ىقپالداستىقتى ارتتىرۋ پەرسپەكتيۆالارى

قازاقستان-فرانتسيا ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا ءسوز بولدى

ەلىمىزدىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسىنىڭ قولداۋىمەن كەشە تاۋەلسىزدىك سارايىندا قازاقستان-فرانتسيا ىسكەرلىك كەڭەسىندە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستارعا كەدەرگى بولاتىن پروبلەمالار تارقاتىلىپ, ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا قاجەتتى تەتىكتەر جان-جاقتى ءسوز بولدى. فرانتسۋزدىق ىسكەرلەر قازاقستانمەن وندىرىستىك, ينۆەستيتسيالىق, تەحنو­لو­گيالىق جانە ساۋدا ارىپتەستىگىنە ءمۇد­دەلى. سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە فران­تسيادان ءىرى بيزنەس-دەلەگاتسيانىڭ كەلۋىن اتاپ وتۋگە بولادى. ەلىمىزگە 40-قا تارتا بەلدى كومپانيا مەن ەكونو­ميكالىق ۇيىمدار ءوز وكىلدەرىن جىبەر­سە, سولاردىڭ كەيبىرى قازىرگى تاڭدا بىرىككەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ قاتىسۋشىلارى («توتال», «الستوم», «ارەۆا», «ۆيكا», «شنايدەر ەلەكتريك», «سانوفي» جانە باسقالارى). ال اتالعان شاراعا قازاقستاندىق تاراپتان ۇلتتىق كومپانيالار, ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنىڭ 50-دەن استام وكىلى كەلىپ قاتىستى. جالپى, كەڭەس وتىرىسىنىڭ نەگىزگى بولىگى «قازاقستان مەن فرانتسيانىڭ ىنتىماقتاستىعى. عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ مودەلى» دەگەن تاقىرىپتا ءوتتى. وندا الدىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيا­لار ءمينيسترى قازاقستان-فرانتسيا ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى تەڭ توراعاسى اسەت يسەكەشەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. كەڭەس وتىرىسى وسىمەن التىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىرعانىن ءسوز ەتكەن تەڭ توراعا 2012 جىلدىڭ كورسەتكىشى بويىنشا فرانتسيا ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتە بەسىنشى ورىندا ەكەنىن جانە ءوزارا ساۋدا كولەمى 6 ميل­ليارد اقش دوللارىنا جەتكەنىن اتادى. ال ينۆەستيتسيا سالۋدا فرانتسيا ءتورتىنشى تۇعىردان كورىنىپ وتىر. 2005 جىلدان باستاپ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن فرانتسيا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا 10 ميلليارد دوللاردىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسياسىن قۇيىپتى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا 150-گە تارتا فرانتسۋزدىق كومپانيا جۇمىس ىستەۋدە. تەك سوڭعى بەس جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا كەلىپ جۇمىس ىستەي باستاعان كومپانيالار دا جەتكىلىكتى. قازاقستان-فرانتسيا ىسكەرلىك كەڭە­سىنىڭ تەڭ توراعالارى «ۆيزور حول­دينگ» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتورا­عاسى ايدىن كارىپجانوۆ پەن «Total» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى يۆ-لۋي دارريكاررەر دە ءسوز سويلەدى. ي.دارريكاررەر ءوز سوزىندە قازاق­ستاندىق ارىپتەستەرىمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقاندارىنا جيىر­ما جىلدان استام ۋاقىت بولعانىن, قازاقستان ورتالىق ازياداعى باستى ەكونوميكالىق دەرجاۆاعا اينالعانىن ەرەكشە اتادى. قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋدا فرانتسۋزدار الدىڭعى لەكتە كەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, دەلەگاتسيا قۇرامىنداعىلاردىڭ 25 پايىزى ءبىرىنشى رەت قازاق جەرىنە اياق باسىپتى. ونداعى ماقسات – قازاقستان تۋرالى جان-جاقتى اقپارات جيناپ, ەكى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا وزىندىك ۇلەستەرىن قوسۋ. ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ ەكى ەلدە كەزەك وتكىزىلىپ تۇراتىنىن العا تارتقان ا.كارىپجانوۆ ەلورداداعى وسى شاراعا قازاقستاندىق كومپانيالار وكىلدەرىن بارىنشا كوپتەپ قاتىستىرۋعا مۇمكىندىك تۋعانىن ايتتى. بۇل رەتتە, فرانتسيا ەلىمىزدىڭ ەۋروپاداعى ستراتەگيالىق ارىپتەسى ەكەنى دە ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. سوندىقتان دا كەڭەس جۇمىسى بارىسىندا جەرگىلىكتى ۇلەستى ارتتىرۋ, زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋ سياقتى پروبلەمالار تالقىعا تۇسۋدە. بۇدان كەيىن قاتىسۋشىلارعا فرانتسيا سىرتقى ساۋدا ءمينيسترى نيكول بريكتىڭ بەينە-ۇندەۋى كورسەتىلدى. قفىك-ءتىڭ تەڭ ءتورايىمى بولىپ تابىلاتىن بريك حانىم ءوز سوزىندە فرانتسيانىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا جانە ەكسپو-2017 جوباسىنا قاتىسۋعا مۇددەلى ەكەنىن جەتكىزدى. فرانتسيا ۇكىمەتى استانانىڭ بولاشاق دامۋىنداعى ەكولوگيالىق تازا «جاسىل» قالا رەتىندەگى جوبالارىن ازىرلەۋگە قارجى ءبولىپ وتىرعانى دا اتاپ ءوتىلدى. ارتىنان تالقىلاۋ ءۇش پلەنارلىق سەسسيادا: «ادامي رەسۋرستار جانە ءوندىرىستى وقشاۋلاۋ», «استانا ەكسپو-2017» جوباسى», ءمجا جۇيەسى جانە كوپجىلدىق مەمتاپسىرىس», «كەدەن وداعى مەن بسۇ» دەپ اتالعان تاقىرىپتاردا جالعاسىن تاپتى. ولاردا «استانا ەكسپو-2017», «قازاقستان تەمىر جولى», «قازاقستان عارىش ساپارى», «سامۇرىق-ەنەرگو», «قازاقستان ينجينيرينگ», «بايتەرەك» ۇبح جانە قازاقستان ۇلتتىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسىنىڭ باسشىلارى بايان­داما جاسادى. سونداي-اق, اتالعان شاراعا «سامۇرىق-قازىنا» ااق, «قازمۇنايگاز», «قازاقتەلەكوم», «قازاگرو», «قازپوشتا», «قازاقستان دامۋ بانكى», «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» جانە وزگە دە قۇرىلىمدار وكىلدەرى قا­تىستى. جالپى, ىسكەرلىك كەڭەسى جۇمىسىنان ەكى جاق تا ءتيىمدى شەشىمدەردىڭ بولعانىنا مۇددەلى ەكەندىگى بايقالدى. ال شارا بارىسىندا فرانتسۋزدىق دەلەگاتسيا وكىلدەرى قازاقستان ۇكىمەتى مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋگە مۇمكىندىك الدى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».