ىندەتتىڭ قاقپاسى بولعان الماتى ءالى كۇنگە دەيىن «قىزىل ايماقتا». ال قالانىڭ باس سانيتار دارىگەرى كۇزدىڭ باسىندا «دەلتا» شتامىنىڭ 15 مۋتاتسياسى انىقتالعانىن مالىمدەگەن ەدى. دەگەنمەن ونىڭ ايتارلىقتاي ەپيدەميالىق ماڭىزى بولماعان.
«قازىر شتامم مۋتاتسيالانىپ, ەۋروپا مەن رەسەيدەگى جاعداي قاتتى ۋشىعىپ تۇر. شەكارالاس جاتقان رەسەي فەدەراتسياسىندا ىندەتتىڭ تارالۋ قارقىنى وتكەن جىلعى شارىقتاۋ شەگىنەن دە اسىپ ءتۇستى. مۇنىڭ بارلىعى ادامدى شوشىتاتىنى ءسوزسىز. الدىن الۋ شارالارىن قابىلداپ, مەگاپوليستەگى باقىلاۋ كۇشەيتىلدى. ددۇ مالىمەتىنشە, ۇلىبريتانيا, رۋمىنيا جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى بويىنشا انتيرەكورد ورناتىپ وتىر. سول سەبەپتى رەسەيدەن عانا ەمەس, ەۋروپادان كەلگەندەرگە دە باقىلاۋ كۇشەيتىلدى», دەيدى الماتى قالاسى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, قالانىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتار دارىگەرى جانداربەك بەكشين.
ول كەزەكتى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا: «ەل «دەلتا» شتامىنىڭ قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن ۇعىنۋ ءۇشىن ونىڭ سالدارىن تۇسىنۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن. باستاپقىدا ديارەيا سيندرومى باسىم بولسا, قازىر جۇيكە-توكسيكالىق سيندرومى كوپ كەزدەسەدى. وسىنىڭ سالدارىنان ادامنىڭ ميىنا زاقىم كەلىپ, ەستە ساقتاۋ قابىلەتى ناشارلايدى. ادام كوروناۆيرۋسپەن اۋىرىپ شىققان سوڭ دا ونى پوستكوۆيدتىك سيندروم مازالايتىن بولادى. وسى سيندروم اسەرىنەن كوز جۇمعاندار دا كوپ. وسى ورايدا قالماي ەكپە الۋلارىڭىزدى, كوپشىلىك ورىندارعا بارماۋلارىڭىزدى سۇرايمىن», دەدى.
ج.بەكشين رەسەي فەدەراتسياسىمەن ارادا ەكپە پاسپورتىن بىرگە مويىنداۋ تۋرالى كەلىسىم جوق بولعاندىقتان, شەكارادان وتكەن ازاماتتاردان 72 ساعاتقا دەيىن جارامدى پتر-تەست ناتيجەسى سۇرالاتىنىن ەسكە سالدى.
«دەرتتىڭ تومەندەۋ قارقىنى ساقتالعان جاعدايدا ايدىڭ سوڭىندا تاۋلىگىنە ىندەت جۇقتىرعاندار سانى 300-دەن ازايادى دەپ بولجانىپ وتىر», دەدى ج. بەكشين.
باس سانيتارلىق دارىگەر ەپيدەميالىق احۋالدىڭ تۇراقتانۋىنا حالىقتىڭ يممۋندىق قاباتىنىڭ ءوسۋى سەبەپ بولدى دەپ ەسەپتەيدى. بۇل بۇگىندە 54%-دى قۇرايدى (ەكىنشى كومپونەنتپەن حالىقتىڭ رەسمي سانىنىڭ 45,8%-ى + جىل باسىنان بەرى اۋىرىپ جازىلعانداردىڭ 7,9%-ى ۆاكتسينالاندى). سونىمەن قاتار كۆي جاعدايلارىنىڭ تومەندەۋىنە كۆي ناۋقاستارى مەن بايلانىستا بولعان ادامداردىڭ قوعامدىق ورىندارعا بارۋىن شەكتەۋگە تىيىم سالۋ ىقپال ەتكەن. ينفەكتسيانىڭ تارالۋىن ازايتۋعا Ashyq جوباسى مەن جۇمىسى جانە ءۇي كارانتينىن بۇزۋشىلارعا قاتىستى اكىمشىلىك شارالار, ۆاكتسينالانباعان نەمەسە پتر-سىز قىزمەتكەرلەردىڭ كۇندىز جۇمىس ىستەۋىنە تىيىم سالۋ اسەر ەتتى.
«بىراق بىزدە حالىقتىڭ تىعىزدىعى جوعارى جانە جالعاسىپ جاتقان ىشكى كوشى-قون جاعدايىندا ۆاكتسينالانباعاندار دا كوپ. ازاماتتار شەكتەۋ شارالارىن بۇزۋدى جالعاستىرىپ, بەتپەردە كيمەيدى, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتامايدى, سونداي-اق جەكەلەگەن كاسىپكەرلەر Ashyq جۇيەسىنىڭ تالاپتارىن وتىرىك ورىندايدى», دەدى باس سانيتارلىق دارىگەر.
وسى ارادا الماتىدا ەۋروپا ەلدەرى مەن رەسەيدەن كەلگەندەرگە باقىلاۋ كۇشەيتىلگەنىنە توقتالا كەتكەن ءجون. سەبەبى, كورشى ەلدە ىندەت قايتا ءورشىپ تۇر. كوۆيد بويىنشا انتيرەكوردتار ەۋروپا جانە بالتىق ەلدەرىندە ورناتىلدى. وسىنداي جاعدايعا بايلانىستى, كولىكتەگى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ ەپيدەميولوگ ماماندارى وسى ەلدەردەن الماتى حالىقارالىق اۋەجايىنا كەلگەندەردى باقىلاۋدى كۇشەيتتى.
«رەسەي فەدەراتسياسىنداعى جاعداي كۇرت كۇردەلەنە ءتۇستى, ءبىز ەۋروپادان كەلگەندەرگە باقىلاۋدى كۇشەيتتىك, قازىر اۋرۋدىڭ كۇرت ءوسۋى بايقالادى. رۋمىنيادا, ۇلىبريتانيادا جانە بالتىق ەلدەرىندە انتيرەكورد جازىلدى. حالىق قازىرگى ۋاقىتتا اينالىمداعى «دەلتا» نۇسقاسىنا تولىق ءمان بەرۋى كەرەك. ەگەر بۇرىن ديارەيا سياقتى كۆي سيمپتومى باسىم بولسا, بۇگىندە وعان نەيرو-توكسيكالىق سيندروم قوسىلدى, بۇل ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ ناشارلاۋى. ناۋقاستار اۋرۋحاناعا تۇسكەن كەزدە ەسىن جوعالتادى. ميى زاقىمدانادى, اۋىرىپ جازىلعان ادامنان كوپكە دەيىن ىندەت بەلگىلەرى قالمايدى», دەدى ج.بەكشين.
ء«الى كۇنگە دەيىن قاۋىپ ايماعىندا قارتتاردىڭ جاعدايى قيىن ەكەنىن ۇمىتپاۋ قاجەت. ەڭ كوپ جۇقتىرعاندار – 20-39 جاستاعى ازاماتتار, ولار اپتاسىنا جۇقتىرعانداردىڭ 28%-ىن
قۇرايدى, 24%-ى – 40-59 جاستاعىلار, 25%-ى – 60 جاستان اسقاندار. سوڭعى اپتادا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا اۋرۋشاڭدىقتىڭ 2,6%-عا وسكەنى بايقالادى», دەدى الماتىنىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرى.
ج.بەكشين قازىرگى كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» نۇسقاسى جايلاپ تۇرعاندا, ونىڭ ءورشۋىن باسۋ ءۇشىن يممۋندىق قاباتتى 80%-عا جەتكىزۋ كەرەكتىگىن قايتا-قايتا قاپەرگە سالىپ وتىر. الايدا ۆاكتسينالاۋدىڭ كۇندەلىكتى ءوسۋى 1%-دى قۇرايدى.
«قازىر يممۋندىق قابات 54%-دى قۇرايدى. ەگەر وسىنداي قارقىندى ساقتاپ قالساق, وندا ۆاكتسينالاۋ مەرزىمى جىل سوڭىنا دەيىن سوزىلىپ, 70%-عا جەتۋى مۇمكىن», دەدى ج.بەكشين.
باس سانيتارلىق دارىگەر قازىرگى كوروناۆيرۋستىڭ «دەلتا» نۇسقاسىنىڭ وتە قاۋىپتى ەكەنىن, الماتىدا وسىعان قاتىستى جاعدايدىڭ 95%-ىنىڭ تىركەلگەنىن, اۋىرىپ جازىلعاندار اراسىندا اعزانىڭ السىرەۋى مۇمكىن ەكەنىن, اسىرەسە سوڭعى ۋاقىتتا ىندەت جۇقتىرعانداردا جۇيكە-توكسيكالىق بەلگىلەرى باسىم ەكەنىن ەسكە سالدى.
الماتى
