن كەلىسىم, قاسيەتتى جەر, وتباسى مەن سالت-ءداستۇر, ۇلت مادەنيەتى, ءبىلىم مەن ەڭبەك, پراگماتيزم. ەلباسى مۇنى «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» دەپ اتادى. البەتتە, بۇل تۇعىردى تياناقتاۋ مەن تۇلعالاندىرۋ – جاڭا بۋىنعا امانات. ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ الدىندا زور مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق مىندەتتەر تۇر. مۇنى كەزەڭ-كەزەڭمەن, جۇيەسىمەن ورىنداۋدا نامىستى, جاۋاپتى ازاماتتار ايانىپ قالمايدى دەپ ويلايمىز», دەدى عالىم.
سەناتور دينار نوكەتاەۆا «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» قاعيداتتار جيىنتىعىن قوعامداعى اۋىزبىرشىلىكتى نىعايتىپ, تۇراقتى دامۋ ءۇشىن اۋاداي قاجەت قۇندىلىق دەپ اتادى. «تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا 1,5 مىڭنان استام جاڭا مەكتەپ سالىندى. الەم ستاندارتتارىنا ساي كەلەتىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن 21 نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى قۇرىلدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىلىم مەن عىلىمدى ودان ءارى دامىتۋدىڭ بەرىك ىرگەتاسى قالاندى. «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى ەلباسى باستاماسىمەن قۇرىلىپ, 1993 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سودان بەرى وسى بىرەگەي ستيپەنديا بويىنشا كوپتەگەن قازاقستاندىق الەمنىڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىندا ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك الدى. جالپى العاندا ەلباسى سانامالاپ وتكەن بۇل قۇندىلىقتار ءاربىر جاستىڭ جەتىستىككە جەتۋ, قوعامعا پايدالى ادام بولىپ, ءونىم بەرۋ جولىنداعى باستى قاعيدالارىنا اينالۋعا ءتيىس», دەدى ول.
ءماجىلىس دەپۋتاتى ءلاززات رامازانوۆا قاعيداتتار جيىنتىعىندا ايتىلعان «وتباسى مەن سالت-ءداستۇر – قوعامنىڭ التىن دىڭگەگى» بولىمىنە قاتىستى ءوز ويىن ورتاعا سالدى. قازاقستاننىڭ ەرتەڭگى كەلبەتى قانداي بولاتىنى بۇگىندە ءاربىرىمىزدىڭ وتباسىمىزدا تاربيەلەنىپ جاتقان ۇل-قىزدارىمىزعا بايلانىستى دەگەن ول, ەلىمىزدىڭ ءاربىر اۋدانىندا وتباسىن قولداۋ ورتالىعىن اشۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
ەلباسىنىڭ «كونستيتۋتسيانى قاستەرلەۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قادىرلەۋ – ءار ازاماتتىڭ پارىزى» دەگەن سوزىمەن نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تۇرىك ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى, Miras رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى اسكەر پيريەۆ تە تولىق كەلىسەدى. «ەستەرىڭىزدە بولسا, 90-جىلداردىڭ باسىندا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە ەتنوسارالىق, دىنارالىق قاقتىعىستار بولدى. سول كەزدە باتىستىڭ جانە ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ساياساتتانۋشىلارى, جازۋشىلارى, «فيلوسوفتارى» شىنى كەرەك, قازاقستاننىڭ كەلەشەگىنە كۇمانمەن قارادى. ال 1995 جىلى ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلدى. ونىڭ ماقساتى – جالپى قازاقستاندىق ەتنوسارالىق كەلىسىم مودەلىن كورسەتۋ. راسىندا وسى مودەل جاڭاعى ايتىلعان ءتۇرلى گيپوتەزالارعا عاجاپ جاۋاپ بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. ەلباسىمىز «قازاقپەن قازاق قازاقشا سويلەسسىن» دەپ ايتىپ ەدى. مەنىڭ ايتارىم, قازاق پەن قازاق قانا ەمەس, قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى ءبىر-بىرىمەن قازاقشا سويلەسۋى كەرەك جانە ءاربىر ازاماتىمىز بۇل مەنىڭ ەلىم, مەنىڭ ءتىلىم دەيتىن زامان كەلدى», دەدى ءا.پيريەۆ.
Aiqyn گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, Nur Otan پارتياسى جانىنداعى Miras رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرمۇحامەد بايعاراەۆ: «بۇل – ەلباسى وسىعان دەيىن جاريالاعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى مەن «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسىنىڭ زاڭدى لوگيكالىق جالعاسى. مۇنداعى سوڭعى التاۋى ەڭ العاشقى قاعيدا تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان دەپ ويلايمىن. ويتكەنى تاۋەلسىزدىك جوق جەردە, جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ ەشبىرى بولمايدى. ال قانداي دا ءبىر حالىق, ءوزىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ساياسي شەشىم قابىلداۋدا ستراتەگيالىق باعىت-باعدارىن بەلگىلەۋدە ەركىن بولماسا, وندا تولىققاندى مەملەكەت جايلى ءسوز قوزعاۋ مۇمكىن ەمەس», دەدى ول.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايگۇل ەلشىباەۆا ەلباسىنىڭ ساياساتىنداعى قازاق رۋحانياتىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان بارلىق ىسكە ۇلتىن سۇيەتىن ءاربىر ازامات ءوز ۇلەسىن قوسۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. ەلباسى جاريا ەتكەن قاعيداتتارعا ءۇن قوسقان كاسىپكەر تالعات دۇيسەكەەۆ پراگماتيزم پرينتسيپتەرى بويىنشا ەلىمىزدەگى ءاربىر ادام ءوزىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن شاما-شارقىن مۇقيات ەسكەرۋگە ءتيىس دەگەندى العا تارتتى. ال ترەۆەل-بلوگەر, ازاماتتىق جۋرناليست, Miras رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ياكوۆ فەدوروۆ ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالا كەلە, قازاق مادەنيەتى, قازاق ءتىلى بىرىكتىرۋ قۇرالى بولۋعا ءتيىس دەپ قاداپ ايتتى. سونىمەن قاتار وسى جيىندا الماتى قالاسى Miras ايماقتىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى قاراگوز سۇلەيمەنوۆا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى Miras ايماقتىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ءبىرجان جالعاسباەۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسى Miras ايماقتىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ايگۇل بايجانوۆا ءسوز الىپ, «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» قاعيداتتار جيىنتىعىنا قاتىستى ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
