ايماقتار • 22 قازان، 2021

تالاستىقتاردىڭ تارتۋى

142 رەت كورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ «بولا­شاققا باع­دار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لا­مالىق ماقالاسى اياسىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا وراي̆ تاراز قالاسىندا «تۋعان جەرىم – دارقان دالام» تاقى­رى­بىن­دا تالاس اۋدانىنىڭ كۇندەرى ءوتتى.

كونە شاھارداعى «بالاساعۇن» ورتا­لىق كونتسەرت زالى­نىڭ الدىنا كيىز ءۇي تىگىلىپ، كوركەم­ونەر­پاز­دار ءان مەن كۇيدەن شاشۋ شاشتى. سونىمەن قاتار تالاس اۋدا­نىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ونىم­دەرىنىڭ جارمەڭكەسى ۇيىم­داس­تىرىلدى. جارمەڭكەگە اۋداننان 2 توننا كارتوپ، 1 توننا كوكونىس، 300 كگ جىلقى ەتى، 500 كگ قوي ەتى، 250 كگ سيىر ەتى، 300 كگ ءسۇت ونىمدەرى مەن 200 كگ بالىق جانە «ابدراحمانوۆا» جەكە كا­سىپ­كەرلىگىنىڭ ءتاتتى ونىمدەرى قو­يىل­دى.

اتالعان شاراعا جامبىل وبلى­سىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپار­باەۆ ارنايى كەلىپ قاتىس­تى. تالاس اۋدانىنىڭ اكىمى ق­ا­ناتبەك مادىبەك ءوڭىر باس­شى­­­سىن اۋدان كۇندەرى اياسىن­دا ۇيىمداستىرىلعان جۇ­مىس­تار­مەن تانىستىردى. وبلىس اكىمى اۋەلى اۋداندىق ور­تا­لىق كىتاپحانا ۇيىم­داس­تىر­­عان كىتاپ كورمەسىن ارا­­لاپ كوردى. ودان كەيىن ب.ساپارباەۆ اۋداندىق ولكە­­تانۋ مۇراجايىنىڭ كورمە­سى­نە قويىلعان تاريحي جادى­گەر­­لەرمەن تانىستى. اۋدان كۇن­دە­رى اياسىندا «بالالار ونەر مەك­تەبى» ۇستازدارىنىڭ ونەرىن تاما­شالاعان وبلىس باسشىسى ولارعا جوعارى باعاسىن بەردى. سونداي-اق اۋدان كۇندەرىنە كەل­­گەن كوپشىلىك ۇلتتىق سپورت تۇر­لەرىنەن ۇيىمداستىرىلعان جارىستاردى تاماشالاپ، ۇلتتىق ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ جانە قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەلەرىن كوردى. بۇدان ءارى تالاس توپىراعىنىڭ تالانتتى انشىلەرى اسەم اننەن شاشۋ شاشتى. كونتسەرتكە ارنايى شا­قىرتىلعان ەلىمىزگە بەلگىلى ونەر ادامدارى جىگەر اۋپباەۆ پەن سارا امانگەلدى كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسىنا بولەندى. ءىس-شارا بارىسىندا تالاس اۋدانىنىڭ اكىمدىگى ارنايى تىككەن ون التى قانات الىپ كيىز ءۇيدى تاراز قالا­سى­نا كونە شاھاردىڭ كەرەگە­سى كەڭ بولسىن دەگەن جاقسى نيەتپەن سىيعا تارتتى. جالپى، بۇعان دەيىن دە تالاس اۋدانى وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «تارازعا تارتۋ» جوباسى اياسىندا قازىبەك بي كوشەسىنىڭ بويىنان بالالار ويىن الاڭشاسى مەن Street workout سالىپ بەرگەن بولاتىن.

قازاق حالقىندا قولدا بارىن وزگەمەن ءبولىسۋ، كومەك قو­لىن سوزۋ، جومارتتىق تانىتۋ ىزگى قاسيەت بولىپ سانالادى. عا­سىرلار بويى قازاق دالاسىندا جال­عاسىپ كەلە جاتقان وسىناۋ ءداستۇردىڭ جەلىسى ۇزىلمەي، بۇگىنگە جەتىپ وتىر. وب­لىس اكىمى ب.سا­پار­باەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «جومارت تۇلەك» جوباسى دا بۇگىندە ءوز جەمىسىن بەرۋدە. اۋليەاتا وڭى­رى­نەن شىققان بەلگىلى ازاماتتار اۋىلدىڭ گۇل­دەنۋىنە، دامۋىنا وزدەرىنىڭ ۇلە­سىن قوسىپ كەلەدى.

