قوعام • 30 قاراشا، 2021

ەرىنە ارتىلعان ءۇمىت اقتالعان كەزەڭ

169 رەت كورسەتىلدى

ۇلتىمىزدىڭ نانىم ولشەمىمەن ورسەك وتىز جاس – تۇلا بويىڭدى تىكتەپ، ءوز ورتاڭداعى ورنىڭدى ورنىقتىراتىن «وردابۇزار» كەزەڭ. ءدال وسى جىلنامالىق ساي­كەستىكتى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بيىلعى ءۇشىنشى ونجىلدىعىمەن ساباق­تاس­تى­رىپ وتسەك.

تىعىرىققا تىرەلگەن توقسانىنشى جىلداردىڭ توقىراۋىن تاريحتىڭ تەرەڭ تامىرىمەن تۇڭعيىققا باتىرعان العاشقى ونجىلدىقتى – «قالىپتاسۋ كەزەڭى» دەپ الايىق. ەلەڭ-الاڭداعى ەل ءۇمىتى ۇزىلەر الدىنداعى شاق بۇل. تاۋەلسىزدىك تاڭى اتىپ، ساياساتتىڭ سالماعىن ەڭسەرە الاتىن ساڭلاقتى سارالاپ، تاۋەكەلگە ءتاۋ ەتەتىن تۇس. بۇل – ازاتتىعىن اڭ­سا­عان الاشتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ساي­لانعان 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانى. قازاقستاندىق سايلاۋشىلاردىڭ 98،7 پا­يىزى دەموكراتيالى تۇردە نۇرسۇلتان نازارباەۆتى جاقتاپ داۋىس بەرگەن سايا­سي وقيعا. وسى جىلى ەل ەگەمەندىگىن جا­ريالاپ، ەڭسە كوتەرۋگە تالپىندى. تۇ­­رالاعان تىرلىك، بولاشاعى بەيمالىم بۇ­قارا تەك قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرە­زي­دەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا عانا سەنىم ارتتى. ەلباسىنىڭ الدىندا شەكارانى شەگەندەۋ، ۇلتتىق ۆاليۋتامىزدى ەنگىزۋ، ەل ەكونوميكاسىن قالىپتاستىرۋ، قان­داس­تار­دى ەلگە شوعىرلاندىرۋ سىندى كۇردەلى مىندەتتەر تۇردى. 1993 جىلعى 5 قاراشادا «اقشا جۇيەسىن تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى شۇعىل شارالار تۋرالى» پرەزيدەنت جارلىعى شىعىپ، 1993 جىلى 15 قاراشا «ۇلتتىق ۆاليۋتا كۇنى» دەپ بەلگىلەندى.

بۇۇ مەن وزگە دە حالىقارالىق ءىرى ۇيىم­دارعا مۇشەلىك قازاقستاننىڭ الەمگە تا­نىلۋىنا جول اشتى. ەكونوميكالىق داعدارىسپەن كۇرەستە ەلباسىنىڭ توككەن تەرى تەككە كەتكەن جوق. دۇكەن سورەلەرىنىڭ بوس قالىپ، جالاقىنىڭ كەشىكتىرىلۋى، ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى ۇكى­­مەتتى سارساڭعا سالعانىن بىلەمىز. وت­پە­­لى كەزەڭنىڭ وتكەلدەرىنەن ەلدى امان الىپ شىعۋ ءۇشىن مەملەكەت بيلىگى ايانباي ەڭبەك ەتتى. كونستيتۋتسيامىز بەن كەزەك كۇتتىرمەيتىن زاڭدار قابىلداندى. ەلدىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ۇلتتار دوستىعىنىڭ ايشىقتى كورىنىسى رەتىندە قحا ءوز جۇ­مى­سىن باستادى. قازاقستاننىڭ ەكو­نو­ميكالىق-قارجىلىق تاۋەلسىزدىگى اي­قىندالىپ، مۇ­ناي ونەركاسىبى سالتانات قۇردى. وسى جىل­دار ەلباسىنىڭ پار­مە­نىمەن ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­مي­كا­لىق دامۋىنىڭ سترا­تەگيالىق جوسپارى قابىلدانىپ، قار­جى ينستيتۋتتارى قار­قىندى تۇردە العا جىل­جى­دى. 

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەكىنشى ون­جىل­دىعىن «دامۋ كەزەڭى» دەپ قاراس­تىر­ساق. توقسانىنشى جىلداردىڭ سوڭى مەن 2000 جىلداردىڭ باسىندا ەكونوميكانى ودان ءارى دامىتۋمەن قاتار «مادەنيەتتى قولداۋ جىلى»، «دەنساۋلىق جىلى»، «اۋىلداردى دامىتۋ جىلى»، «ۇرپاقتار ساباقتاستىعى جىلى» سەكىلدى ەكپىن بەرىلۋگە ءتيىس سالالاردىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتۋگە تۋرا كەلدى. 2001 جىل بۇگىندە ەل يگىلىگىن كورىپ وتىرعان «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» جوباسى قولعا الىندى. ساياسي پارتيالار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بەلسەندىلىگى جوعارىلاپ، دەموكراتيالىق قوعام قالىپتاستىرۋعا اتسالىستى. حا­لىق­تىڭ جاعدايىنا باسا نازار اۋدارىلىپ، قازاقستاندىقتاردى قولداۋدىڭ جاڭا مەحانيزمدەرى ەن­گىزىلدى.

ەلباسىنىڭ جولداۋلارى دامۋدىڭ تولقۇجاتى رەتىندە قابىلداندى. ۇكىمەت پەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار جولداۋ جۇك­­تەگەن مىندەتتەردى تۇبەگەيلى ىسكە اسى­­­رۋ ارقىلى ناتيجەلى مەجەلەرگە قول جەت­­كىزۋدى جولعا قويدى. ەكىنشى ون­جىل­دىق ەلباسىمىز باس ساۋلەتشىسى بولعان ەلور­دا­نى دامىتۋمەن قاتار، شاعىن جانە ورتا بيز­نەستى ىلگەرىلەتۋگە، مونو­قا­لا­لاردى جاڭ­عىرتۋعا، جاستارعا قولداۋ كورسەتۋگە ار­نالدى. 

مەن «سامعاۋ كەزەڭى» دەپ ايدار تاق­قان ءۇشىنشى ونجىلدىقتى وتكەنىمىزدى سارالاپ، كەمەل كەلەشەگىمىزگە ساپار شەككەن تولىسۋ ءداۋىرى دەگەن بولار ەدىم. قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋى، قازاق ەلىنىڭ تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنداعى بەدەلى جىل وتكەن سايىن پارىقتالىپ، تۇڭ­عىش پرەزيدەنتتىڭ پاراساتى تانىم تۇ­ع­­ىرىندا تۇراقتالدى. بۇگىندە دۇنيە­­جۇزى قازاقستاندى ەلباسىنىڭ ەسى­مى­مەن ساباقتاستىرادى. بۇل جەتىستىك – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇتقىر قادامدارىنىڭ ايقىن كو­رى­نىسى.

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ الەمدى  دوس­­تىققا ۇندەيتىن باستامالارى – ۇلى دا­لانىڭ دارحاندىعىن، قازاق حالقىنىڭ كەڭ پەيىلىن بەينەلەيتىن بىرەگەي بەلەس. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوش­باس­شى­لا­رىنىڭ ەلوردامىزدا باس­قو­سۋى داستۇرگە اينالدى. ەكسپو-2017 حا­لىق­ارالىق كورمەسى كەزىندە ميل­ليون­دا­عان ءتۋريستىڭ قازاق جەرىنە اعىلۋى ەگەمەن ەلدىڭ ەڭسەسىن ودان ءارى تىكتەي ءتۇستى.

ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ەل باسقارۋ تىزگىنىن ق.توقاەۆقا تابىستاۋى كورەگەندىك پەن كەمەڭگەرلىگىن كورسەتسە كەرەك. تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستى سيمۆولدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە كوشباسشىعا كورسەتىلگەن ەرەكشە قۇرمەت دەپ بىلەمىن. سولاي بولۋى دا ءتيىس. ەلىمىز تىنىش، جۇرتىمىز امان بولعاي!

 

گۇلنار ەسقاليەۆا،

قىزىلوردا وبلىستىق
ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار