ول – الەمدە العاش رەت سوربتسيالاناتىن يوندارعا قاتىستى ولاردىڭ وتكىزگىشتىگى مەن سەلەكتيۆتىلىگىن رەتتەۋدىڭ جانە باسقارۋدىڭ ەرەكشە ادىستەرىن جاساعان قازاق عالىمى. ەدىل ەرعوجين العاش رەت ۇلگى رەتىندە تومەن مولەكۋلالىق قوسىلىستارمەن سىزىقتى جانە تىگىلگەن پوليمەرلەردىڭ پوليمەر ءتارىزدى تۇرلەنۋىنىڭ مەحانيزمدەرىنىڭ جانە مەتالل يوندارىمەن, ورگانيكالىق قوسىلىستارمەن كەشەن ءتۇزۋىنىڭ سالىستىرمالى بىرقاتار ەرەكشەلىگىن انىقتاپ بەردى. مەتالل-كەشەنتۇزۋشى يوننىڭ قاتىسۋى مەن يوندانۋ دارەجەسى مەن مولەكۋلاارالىق ءوزارا ارەكەتتەسۋ دارەجەسىنىڭ وزگەرۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بەرۋم ءتۇزىلۋ فۋنكتسياسى مەن يونيت كەشەندەرىنىڭ تۇراقتىلىق ماندەرىن ەسەپتەۋدىڭ وزىندىك الگوريتمىن جاسادى. ەدىل ەرعوجا ۇلى جەتىلدىرىلگەن فيزيكا-حيميالىق جانە ەلەكترحيميالىق سيپاتتامالارى بار جاڭا گەتەروگەندى, گوموگەندى, ينتەرپوليمەرلى جانە بيپوليارلى يونالماستىرعىش مەمبرانالار الۋدىڭ پەرسپەكتيۆتى ادىستەرىن جاسادى جانە ولاردىڭ نەگىزىندە ونەركاسىپتىك ەلەكتردياليز قوندىرعىلارى مەن سۋدى تۇزسىزداندىرۋ قوندىرعىلارى ازىرلەندى. ازىرلەنگەن تەحنولوگيا الماتى ەلەكترمەحانيكا زاۋىتىنا تاجىريبە جۇزىندە ەنگىزىلىپ, شىنايى ومىردە جۇزەگە استى. ەدىل ەرعوجين 1982 جىلى جاڭا مەمبرانا تەحنولوگياسى سالاسىنداعى پريوريتەتتى عىلىمي باعىتتى دامىتقانى جانە عىلىمي جەتەكشى رەتىندە «EDU سەريالى ەلەكتردياليز قوندىرعىلارىن جاساۋ جانە حالىق شارۋاشىلىعىنا ەنگىزۋ» ەڭبەگى ءۇشىن عىلىم جانە تەحنيكا سالاسى بويىنشا قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى. اكادەميك ە.ە.ەرعوجين لەيپتسيگ (گەرمانيا), چارلز (چەحيا) ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە, 1 رەنن (فرانتسيا) ۋنيۆەرسيتەتىندە, اريزونا جانە تەحاس (اقش) ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە, انكارا, ىستانبۇل, ەسكيشەحير (تۇركيا) ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءدارىس وقىدى. «XXI عاسىرداعى عىلىم. جاڭا مىندەتتەمەلەر» اتتى بۋداپەشت قالاسىندا وتكەن
I دۇنيەجۇزىلىك عىلىمي كونفەرەنتسياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عالىمدار دەلەگاتسياسىن باسقارىپ بارىپ, پاريجدەگى يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتەرىندە وتكەن حالىقارالىق دوڭگەلەك ۇستەلگە (2000 ج.) تۇركىستان قالاسىنىڭ 1500 جىلدىعىنا ارنالعان باياندامامەن قاتىستى. اكادەميك جوعارى مولەكۋلالىق قوسىلىستار حيمياسى, يون الماسۋ جانە مەمبرانالىق تەحنولوگيالار سالاسىندا جەمىستى جۇمىس ىستەيتىن حيميكتەردىڭ الەمگە ايگىلى عىلىمي مەكتەبىن قۇردى. ايگىلى عالىم ءوزىنىڭ عىلىمي ومىرىندە 13 دوكتور, 95 حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتىن جانە 4 فيلوسوفيا دوكتورىن (PhD) دايارلاعان ەكەن. ۇزىن-سانى 32 ىرگەلى مونوگرافيانىڭ, 7 وقۋلىقتىڭ, 72 شولۋ ماقالانىڭ, 1 410 عىلىمي ماقالانىڭ اۆتورى, ونىڭ 550-دەن استامى حالىقارالىق, سونىمەن بىرگە 348 كسرو اۆتورلىق كۋالىكتەرى, قازاقستان مەن شەتەلدەردىڭ الدىن الا پاتەنتتەرى, يننوۆاتسيالىق پاتەنتتەرى الىندى. عالىمنىڭ رەداكتسياسىمەن 20-دان استام مونوگرافيالار, بيو-بيبليوگرافيالار, قازاقستاننىڭ جەتەكشى عالىم-حيميكتەرىنىڭ تاڭداۋلى ەڭبەكتەرى, رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيالار ماتەريالدارى جارىق كوردى. ءوز ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى 3 كىتاپ, ءتۇرلى ەنتسيكلوپەديا, جۋرنالدار مەن گازەتتەردە 200-دەن استام ماقالا جارىق كوردى. 1989-2002 جىلدار ارالىعىندا «قازكسر عا-نىڭ حابارلارى, حيميا سەرياسى» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقارىپ, 2003 جىلى «قازاقستاننىڭ حيميا جۋرنالى» عىلىمي جۋرنالىنىڭ نەگىزىن قالادى.