تالاس اۋدانى تۇرىمقۇل ەل­دى مە­كەنىنىڭ ازاماتتارى ۇيىم­­­­­داسىپ، ەلگە، جەرگە دەگەن پەر­زەنتتىك قۇرمەتىن ىستە­رى­­­­مەن كور­سەتتى. تۋعان جەرگە تۋ تى­گۋدى ماق­سات ەتكەن تۇلەك­تەر ءوز قارا­جات­­تارىنا اۋىلدان سوعىس ار­دا­گەر­لەرىنە ارناپ «ماڭگىلىك الاۋ» ەسكەرتكىشى، با­لالار ويىن الاڭى، «ويىق بابا» مەشىتى جانە سۋبۇرقاق سياقتى بىرنەشە نىسان سالىپ، ەل يگىلىگىنە بەردى. اۋىلدان وسىنداي نى­سان­داردىڭ سالىنعانىنا جەر­گىلىكتى تۇرعىندار دا ريزا­شى­لىقتارىن بىلدىرۋدە. ال اۋىلدان شىققان اتىمتاي جومارت ازاماتتار بۇل جۇمىسىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا ارناپ وتىر. اتالعان شاراعا اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى دوسجان ءامىروۆ، قا­زاق­ستان مۇسىلماندارى ءدىني باس­قارماسىنىڭ جامبىل وبلىسى بويىنشا وكىلى بەيبىت مىرزاگەلديەۆ، تالاس اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جۇمابەك اسەموۆ، اۋىل قارياسى ءازىمباي بايتەنوۆ جينالعان كوپشىلىككە تىلەكتەستىك ءبىل­دى­رىپ، وسىناۋ يگى ءىستىڭ اۋىلدا اتقارىلۋى ورىندى ەكەنىن جەتكىزدى. ال تالاس اۋدانىنىڭ اكىمى ق.مادىبەك اۋىلدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان ازاماتتارعا جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ جانە تالاس اۋدانى اكىمىنىڭ قۇر­مەت گراموتاسى مەن العىسحاتىن تابىس ەتتى. سونىمەن قا­تار كا­سىپكەر ماقۇلبەك مىر­زا­قۇلوۆ «شىڭعىسحان» شارۋا قو­جا­لىعىنىڭ اتىنان جاڭا مەشىت­تىڭ جۇمىسىنا اتسا­­لىس­­قان ازاماتتارعا سىي-سيا­پات جاساپ، قۇرمەت كورسەت­تى. اۋىلدىقتاردىڭ ۇيىم­شىل­دىعىنىڭ ناتيجەسىندە «ويىق بابا» مەشىتى ءبىر جارىم جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە تولى­عى­مەن اياقتالدى. جالپى قۇنى 80 ملن تەڭگەگە سا­لىنعان مەشىتكە قارجىلاي دە­مەۋشىلىك تانىتقان دا م.مىرزاقۇلوۆ ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. جيىندا جيەمبەت بەگادىلوۆ اۋىلدىق ىنىلە­رىنىڭ اتىنان م.مىرزاقۇلوۆقا ات مىنگىزىپ، شاپان جاپتى. بۇدان كەيىن جينالعان كوپشىلىك «ماڭ­گىلىك الاۋ» ەسكەرتكىشىنىڭ، بالا­لار ويىن الاڭىنىڭ، «ويىق بابا» مەشىتىنىڭ جانە سۋبۇر­قاق­تىڭ اشىلۋ ءساتىن تاماشالادى.

اۋىلدان شىققان سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ ەسىمدەرى جازىل­عان «ماڭگىلىك الاۋ» ەسكەرت­كىشىن «ارالبەك» شارۋا قوجا­لىعىنىڭ توراعاسى ەرلان ارالبەكوۆ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن سالىپ بەرىپ وتىر. نىساننىڭ قۇرىلىسىنا 5،5 ملن تەڭگە جۇمسالعان. ال «نۇرتاس» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى نۇرداۋلەت سارسەن 3،5 ملن تەڭگەگە بالالار ويىن الاڭىن سالسا، «باستاۋباي» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى عالىم باستاۋباەۆ سۋبۇرقاقتىڭ قۇرىلىسىنا ءوز ەسەبىنەن 2،5 ملن تەڭگە ءبولىپ، ەل يگى­لى­گى­نە بەردى. تۋعان جەرگە دەگەن پەرزەنتتىك پارىزىن سوزبەن عانا ەمەس، ىسپەن دە دالەلدەپ جۇرگەن ازاماتتار اۋىلدى كور­كەي­تۋ شارالارى مۇنىمەن شەك­تەل­مەيتىنىن، الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىنىن ايتىپ وتىر. ەندى تۇرلىباي اۋىلىنان اۋىل جاستارى ءۇشىن سپورت الاڭى مەن قىستىق سپورت زالى سالىنادى. سالتاناتتى جيىننان سوڭ كوپشىلىك كوركەمونەرپازداردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن كونتسەرتتىك باعدارلامانى تاماشالادى. شا­را سوڭى الامان بايگە، تاي باي­گە سياقتى ۇلتتىق ويىن­دار­عا ۇلاستى. بايگەدەن وزا شا­ۋىپ كەلگەن جۇيرىكتەرگە ۇيىم­داس­تى­رۋشىلار تاراپىنان قار­جى­لاي سىيلىقتار مەن ارنايى جۇل­دە­لەر تابىستالدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار