ادىلەتتى مەملەكەت ورناتۋ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋمەن قاتار, بارلىق ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن بىردەي قورعاۋدى اڭعارتادى. قازاقستانداعى سوت-قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ قازىرگى دامۋ دەڭگەيىن تولىققاندى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ونى رەفورمالاۋ مەن ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي مودەرنيزاتسيالاۋ ۇدەرىسى اراسىنداعى بايلانىسقا نازار اۋدارۋ قاجەت. قازاقستان سۋديالارىنىڭ VIII سەزىندە ق.توقاەۆ سوت بيلىگىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ يدەولوگياسىن ايقىندادى. وندا سوت قىزمەتىنىڭ زاماناۋي ۇلگىسى ەنگىزىلىپ, ارتىق سوت ۇدەرىستەرىن قىسقارتۋ, زاڭنىڭ ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ مۇددەسىنە وراي ءتۇسىندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. ول ءۇشىن دۇرىس جانە ءادىل شەشىم قابىلداۋ كەرەك. بۇل ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا نەگىزدەلگەن ءۇش بۋىندى مودەلدى ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولماق. ازاماتتى قىلمىستىق جاۋاپقا نەگىزسىز تارتۋدى جويۋ ماقساتىندا قىلمىستىق پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردى قورعاۋ كۇشەيتىلمەك. ويتكەنى قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن جۇزەگە اسىرۋدا ءار ادام تەك باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ءتيىستى تۇردە تانۋى جانە قۇرمەتتەۋى كەرەك. بۇل – دەموكراتيالىق قوعامنىڭ باستى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى. پرەزيدەنتتىڭ ادام قۇقىعىن قورعاۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋى دا تۇسىنىكتى. ول ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋدىرادى جانە ونىڭ زاماناۋي مودەلىن قالىپتاستىرادى. دەمەك, زاڭ ۇستەمدىگى ورنىقپاسا, ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرىلمەسە, ەلدىڭ تۇراقتى جانە تابىستى دامۋى مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان ادام قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى كەشەندى جوسپار بەكىتىلىپ, ۇزاق مەرزىمدى ينستيتۋتتىق نەگىز قالىپتاستىرىلۋدا.
قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن دايەكتى مودەرنيزاتسيالاۋداعى پرەزيدەنتتىڭ ستراتەگيالىق باعىتى ادام قۇقىعىن قورعاۋدى باستى مىندەت رەتىندە ايقىندادى. اكىمشىلىك ادىلەت جۇيەسى سياقتى ينستيتۋتتىڭ قالىپتاسۋى ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋعا اكەلەرى انىق. اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك كودەكس قاراپايىم ادامداردى قولىندا بيلىگى بار مەملەكەتتىك ورگاندارمەن سوتتاسقاندا قورعاۋدى كوزدەيدى. ەندى شەنەۋنىكتەرگە قابىلداعان شەشىمدەرىنىڭ زاڭدىلىعىن وزدەرى نەگىزدەپ دالەلدەۋلەرىنە تۋرا كەلەدى. پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ ارتۋى نەگىزسىز شەشىمدەردى ازايتىپ, تەرگەۋ ناتيجەلەرىنە قۇقىقتىق باعا بەرۋ تەتىكتەرىن نىعايتادى. جولداۋدا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىلگەن. بۇل قىلمىسپەن كۇرەستى قايتا جاڭعىرتپاق. ءىىو وزىنە ءتان ەمەس بىرقاتار فۋنكتسيادان ارىلىپ, ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلاردىڭ مارتەبەسىنىڭ ارتۋى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا جاعداي جاسايدى. پوليتسيانىڭ سەرۆيستىك مودەلگە بىرتىندەپ كوشۋى جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ پوليتسيامەن تىعىز بايلانىس ورناتۋىنا ءتيىستى العىشارتتار قالىپتاستىرادى. سوندا ءتارتىپ ساقشىلارى حالىقپەن اشىق ديالوگ ورناتادى. قايتا قۇرىلعان اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ جانە جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرمەك.
الاياقتىق, قارجى پيراميدالارى, بالالارعا قارسى جىنىستىق قىلمىستار, ەسىرتكى زاتتارىنىڭ تارالۋىن باقىلاۋعا ەنگىزۋ تەتىگى وڭايلاتىلىپ, ونى ينتەرنەت ارقىلى زاڭسىز جارنامالاۋ مەن تاراتۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلدى. ق.توقاەۆتىڭ وسى ماسەلەلەرگە قارسى كەشەندى ءىس-شارالار قابىلداپ, ولاردىڭ جولىن كەسىپ, توسقاۋىل قويۋعا باعىتتالعان ناقتى تاپسىرمالارى بويىنشا سوت پروتسەسى تاراپتارىن تاتۋلاستىرۋعا, شارتتى تۇردە بوساتۋعا, شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋعا, جازانى نەعۇرلىم جۇمساق تۇرگە اۋىستىرۋعا جانە شارتتى-مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋعا تىيىم سالىندى. اكىمشىلىك باقىلاۋ مەن ەلەكتروندى باقىلاۋ قۇرالدارىن قولدانۋ كۇشەيتىلمەك. سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستى ءتيىمدى جۇرگىزۋ ءۇشىن ورتا مەرزىمدى كەزەڭدەگى ءىس-قيمىل باعدارلاماسى بەكىتىلىپ, «تۇرمىستىق سىبايلاس جەمقورلىقتى» جويۋعا ەرەكشە كوڭىل اۋدارىلۋدا. قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋعا قارسى ءىس-قيمىلدار جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋ جونىندە زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ازىرلەنۋدە.
مەملەكەت باسشىسى «جوعارىدا اتالعان شارالاردىڭ ءبارى ساياسي جۇيەنى جانە ادام قۇقىعىن قورعاۋ ءىسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ستراتەگيالىق باعدارىمىزدىڭ قۇرامداس بولىگى» دەۋى بەكەر ەمەس. ەندەشە, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشى – ازاماتتاردىڭ سەنىمى بولماق.
جاپسارباي قۋانىشەۆ,
قوعام قايراتكەرى,
ساياساتتانۋشى