ە.ە.ەرعوجين قازكسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ عىلىم جانە تەحنيكا جونىندەگى تۇراقتى كوميسسياسىنىڭ دەپۋتاتى جانە توراعاسى (1986-1990), جالپى جانە قولدانبالى حيميا بويىنشا XI مەندەلەەۆ سەزىنىڭ ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ جاۋاپتى عالىم حاتشىسى (الماتى, 1975), كوپتەگەن حالىقارالىق سيمپوزيۋم مەن كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى جانە مۇشەسى بولىپ سايلاندى, «عىلىم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ جوبالارىن, عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق ساياسات تۇجىرىمداماسى مەن «عىلىم» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ (2000) جوبالارىن ازىرلەۋ, «قازمۇنايگاز» اق «مۇناي وڭدەۋ» بيزنەس-باعىتى بويىنشا عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى.
اكادەميكتىڭ اتى قازاقستاننىڭ التىن قۇرمەت كىتابىنا ەنگىزىلگەن, قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن, س.ي.ۆاۆيلوۆ اتىنداعى مەدالمەن, ءال-حورەزمي التىن مەدالىمەن جانە ديپلومىمەن (يران) ماراپاتتالعان. ول تاۋەلسىز حالىقارالىق «پلاتينالىق تارلان» مەتسەناتتار كلۋبى, «التىن ادام – جىل ادامى» سىيلىقتارىنىڭ لاۋرەاتى. عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ دامۋىنا, جاس عالىمدار مەن مامانداردى دايارلاۋعا, قازاقستاننىڭ حيميا عىلىمىنىڭ نارىقتىق جاعدايعا بەيىمدەلۋىنە جانە الەمدىك ارەناعا شىعۋىنا قوسقان وراسان زور ۇلەسى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ العىس جاريالاپ, «التىن بارىس» بەلگىسى بەرىلىپ, «عىلىم مەن عىلىمي سەرىكتەستىككە قوسقان ۇلەسى» ءۇشىن التىن مەدالىمەن جانە رف پرەزيدەنتى جانىنداعى رەسەي مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ «پاراسات» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. وعان «فرانتسيا عىلىمىنىڭ مارشالى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلىپ, ونەركاسىپكە كومەك قاۋىمداستىعى (فرانتسيا) ناپولەون مەدالىمەن ماراپاتتادى, «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان زىمىران ۇشىرۋدىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرىن باعالاۋ» اتتى رەسەي-قازاقستان باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسقانى ءۇشىن قازاقستاننىڭ مەدالدارى بەرىلىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كوسموناۆتيكا فەدەراتسياسى س.پ.كورولەۆ اتىنداعى مەدالمەن ماراپاتتادى. سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ اتىنداعى التىن مەدالىمەن ماراپاتتالدى. وكسفورد الەمدىك عالىمدار ءسامميتىنىڭ سوكرات كوميتەتى شەشىمىمەن عىلىمي-زەرتتەۋلەر سالاسىنداعى حالىقارالىق سىيلىققا يە بولىپ, «The Name in Science – عىلىمداعى ەسىم» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلدى. اتى الەمنىڭ كورنەكتى عالىمدارىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك تىزىلىمىنە ەنگىزىلىپ, «دۇنيەجۇزىلىك عىلىمعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» داڭق مەدالىمەن ماراپاتتالدى. اقش-تىڭ نيۋ-يورك اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى, ۆەنا قالاسىنىڭ حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى, امەريكالىق حيميا قوعامىنىڭ مۇشەسى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى, ەسكەلدى اۋدانىنىڭ جانە الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاندى.
تالانتىنا ەڭبەكقورلىعىن سەرىك ەتكەن اكادەميك قازاقستانداعى ۇلتتىق حيميا عىلىمىندا توتىعىپ-توتىقسىزداناتىن يونالماستىرعىش شايىرلەر جانە ەلەكترمەمبراندىق دياليز تەحنولوگياسى دەپ اتالاتىن سالالاردىڭ نەگىزىن قالادى. الىپ بايتەرەكتەي سان بۇتاقتى حيميا عىلىمىنىڭ وسىناۋ سالاسىندا قازاقستاندىق عىلىمي الەۋەت الەمنىڭ ەڭ دامىعان مەملەكەتتەرىمەن يىق تەڭەستىرە الاتىندىعى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا دالەلدەندى. بۇل اقيقاتتى الپاۋىت اقش عالىمدارى تۇگىل, مەملەكەتتىك لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەر دە ەلىمىزدە كسرو مۇراسىنداي بولىپ قالعان بالليستيكالىق زىمىراندار مەن يادرولىق وقتۇمسىقتاردى جويۋ كەزىندە حالىقارالىق كونكۋرستا جەڭىپ العان ءا.بەكتۇروۆ اتىنداعى حيميا عىلىمدارى ينستيتۋتىنىڭ تىندىرعان جۇمىس ناتيجەسى ارقىلى مويىندادى. مويىنداعانى سول, اكادەميك ەدىل ەرعوجين باستاعان عالىمدار توبىنىڭ تاماشا ناتيجەلى جۇمىسى ءۇشىن ينستيتۋتقا قوزعالمالى ەكولوگيالىق زەرتتەۋ زەرتحاناسىن سىيعا تارتتى. بۇل كۇندەرى اكادەميك باسشىلىق جاسايتىن ءا.بەكتۇروۆ اتىنداعى حيميا عىلىمدارى ينستيتۋتى تورتكۇل دۇنيەنىڭ عىلىم الەمىنە تۇگەل تانىمال. ال ونى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا تۇتاستاي دەرلىك باسقارىپ كەلە جاتقان ەدىل ەرعوجا ۇلى ءوزىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىن بىلايشا ءتۇسىندىرىپ ەدى:
– مەنىڭ ومىرىمدە ەكى تاماشا اياۋلى ۇستازىم بولدى. ولار باتىربەك احمەت ۇلى ءبىرىمجانوۆ پەن ساعيد راۋف ۇلى رافيكوۆ بولاتىن. سولاردىڭ ۇدايى ساناما سىڭىرگەنى «ۇستاز شاكىرتىمەن كورىكتى» دەگەن قاعيدا ەدى. عىلىم عۇمىرىمدا وسى قاعيدامەن ءجۇردىم. قازىر ءوزىم عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە بۇكىل ينستيتۋتتىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرىنىڭ, شاكىرتتەرىمنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلۋىنا مۇمكىندىك جاساۋمەن كەلەمىن. ولاردىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرىندەگى ناتيجەلەرىن, قورىتىندىلاعان ماقالالارىنىڭ حالىقارالىق باسىلىمداردا جاريالانۋىن جولعا قويدىق. ول ول ما, بۇرىن حالىقارالىق سيمپوزيۋم, كونفەرەنتسيالاردا بايانداما جاساۋعا باراتىن ساناۋلى عالىم بولساق, قازىر مۇنداي مارتەبەگە ءبىزدىڭ ينستيتۋتتىڭ كوپتەگەن عالىمى قول جەتكىزگەن. مۇنىڭ ءوزى عىلىم الەمى قازاق حيميكتەرىنىڭ الەۋەتى مەن بولاشاعىن تولىق مويىندادى دەگەن ءسوز ەمەس پە؟!
«بۇلاق كورسەڭ, كوزىن اش» دەگەن دانالىقتىڭ بولمىستاعى قارەكەتكە اينالۋى وسى بولسا كەرەك. وسىلايشا تۇتاستاي ۇجىمدى الەمگە مويىنداتا العان اكادەميك ءوزىنىڭ ءبىر كەرەمەت قۋانىشىن جاسىرا الماي:
– مەن وسى ينستيتۋتتا لابورانت بولىپ العاشقى عىلىمي ىزدەنىستەرىمدى جۇرگىزىپ جاتقان كەزدەرى مۇندا قازاق اكادەميالىق عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قانىش ساتباەۆ كەلە قالدى. اتى-ءجونىمدى, قايدا وقيتىنىمدى جانە نەمەن اينالىسىپ جاتقانىمدى سۇراستىرىپ ءبىلىپ العان قانەكەڭ ءسوز سوڭىندا بىلاي دەپ ەدى: «ارپا ىشىندە ءبىر بيداي ەكەنسىڭ, قازاقتىڭ نامىسىن قورعاۋعا تىرىس», دەپ وتىراتىن.
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىندا ۆيتسە-پرەزيدەنت, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە ۆيتسە-مينيستر قىزمەتتەرىن اتقارا ءجۇرىپ, وتاندىق ءبىلىم-عىلىمنىڭ جالپىادامزاتتىق وركەنيەت كوشى دەڭگەيىندە بولۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقان, ادامزاتقا دۇنيە ءجۇزى بويىنشا تۇڭعىش رەت قازاقستاننىڭ الماتىسى مەن استاناسىنان ء«ۇشىنشى مىڭجىلدىقتىڭ عىلى-مى قانداي بولادى؟» دەگەن ومىرشەڭ سۇراق قويعان القالى حالىقارالىق كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشى ەدىل ەرعوجينىڭ سول كۇندەرى بىلاي دەپ تولعانعانى دا ەسىمىزدە قالىپتى:
– عىلىم دامىعان سايىن ونىڭ كوپتەگەن جاڭالىقتارى قورشاعان ورتاعا زياندى بولا تۇسۋدە. جەردى كومكەرگەن وزون قاباتى جۇقارىپ, كۇننىڭ ۋلتراكۇلگىن ساۋلەسى پايدادان گورى زياندى بولىپ بارادى. جەر قويناۋىنىڭ قورى ازايا تۇسۋدە. ادامزات سانى ارتىپ, جەر بەتىنىڭ ونى اسىراۋ مۇمكىندىگى ىقشامدالۋدا. ماڭگىلىك مۇزداقتار ەرىپ جاتىر. كوپ ۇزاماي, اۋىز سۋ تاپشىلىعى ۇلكەن ماسەلەگە اينالۋى مۇمكىن. مىنە, وسىنداي پروبلەمالاردى ادامزات بىرلەسىپ شەشپەسە, بۇدان بىلاي «بەت-بەتىنە تۇيە ايداعان» جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان ءبىز الەمدىك عىلىمنىڭ اشىق قوعام جاعدايىندا ينتەگراتسيالانۋىن حالىقارالىق دەڭگەيگە شىعارا الدىق.
عىلىمي-زەرتتەۋ جانە يننوۆاتسيالىق قىزمەتتەگى ءىرى جەتىستىكتەرى ءۇشىن ە.ە.ەرعوجين «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جانە تاجىكستان رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ قۇرمەت گراموتالارىمەن ماراپاتتالعان (2011). رەسەي كوميتەتىمەن اكادەميك م.ۆ. لومونوسوۆ. ەڭبەگى ءۇشىن. تۋعانىنا 300 جىل» (2012), وكسفورد عالىمدار ءسامميتىنىڭ سوكراتتىق كوميتەتىنىڭ ( ۇلىبريتانيا) شەشىمىمەن 2011 جىلى عىلىمي زەرتتەۋلەر سالاسىنداعى حالىقارالىق پرەميامەن ماراپاتتالدى جانە وعان «The name in Science» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلدى, ونىڭ ەسىمى الەمنىڭ كورنەكتى عالىمدارىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك تىزىلىمىنە ەنگىزىلدى جانە «الەمدىك عىلىمعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» داڭق مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
2012 جىلى ينتەرنەت جانە سمس ارقىلى جالپىحالىقتىق داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «عىلىم» نوميناتسياسى بويىنشا 2012 جىلعى «ەل تۇلعاسى» – «يميا رودينى» ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
«شاپاعات» ونەرتاپقىشتىق سالاسىنداعى جەتىستىكتەر ح رەسپۋبليكالىق كونكۋرسىنىڭ كوميسسياسى ۇعا اكادەميگى ەۋرازيالىق پاتەنتتىك ۆەدومستۆودان ۆ.ي. بليننيكوۆ اتىنداعى «ونەرتاپقىشتىق جانە پاتەنتتىك ىسكە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» التىن مەدال بەرۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى.
مەملەكەتتىك قۇرىلىس, ەكونوميكانى دامىتۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق بەدەلىن نىعايتۋ سالاسىنداعى وتان الدىنداعى زور ەڭبەگى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ۇلتتىق بيزنەس-رەيتينگ ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن «قازاقستان داڭقى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى (2013).
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىعى كوميتەتى ونەرتابىستاردى, پايدالى مودەلدەردى قورعاۋ سالاسىندا وتكىزگەن رەسپۋبليكالىق كونكۋرستىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن «ا.ب.بەكتۇروۆ اتىنداعى حيميا عىلىمدارى ينستيتۋتى» اق ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىنىڭ باس ديرەكتورى, ۇعا اكادەميگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەرتاپقىشى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلدى (2014).
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2016 جىلعى 26 قاراشاداعى جارلىعىمەن ۇعا اكادەميگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 25 جىل» مەرەيتويلىق مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى 2018 جىلى ۇعا اكادەميگى «عىلىمدى دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى.
2019 جىلى نوميناتسيا كوميتەتىنىڭ باستاماسىمەن ۇعا اكادەميگى «ۇلت ينتەللەكتىسى» حالىقارالىق سىيلىعىمەن, سونداي-اق مەرەيتويلىق ماراپات – «قازاقستان مۇنايىنا-120 جىل» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
2021 جىلعى 7 قاراشادا كورنەكتى عالىم, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, عىلىمعا ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەدىل ەرعوجا ۇلىنىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولادى.
ەدىل ەرعوجا ۇلىنىڭ كوپقىرلىلىعى مەن ءبىرتۋما تابيعاتى ءاردايىم تاڭعالدىردى. ونەردىڭ جانە سۇلۋلىق الەمىنىڭ نازىك بىلگىرى سياقتى قاسيەتتەرىن اتاپ وتپەۋگە بولمايدى. ول ءوز وتانىنىڭ جانە تۋعان ولكەسىنىڭ ۇلى پاتريوتى, اتا-بابالارىنىڭ ەستەلىگىن جوعارى قۇرمەتتەدى. ول ءوزىنىڭ تۋعان اۋىلى ەكپىندى, تۋعان مەكتەبىن جانە ءوزىنىڭ بارلىق اۋىلداستارىن ءاردايىم ەستە ساقتاپ, سۇيىسپەنشىلىگىن ءبىلدىرىپ وتىردى, سول ءۇشىن ءاردايىم ريزاشىلىعىنا بولەندى.
ەدىل ەرعوجا ۇلىنىڭ تۇلا بويىندا ءوز حالقىنىڭ داڭقتى ۇلىنىڭ رۋحاني مەيىرىمدىلىك, زور ەڭبەكسۇيگىشتىك, جوعارى ادالدىق جانە پاراساتتىلىق سياقتى بارلىق جارقىن بەلگىلەرى نازار اۋدارتادى.
عىلىمي كادرلاردى قالىپتاستىرۋعا كوپ كۇش, اقىل جۇمساعان ۇلى عالىم, بۇكىل ءومىرىن وقۋشىلار مەن ارىپتەستەرىنە ءوزىنىڭ ءبىلىمى مەن ىسكەرلىگىن بەرگەن تالانتتى پەداگوگ, ەلىنىڭ اسەم بولاشاعى ءۇشىن باعا جەتپەس تاجىريبەسىمەن بولىسكەن تاماشا ۇيىمداستىرۋشى – ناق وسىنداي بولىپ ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزدە ەدىل ەرعوجا ۇلىنىڭ جارقىن بەينەسى قالادى!
ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندى «ا.ب.بەكتۇروۆ اتىنداعى
حيميا عىلىمدارى ينستيتۋتى»
اق ۇجىمى
