باقتىگەرەي قۇلمانوۆتىڭ قايراتكەرلىك كەلبەتىن زەرتتەۋشىلەر ەڭبەگىنە, الاشتانۋشىلار ايتار اقيقاتقا الىپ-قوسارىمىز نە تالاسىمىز جوق. سوندىقتان ونىڭ ونەگەلى ءومىرىن قازاق تاريحىنداعى ايگىلى ءبىر اۋلەت تۋرالى بولاشاق اۆتورلىق ەنتسيكلوپەدياعا دەپ ءوزىمىز دايىنداعان دەرەكنامالىق انىقتامامەن عانا بايان ەتەر بولساق:
«قۇلمانوۆ باقتىگەرەي احمەت ۇلى (22.12.1857, استراحان گۋبەرنياسى, بوكەي ورداسى, – 1919, جاڭاقالا), رەسەي ءى-ءىى مەملەكەتتىك دۋمالارىنىڭ دەپۋتاتى, شىعىستانۋشى, قازاقتان شىققان تۇڭعىش عىلىم كانديداتتارىنىڭ ءبىرى, بيلەۋشى-سۇلتان, ۋاقىتشا ۇكىمەتتىڭ كوميسسارى, الاش قايراتكەرى. ورىنبور گيمنازياسىن كۇمىس مەدالمەن ءبىتىرىپ, 1881 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەن. كەيىننەن شىعىس تىلدەرى فاكۋلتەتىنە اۋىسىپ, اراب, پارسى, تۇرىك, تاتار, ورىس تىلدەرىن جەتىك مەڭگەردى. 1888 جىلى رەسەي استاناسىندا عىلىم كانديداتى دارەجەسىن قورعادى. ورداعا ورالىپ قامىسساماردا اكىمدىك قىزمەت اتقاردى. 1896 جىلى كنياز, پولكوۆنيك احمەتكەرەي جاڭگىر ۇلى, نارىن بولىگىنىڭ بيلەۋشىسى وتەشقالي اتانيازوۆپەن بىرگە ءىى نيكولاي پاتشانىڭ ءتاج كيۋ سالتاناتىنا قاتىستى, وردا جۇرتشىلىعى اتىنان كيىز ءۇيدىڭ كۇمىستەن قۇيىلعان ۇلگىسىن سىيعا تارتتى. بوكەي ورداسىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي قازاق دەپۋتاتسياسىن باستاپ رەسەي پاتشاسىنىڭ قابىلداۋىندا ەكىنشى مارتە بولدى. وردانى باسقارۋ جونىندەگى ۋاقىتشا كەڭەسىنىڭ كەڭەسشىسى قىزمەتىن اتقاردى. عاسىر باسىندا قازان توڭكەرىسىنە دەيىن ۇلت مۇددەسى جولىنداعى الەۋمەتتىك-ساياسي ماسەلەلەرگە بىلگىرلىكپەن ارالاستى. اقپان توڭكەرىسىنىڭ يدەياسىن قولدادى, وسى ۇكىمەتتىڭ بوكەي ورداسىنداعى كوميسسارى قويىلدى. 1917 جىلى جەلتوقساندا وتكەن جالپىقازاق سەزى پرەزيديۋمىنىڭ توراعاسى بولىپ, الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ مۇشەلىگىنە سايلانادى. قايراتكەردىڭ ءومىربايانىن زەرتتەۋشى س.ءسۇيىنوۆتىڭ دالەلدەۋىنشە, ب.قۇلمانوۆ ابىلقايىر حان اۋلەتىنەن تارايدى. اتاتەك جالعاستىعى: ابىلقايىر – نۇرالى – ەسىم – قاراباي – اسان – قۇلمان – احمەت – باقتىگەرەي دەلىنەدى. الاش قايراتكەرلەرى قاتارىنداعى انىقتامالىق ءومىربايانىندا دا ابىلقايىر تۇقىمى اتالادى. بىراق ەسىم حاننىڭ قاراباي ەسىمدى بالاسى تۋرالى دەرەكتىڭ كومەسكىلىگى, ۇرپاق جالعاستىعىنداعى بۋىن الشاقتىعى بۇل تۇجىرىمدى ناقتىلاي ءتۇسۋدى قاجەت ەتەدى. ارعى تەگى بوكەي ورداسىنداعى قاراباي سۇلتاننان شىعۋى مۇمكىن. ابىلقايىر مەن قاراباي اۋلەتىنىڭ ساياساتتاعى جانە تۋىستىق ارالاستىعى تىم بەرىك. قارابايدىڭ ارعى تەگى قايىپ حاننىڭ حيۋا تاعىنا وتىرۋىنا ابىلقايىردىڭ تىكەلەي ىقپالى بولدى. بوكەيدىڭ بايبىشەسى, جاڭگىر حاننىڭ اناسى اتان حانىم دا قاراباي تارماعىنان, ءارى ەكى اۋلەت ىنتىماعىنىڭ بۇدان باسقا دا مىسالدارى جەتكىلىكتى».
ال بۇگىنگى اڭگىمە تۇلعاتانۋعا قوسپاق يگى نيەتىمىز – قايراتكەردىڭ بۇعان دەيىن جۇرتشىلىققا تانىس جالعىز بەينەسىنە تاعى دا ەكى كەلبەتىن كوزايىم ەتۋ بولماق. ونىڭ ءبىرى – قازاقتىڭ باسقا ءبىر تۇلعاسىنا تەلىنىپ جۇرگەن فوتوسۋرەت تە, ەكىنشىسى – ورىستىڭ ايگىلى سۋرەتشىسى سالعان ءتۇرلى-ءتۇستى پورترەت.
اۋەلى باقتىگەرەيدىڭ بۇگىنگە دەيىن بەلگىلى بولىپ كەلگەن بىردەن-ءبىر فوتوسۋرەتى تۋرالى تولىق مالىمەت بەرە كەتەيىك. وندا جايلاۋ توسىنە توسەلگەن تۇكتى كىلەم ۇستىندە مالداس قۇرا وتىرعان قازاق سۇلتانىنىڭ كەلىستى كەلبەتى بەينەلەنگەن. ۇستىندە قىر قازاعىنىڭ سىرما شاپانى, باسىندا ءسال قيعاش كيگەن سەڭسەڭ بورىك. قولدارىن قۋسىرا ءتۇسىپ سالماقتى جۇزبەن وبەكتيۆكە قاراعان كۇيى وسىدان 126 جىل بۇرىنعى, وتىز سەگىز جاسىنداعى بەينەسى.
بۇل فوتو 1896 جىلى شىققان «شكولنىي البوم بۋكەەۆسكوي وردى» كىتاپشاسىنان الىنعان. استراحاندىق بەلگىلى فوتوگراف ايەل ستانيسلاۆا كليماشەۆسكايا 1895 جىلدىڭ 5-20 قازان ارالىعىندا بوكەي ورداسىنداعى اعارتۋ ءىسى تۋرالى باياندايتىن سۋرەتتى كىتاپ شىعارۋ ماقساتىمەن قىرعا شىعىپ ەكى اپتا ساياحات جاساعان. 1841 جىلى جاڭگىر حان باستاماسىن سالعان ورداداعى مەكتەپ ءىسىنىڭ جايىن تولىق زەردەلەگەن بۇل البوم-باسىلىم بۇگىندە استراحانداعى «پەتر قوعامى مۋزەيى» مۇراعاتىنىڭ قورىندا ساقتاۋلى تۇر.
البومنىڭ ءماتىن اۆتورى, وردا مەكتەپتەرىنىڭ ينسپەكتورى ا.ۆوسكرەسەنسكي: «گوسپوجا فوتوگراف ست.ي.كليماشەۆسكايا, كوتوروي پرينادلەجيت چەست يسپولنەنيا البوما پرينيالا نا سەبيا نە مالىي ترۋد ي ليچنو سوۆەرشيلا ۆمەستە س نامي (5-20 چچ. وكتيابريا) پوەزدكۋ پو ستەپيام يز حانسكوي ستاۆكي چەرەز كازانكۋ, تالوۆكۋ ي حاروحوي, تاك, چتو ۆسە فوتوگرافيچەسكيە سنيمكي ەە ۆزياتى پريامو س ناتۋرى ي سلۋجات جيۆوي دەيستۆيتەلنوستي» دەپ جازعان. ياعني ءتۇسىرۋ توبى بۇگىندەگى جانىبەك, جاڭاقالا, كازتالوۆكا جەرىن شارلاپ, قىرداعى مەكتەپتەر ءومىرىن فوتوقۇجات پەن مالىمەتكە ارقاۋ ەتكەن.
جولاۋشىلار باقتىگەرەيدى ەل باسقارۋ جايىمەن قىر ارالاپ جۇرگەن كەزىندە كەزدەستىرىپ, بۇگىنگە بىزگە مۇرا بولىپ جەتكەن وسى سۋرەتكە تۇسىرگەن ەكەن. فوتوعا بەرگەن تۇسىنىكتەمەدە: «وردانىڭ قامىسسامار قيسىمىنىڭ بيلەۋشىسى سۇلتان باقتىگەرەي احمەت ۇلى قۇلمانوۆتىڭ پورترەتى. ول سانكت-پەتەربۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىس تىلدەرى فاكۋلتەتى بويىنشا تولىق كۋرسىن بىتىرگەن, كوللەگيا حاتشىسى شەنىندە, اسا قادىرلى جان جانە كەزىندە, 1839 جىلى جاڭگىر حان ارمانداعان, ءوتىنىش جاساعان, ەندى ءبىز كوزبەن كورىپ, كوڭىلمەن قۋانىپ وتىرعان, قازاق دالاسىنا ورىس ءبىلىمى اكەلگەن ءبىلىم جەمىسىنىڭ ءبىر ۇلگىسىندەي ادام. فوتوعا ءتۇسىرۋىمىز قۇلمانوۆ مىرزانى قازاق جايلاۋىندا ساپارلاپ جۇرگەندە كەزدەستىرگەندىكتەن ول ءوزىنىڭ نىساندىق ۆيتسمۋندەرىمەن تۇسە الماعانى» دەپ قوستاعان.
كەلەسى سۋرەت سىرىنا كوشپەس بۇرىن گازەتتىڭ ىلگەرى كەزدەگى ءبىر جاريالانىمىنا ورالايىق. 2001 جىلى «ەگەمەن قازاقستاندا» وسى ماقالا اۆتورىنىڭ زەرتتەۋى جاريالانعان ەدى. وندا بوكەي ورداسىنىڭ تانىمال تۇلعاسى – ماقاش اكىمنىڭ 1895 جىلى پەتەربۋرگكە بارىپ نيكولاي پاتشاعا كىرگەنى, قازاق اتىنان تاعىمەن قۇتتىقتاپ, كۇمىس تاباق, ونىڭ ۇستىنە كەمەرى ون شاي ۇستاعاننىڭ كولەمىندەي دوڭگەلەك كۇمىس تەگەنە, وجاۋ جانە ىشىنە التىن جالاتقان ەكى ۇستاعان سىيعا تارتقانى تۋرالى ايتىلعان ەدى. ءارى ارحيۆتەن تاپقان, سول وقيعاعا كەيىپكەر بولعان ءۇش ادام تۇرعان تاريحي فوتونى دا تابارىك دەپ وقىرمان نازارىنا تۇڭعىش ۇسىنعان ەدىك (ت.بورانعالي ۇلى, «پەتەربور بارعان قازاقتار», «ەق», 2001, 22 ناۋرىز).
وسىعان ۇقساس ەكىنشى ءبىر سۋرەت قايراتكەردىڭ بۇگىنگى ۇرپاعى, بەلگىلى عالىمنىڭ ءوز اتاسى تۋرالى ءتۇرلى باسىلىمدارداعى, الەۋمەتتىك جەلىدەگى ەكى تىلدە جاريالانعان ءتالىمدى ەستەلىكتەرىندە ماقاش اكىمگە تەلىنىپ جۇرگەنىن وقيمىز. اتاپ ايتقاندا: «ماقاش اتانىڭ پاتشانىڭ قابىلداۋىندا بولعانى ر.وتارباەۆتىڭ «ەكى كيىز ءۇيدىڭ تاريحى», ت.بورانعالي ۇلىنىڭ «پەتەربور بارعان قازاقتار» دەگەن ماقالالارىندا انىق دالەلدەنەدى» دەي كەلىپ, ودان ءارى: «ر.وتارباەۆتىڭ «ەكى كيىز ءۇيدىڭ تاريحى» دەپ سالعان جانە كەيىنگى – ەكى سۋرەتتى سالىستىرساق, وندا ەكىنشى سۋرەتتەگى (1895 ج.) ماقاش اتا جاس بولىپ كورىنەدى, ساقالى, شاشى قارا, كەۋدەسىندە وردەن مەن مەدالدەر تاعىلعان, ال سول جىلى يمپەراتوردىڭ نەكە قيۋ سالتاناتىنا بارعان كەزدە ماقاش ەگدەلەۋ كورىنەدى, ساقالى, شاشى قىراۋ تارتقان, ەساۋىل پوگوندارى, كەۋدەسىندە 4 وردەن, 64 جاستا. وسىعان بايلانىستى ايتارىمىز, ت.بورانعالي ۇلى مەن ر.وتارباەۆتىڭ ماقالالارىندا اتالعان جىلدار دۇرىس كورسەتىلمەگەن سياقتى» دەپ كۇمان كەلتىرگەن.
كۇمانى نەگىزسىز ەمەس, بىراق م.بەكمۇحامبەتوۆ پراۆيتەلدىڭ ءىى نيكولاي پاتشاعا جولىققانى 1895 جىلى. ول تۋرالى گازەتتەگى ماقالادا تولىق دالەلدەپ جازعان ەدىك. ءتىپتى ماقاشتاردىڭ كۇمىس بۇيىمداردى قۇيىپ-ورنەكتەۋ جۇمىسىنا تولەگەن تۇبىرتەك قاعازدارىنا دەيىن قوسا جاريالانعان ەدى. ماسەلە باسقادا. جازۋشى راقىمجان وتارباەۆتىڭ ماقالاسىنداعى كۇمىس كيىز ءۇي كادەسىيدى ۇستاپ فوتوعا تۇسكەندەر وتەشقالي مەن ماقاش ەمەس, وتەشقالي مەن باقتىگەرەي بولاتىن! ەندەشە, «ەگەمەن قازاقستان» ارقىلى وقىرمانعا, زەرتتەۋشىلەرگە, قۇلمانوۆتانۋشىلارعا باقتىگەرەيدىڭ بۇعان دەيىن تانىلماي كەلگەن فوتوسۋرەتىن انىقتاپ-تۇستەپ بەرەيىك.
1896 جىلى ماسكەۋدەن جارىق كورگەن, «نوۆوستي دنيا» گازەتى مەن «سەميا» جۋرنالىنىڭ باسىلىمى رەتىندە شىققان «البوم كورونوۆانيا يح يمپەراتورسكيح ۆەليچەستۆ گوسۋداريا يمپەراتورا نيكولايا الەكساندروۆيچا ي گوسۋدارىني يمپەراتريتسى الەكساندرى فەدوروۆنى» باسىلىمىندا: «كيرگيز ۆنۋترەننەي وردى پرەدستاۆليالى سۋلتانى: وتستاۆنوي پولكوۆنيك گۆاردىي, كن. احمەد گيرەي-چينگيس, باحتى-گيرەي-كۋلمانوۆ ي ءۋپراۆليايۋششىي نارىنسكويۋ چاستيۋ ۆنۋترەننەي وردى اتانيازوۆ. دۆوە پوسلەدنيح يملي سچاستە پودنەستي مودەل سەرەبريانوي كيرگيزسكوي يۋرتى» دەگەن مالىمەت جوعارىدا ايتىلعان بولجامىمىزدى كۇمانسىز اقيقاتقا اينالدىرماق.
ءىى نيكولايدىڭ ءتاج كيۋ سالتاناتى 1986 جىلدىڭ مامىر ايىندا ءوتتى. وعان بۇكىل ەۋروپا مەن ازيا ەلدەرىنەن دەلەگاتسيا قاتىستى. قازاقتان ورال وبلىسىنىڭ شەندى بولىستارى اقشولاق سارىعوجين, نارماعامبەت توبەتوۆ, وسپان شۇعىلباەۆ جانە يمان ەسقۇلوۆ شاقىرىلدى. ورتا ءجۇزدىڭ دالا گەنەرال-گۋبەرناتورلىعىنان يسا بەردالين باردى. ۇلى ءجۇز بەن ورتا ءجۇز اتىنان ابىلاي ۇرپاعى عازى ءۋاليحان سۇلتان قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى, وعان ۇلىقتاۋعا كەلگەن بارشا تۇزەمدىك حالىقتار وكىلدەرىنە اعالىق ەتۋ جۇكتەلگەن ەدى.
ءبىز ناقتىلاپ وتىرعان فوتودا وردانىڭ نارىن بولىگىنىڭ باسشىسى وتەشقالي اتانيازوۆ پەن قامىسساماردىڭ بيلەۋشى-سۇلتانى باقتىگەرەي قۇلمانوۆ بەينەلەنگەن. پاتشاعا سالەم بەرگەلى تۇرعان بۇل سۋرەت 1896 جىلدىڭ 16 مامىرى كۇنى تۇسىرىلگەن. مۇنى اتالعان البومنىڭ 114-بەتىندە جاريالانعان مالىمەت نەگىزىندە پاتشانىڭ سىي-سياپاتتى دەلەگاتسيالاردى قابىلداۋىنىڭ حاتتاما رەپورتاجى بويىنشا ناقتىلاپ وتىرمىز.
ەسىمى كوپكە تانىس اتانيازوۆتىڭ بۇدان باسقا دا فوتولارى ساقتالعاندىقتان زەرتتەۋشىلەر مەن ولكەتانۋشىلار, تاريحي تۇلعا ومىرىنەن حاباردار ادامدار مىنا سۋرەتتەن دە ونى اينىماي تانىماق. ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىمدى باقتىگەرەيدىڭ شاش قويۋ ۇلگىسى ەۋروپاشا بولعانىمەن, ۇستىنە كيگەنى ءوڭىرى مەن جاعا-جەڭى جىبەك جولاقپەن كومكەرىلگەن جاداعاي بارقىت شاپان. پاتشا الدىنا كىرگەندە اركىم ءوز ۇلتىنىڭ ەرەكشەلىگى, سالت-داستۇرىنە ساي كيىم كيۋى حاتتامالىق ءتارتىپ بولسا كەرەك.
بۇل بۇرما جاڭالىعىمىز باقتىگەرەي بەينەسىن ءوز اتالارى ساناپ كەلگەن ماقاش بەكمۇحامبەتوۆ ۇرپاقتارىنىڭ كوڭىلىنە كىربىڭ سالماس دەگەن ويدامىز. ويتكەنى ب.قۇلمانوۆ تا ولارعا بوتەن ەمەس, ماقاش اكىمنىڭ تۋعان جيەنى – قارىنداسى سارانىڭ ۇلى ەكەنىن ەسكە سالا كەتەيىك.
ال ەندى مىنا ءسان-سالتاناتتى, التىن ءوڭىر-جاعالى, يىعى شەندى جولاق كۇلگىن بارقىت شاپاندى, توبەسى كەڭ كەمەر بورىكتى, نۇر-سيپاتتى باقتىگەرەي قۇلمانوۆ سۇلتانعا «الەۋمەتكە ءبىر دە شيرەك عاسىردان سوڭ قوش كەلدىڭىز!» دەپ قول سوعايىق تا!
ەندەشە, ءبارى رەتىمەن. پاتشا سارايىنىڭ سۋرەتشىسى, پورترەت پەن اكۆارەلدىڭ اكادەميگى ستەپان فەدوروۆيچ الەكساندروۆسكي سالعان بۇل تۋىندىنىڭ نوبايى 1896 جىلى سالىنىپ, كەيىننەن رەڭدەلگەن دەپ ەسەپتەيمىز. سەبەبى باقتىگەرەيلەر ماسكەۋ كرەملىنە بارعان كەز سول جىلدىڭ مامىرى دا, ال سۋرەت استىنا «س.الەكساندروۆسكي. 1897» دەپ قولتاڭبا قويىلعان. بۇل پورترەتتىڭ تۇپنۇسقاسى بۇگىندە پەتەربۋرگتىڭ مەملەكەتتىك ورىس مۋزەيىنىڭ قورىندا ساقتاۋلى. دەرەگىندە قۇلمانوۆ ەكەنى كورسەتىلمەستەن «دەپۋتات وت ۆنۋترەننەي بۋكەەۆسكوي وردى» دەپ قانا جازىلعان. الەكساندروۆسكي بۇدان بۇرىن 1883 جىلى ءىىى الەكساندر پاتشا تاققا وتىرعاندا ۇلىقتاپ كەلگەن قازاق ەلى مەن ورتا ازيا وكىلدەرىنىڭ 30 پورترەتىن سالعان ەدى. ولاردى ىلە-شالا پاتشانىڭ ءوزى ساتىپ العاندىقتان ەسىمدەرى, قاي ولكەدەن كەلگەنى كورسەتىلگەن ەكەن. ال 1896 جىلى بارعانداردىڭ اتى-ءجونى ناقتى ايتىلماعان.
اڭگىمەمىز بولجام كۇيىندە قالماس ءۇشىن ب.قۇلمانوۆتىڭ جوعارىدا ايتقان وتەشقاليمەن تۇسكەن فوتوسى مەن سۋرەتشى سالعان پورترەتىن زەر سالا سالىستىرايىق. ەكەۋىندە دە جۇقا التىن جولاقتى كۇلگىن بارقىت جاداعاي شاپانمەن تۇر. الەكساندروۆسكي پورترەتىندە يىعىنا كوللەگيا حاتشىسى لاۋازىمىن بىلدىرەتىن بولسا كەرەك, قالىڭ جولاقشا سالىنىپتى. بىراق كليماشەۆسكايا فوتوسىنداعى ويلى كوز جانارى, قاس-قاباعى, سۋرەتشى ازداپ جۇقارتقان شىعىڭقى جاق سۇيەگى, ءساندى ساقال-مۇرتى, ءتىپتى بورىكتى سولعا قاراي ءسال قيسايتا كيەر مانەرى قىلقالام تۋىندىسىندا سول كۇيى اينىماي تۇر.
بۇل پورترەتتىڭ سىرت سيپاتى. ال سۋرەتكە جازىلعان ىشكى بوكەي ورداسىنان كەلگەن دەپۋتات دەگەن انىقتاما بەينەلەنگەن ادامنىڭ ب.قۇلمانوۆ ەكەنىن قوسىمشا دالەلدەپ تۇر. ويتكەنى ساراي سالتاناتىنا بوكەيلىكتەن كەلگەن ءۇش ادامنىڭ ءبىرى جاڭگىر حاننىڭ ۇلى پولكوۆنيك احمەتكەرەي بوكەەۆ جانە وتەشقالي مەن باقتىگەرەي ەكەنى سەنىمدى كوزدەن – يمپەراتورعا ارنالعان باسىلىمدا جاريالانۋى جاڭىلدىرماس ايعاق.
اتالعان تۋىندىنىڭ كوشىرمەسى العاش 2013 جىلى «ابدي» كومپانياسىنىڭ جوباسىمەن شىققان «قازاقتار. تاريح جانە مادەنيەت» اتتى ىرگەلى باسىلىمدا جاريالانعان ەدى. تەك ونى بەزەندىرۋگە پايدالانىلعان ءبىر مىڭ جەتى جۇزدەن استام سۋرەت, كەسكىندەمە, فوتو, كارتا اراسىندا بۇل پورترەت زەرتتەۋشىلەر نازارىنا ىلىكپەستەن قالىڭ توم ىشىندە قالىپ كەلەدى. تانىلماي تۇرعان تاماشا تۇلعا-تۇرپات بەلگىسىز بەينە كۇيى قالا بەرمەسىن دەگەن نيەتپەن قولعا قالام العان ەدىك.
سونىمەن الاشتىڭ ارداقتىسى باقتىگەرەي قۇلمانوۆتىڭ ءۇش بىردەي بەينەسى ايقىندالىپ, پاراسات ۇيىعان ءجۇزى ەندىگى جەردە قايراتكەر جايىنداعى جاريالانىمدارعا كورىك قوسار كەمەل كەسكىنگە اينالماق. ەلگە دەگەن جاريا جاقسىلىعىمەن, ءبىلىم-بەدەلىمەن, بەلسەندى ساياساتىمەن عۇمىر كەشكەن تاريحي تۇلعا بۇگىنگى ۇرپاققا كەلىستى كەلبەتىمەن جاقىنداي تۇسكەنى كوڭىلگە نۇر قۇيادى.
تىلەكقابىل بورانعالي ۇلى
