كينو • 24 قازان، 2021

تۇڭعيىعىنا تارتقان تۇرلاۋسىز كورىنىس

355 رەت كورسەتىلدى

كەيىنگى اپتالاردا جاستار اراسىندا قىزۋ تالقىلانىپ جۇرگەن تاقىرىپ – وڭتۇستىككورەيالىق «كالمار ويىنى» (Squid Game) دوراماسى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە جۇيەنى، سىبايلاس جەمقورلىقتى وسى حيكايانىڭ كادرلارى ارقىلى كەلەمەجدەپ، ءتۇرلى جاعدايدى سيپاتتايتىن «مەمدەر» تاراپ تا ۇلگەردى.

سەريالدىڭ جارىق كورگەنىنە ءبىر اي ەندى تولسا دا، قارالىم بو­­يىنشا Netflix ستريمينگتىك پلات­­فورماسىندا بۇرىن-سوڭدى جا­­ريا­لانعان فيلمدەر مەن كوپ­بو­لىم­دى سەريالداردى باسىپ وزدى. «كال­مار ويىنى» سيۋجەتىنەن بولەك، تانىمال بولۋ فەنومەنى كوپتى كو­بىرەك الاڭداتاتىن سى­ڭايلى.

دوراما Netflix ستريمينگتىك پلاتفورماسىندا 17 قىركۇيەك­تە جاريالانىپ، ەكى اپتا ىشىندە الەمنىڭ بىرقاتار ەلىندە تانى­مالدىلىققا يە بولدى. رەجيسسەر حۆان دون حەكتىڭ تۋىندىسى نا­عىز انتيۋتوپيا. ويتكەنى وقيعا قارىزىنان قۇتىلۋ ءۇشىن ومى­رىنە قاۋىپ توندىرەتىن ويىنعا كەلىس­كەندەر تۋرالى. قاراجاتتان تار­شىلىق كورىپ جۇرگەن 456 ادام ويىنعا قاتىسىپ، تاپسىرمانى مۇدىرمەي ورىنداۋى كەرەك. ءتىرى قالاتىن جالعىز جەڭىمپاز 46،5 ملرد ۆونعا (15 ملرد تەڭگە) يە بولادى. تۋىندىنى كورگەن كوپشىلىك جان تۇرشىگەرلىك كادرلاردىڭ كوپتىگىن العا تارتادى. ادام قيا­لىنا سىيمايتىن وقيعالار، جاع­دايلار كەيبىر كورەرمەن ءۇشىن ءتىپتى جيىركەنىشتى كورىنگەن.

جالپى، «كالمار» دەپ اتالاتىن ويىن كورەي بالالارى­نىڭ اراسىندا اۋەلدەن تانىمال. بالا­لار ويىنىنىڭ ەرەجەسى بو­يىن­شا، ەكى توپقا ءبولىنىپ، بوس تۇر­عان جەر­گە تالاسادى. ويىن الا­ڭى-­
­­­نان ءبىرىن-ءبىرى يتەرگەنگە ءتوزىپ، سى­زىل­­عان ايماقتان شىق­پاعان بالا – جەڭىمپاز.

«كالمار ويىنىنىڭ» تانى­مال بولۋىنا ومىردە ءجيى كەز­دە­سە­تىن وقيعالاردىڭ نەگىزگە الى­نۋى سەبەپ دەيدى. اسىرەسە قا­رىزعا بەل­شەسىنەن باتقاندار ماسە­لەسى كوپ­تى الاڭداتپاي قويماس. دە­گەنمەن «كالمار ويىنىنىڭ» فەنومەنى نەدە؟

جوعارىدا ايتقانىمىزداي، دورامانىڭ باس كەيىپەرلەرىنىڭ ءبىرى – زەينەتكەر اناسىنىڭ اقشاسىن جۇمساپ، قۇمار ويىننىڭ شىرماۋىنا ماتالعان جىگىت. اجىراس­قان ايەلىمەن دە، تۋعان قىزىمەن دە دۇ­رىس قارىم-قاتىناس قۇرا الماعان. ءبىر كۇنى ۇلكەن ويىنعا كەلىسسە، قوماقتى قارجىعا يە بولاتىنى تۋرالى ۇسىنىس تۇسەدى. جوعالتىپ الامىن دەپ قورقا­تىن ەشتەڭەسى بولماعاندىقتان ۇسىنىسقا جىگىت قۋانا كەلىسەدى. ويىندا جەڭىسكە جەتىپ، قىزىمەن قاتىناسىن رەتتەۋدى جوسپارلايدى. سون كي حۋن ويىننىڭ سوڭعى قاتىسۋشىسى، ياعني №456 ويىنشى بولادى.

كورەيا كينەماتوگرافياسى ءۇشىن سوڭعى جىلدار جەمىستى. بىل­­تىر رەجيسسەر حۆان دون حيوك­تىڭ «پارازيتتەر» ءفيلمى وس­كار جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. «كال­مار ويىنى» كوپ قارالعان فيلم بولىپ قانا قويماي، باس­قا سالالارعا دا اسەر ەتىپ جاتىر. ماسەلەن، اقش-تىڭ Variety اپتالىق باسىلىمى سەريال كەيىپ­كەرلەرى ويىن كەزىندە كيىپ جۇرەتىن اق اياقكيىمدەردىڭ ساتىلىمى سوڭ­عى ەكى اپتا ىشىندە 7800%-عا ارت­قا­نىن جازادى. مۇنداي تەندەن­تسيا­نى بايقاعان پسيحولوگ ماماندار ءفيلمنىڭ كوپ قارالۋىنا دا مار­كەتينگتىڭ اسەرى بار دەگەن وي ايتادى. سەريال تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىلەردە كوپ جازىلىپ، جاستار اراسىندا ءجيى تالقىلانۋى توبىر ەففەكتىسىن تۋعىزادى. ياعني بىرى­نە ءبىرى ەرىپ، تۋىندىنى «قىزىق ءۇشىن» قاراۋى مۇمكىن.

The Guardian گازەتىنىڭ شولۋشىلارى تۋىندىنىڭ تانىمال بولۋىنا وقيعاعا مۇرىندىق بولعان الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ماسەلەسى سەبەپ دەيدى. Real Good Economic Research Institute ورتالىعىنىڭ ساراپشىلارى وڭتۇستىك كورەيا تۇر­عىندارىنىڭ جالپى قارىزى ەلدىڭ ءىجو-دەن 5 پايىزعا كوپ دەگەن مالىمدەمە جاسادى. «بۇل دەگەنىمىز ءار ازامات ءبىر جىل بويى تابىسىن جيناسا دا، قارىزىنان قۇتىلا المايتىنىن بىلدىرەدى. ونىڭ ۇستىنە قارىزعا باتقاندار سانى كۇن ساناپ وسۋدە. دەمەك بۇل وزەكتى ماسەلە. سوندىقتان قارىزى بارلار تۋرالى سەريالدىڭ كوپتى قىزىقتىرۋى زاڭدى»، دەيدى ەكونوميستەر.

ماركەتينگ سالاسىنىڭ ماماندارى سەريالدىڭ تانىمال بولۋىنا الەۋمەتتىك جەلىنىڭ اسەرى كوپ دەگەن پىكىرمەن كەلىسەدى. TikTok پەن Instagram جەلىلەرىندەگى جازبالار، ۆيدەولار مەن سۋرەتتەر تۋىن­دىعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرىپ، كوپتىڭ نازارىن بۇردى. ءبىر عانا TikTok پلاتفورماسىندا #SquidGame حەشتەگىنىڭ قارالى­مى 37 ملن-عا جەتكەن.

جاقىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردە الماتى قالاسىندا وسى سەريال اتموسفەراسىن قايتالايتىن ءدامحانا اشىلعانى تۋرالى حابار تارادى. كىرۋ ءۇشىن 4 000 تەڭگە تولەپ، سەريال الەمىنە ەنىپ كەتۋگە بولادى دەيدى. جاستار وسى كونتسەپتتە تۋعان كۇن ۇيىمداستىرىپ ۇلگەردى. كەشكە شاقىرىلعاندار دوراما كەيىپكەرلەرى كيگەن كيىمدى قايتالاپ كەلۋى ءتيىس. ادەتتە 31 قازاندا اتاپ وتىلەتىن Halloween مەرەكەسى ءدال وسى تاقىرىپتا ءوتۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدار از ەمەس.

تۇركياداعى شانلىۋرفا قالا­سىنىڭ اكىمدىگى دە ترەندتى ۇتىم­دى پايدالانىپ ۇلگەرگەن. اكىم­دىك «قيىن جاعدايعا تاپ بول­ساڭ، باسقالاردى ىزدەمەي، بىزگە حابارلاس» دەگەن حابارلاماسى بار حاتتار تاراتقان. وندا اكىمدىكتىڭ بايلانىس نومىرلەرى كورسەتىلگەن. اكىمدىكتىڭ الەۋمەتتىك قورعاۋ ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ازامات­تارعا كەز كەلگەن كومەك بەرۋگە ءازىر ەكەنىن ءبىلدىرۋدىڭ جاقسى جولى بولدى دەيدى.

وسى رەتتە سەريالدىڭ تۇسى­رى­­لى­مىنە 21،4 ملن دوللارى جۇم­سالعانىن ايتا كەتكەن ءجون. Bloom­berg اگەنتتىگى تۋىندىدان تۇس­كەن تابىس 891،1 ملن دول­­لارعا جەتەدى دەگەن بولجام ايتادى.

سەريالعا جاستاردان بولەك، با­لالاردىڭ دا قىزىعۋشىلىعى ارتىپ تۇر. بالالار پسيحولوگى اسەم سابىرجانقىزىنىڭ ايتۋىن­­شا، تۋىندى اۆتورلارىنىڭ نۇس­­قاۋ­لىعىن ەسكەرۋ ماڭىزدى. ياعني سە­ريالدى 18 جاسقا تول­عان ازا­ماتتار كورە الادى. «با­لا­لار ويىندى جاقسى كو­رەدى. سون­دىق­تان بۇل سەريالعا قىزىعۋ­شى­لىقتىڭ جوعارى ەكەنى انىق. دەگەنمەن سەريالدىڭ يدەياسى دا، سيۋ­جەتى دە بالالار ءۇشىن قا­ۋىپ­­تى. جيىركەنىشتى ساحنالاردان بو­لەك، قارىز، ادام ءولتىرۋ سياق­تى ماسە­لەلەر كوتەرىلگەن. با­لا­­لار وزدەرى بايقاماسا دا ول وقي­عا ءتۇپساناسىنا جازىلىپ، كە­­يىن ءوز ومىرىندە وسىعان ۇق­ساس جاع­دايلارعا قالاي تاپ بول­عانىن بىل­مەي قالۋى عاجاپ ەمەس. ويت­كە­نى ادام وقىعان كىتابى، كور­گەن ءفيلمى، ارالاسقان ورتاسى ارقى­لى داميدى. كەيىپكەرلەردىڭ نە تا­نىس­تارىنىڭ ءىس-ارەكەتىن قاي­تا­­لاي­دى. سوندىقتان شىندىق پەن قيال­دى، جاقسى مەن جاماندى اجى­راتىپ ۇلگەرمەگەن بالاعا مۇن­داي تۋىندىنى كورسەتۋ دۇرىس ەمەس دەپ سانايمىن»، دەيدى پسيحولوگ.

جيىركەنىشتى، اۋراسى اۋىر كورىنىستەرگە تولى سەريال. استا­رىندا ۇلكەن ماسەلە بولعانىمەن، ادام قيالىنا سىيمايتىن ستسەناري. مۇنى بىرەۋ ءوزى ارنايى ىزدەپ كورسە، ەندى ءبىرى الەۋمەتتىك جە­لىدە كوپ تالقىلانعاننان كە­يىن قارايدى. قالاي بولعاندا دا ماسەلە – وزىمىزدە. ويتكەنى جا­ڭار­عان رەكوردتاعى سانداردى ءوزىمىز جاسايمىز. ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ورتامىزدىڭ جاقسى بولۋى ءۇشىن نەنى كورىپ، نە ءۇشىن وقى­عانىمىزدى سارالاعانىمىز ءجون شىعار.

سوڭعى جاڭالىقتار

اماناتقا ادالدىق

ادەبيەت • كەشە

ديلليان ۋايت قاھارىنا ءمىندى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار