...بىردە جاقىن ءسىڭلىم ناۋقاستانىپ, جاڭادان اشىلعان الماتى قالالىق جەدەل شۇعىل كومەك كورسەتەتىن اۋرۋحاناعا تۇسكەن ەكەن, كوڭىلىن سۇراۋعا بارايىن. ونىڭ بۇرىنعى 115 جىلدىق تاريحى بار الماتى قالالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىنىڭ ورنىنا سالىنعانىن بىلەتىنمىن. اۋرۋحاناعا جاقىنداعاننان-اق عيماراتتىڭ سىرتقى كەلبەتى, ءتىپتى كىرەر باسپالداعىنان ءوزىمىز كۇندە بارىپ, كورىپ جۇرگەن وزگە ەمدەۋ ورىندارىنان مۇلدەم ەرەكشەلىگى بىردەن كوزگە ۇرىپ تۇردى. ىشكە كىردىم. ورتاسى الاڭقاي جوعارى قاباتتارعا دەيىن اينەكتەلگەن سامالاداي كەڭ دە جارىق حولل. قابىرعاعا بويلاي زاماناۋي ديزاينمەن جاسالعان انىقتامالىق بيۋرو, جاعالاي ناۋقاستارمەن كەزدەسۋگە ارنالعان ورىنداعى جايلى جيھازدار كىرىپ كەلگەن ادامنىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, جىلىلىق اسەر بەردى. شىنىمەن دە بىزدەردە وسىنداي كەرەمەتتەي اۋرۋحانانىڭ قالامىزدا بولعانىنا تاڭىرقاپ, تاڭداي قاقتىم. ولاي دەيتىنىم, 2007 جىلى اقش ەلشىلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋمەن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىر توپ جۋرناليستەرىن مۇحيت اسىرىپ, سول ەلدىڭ بەس شتاتىنداعى مەديتسينالىق كلينيكالارىن ارالاتقان-دى. سوندا عوي نەبىر اۋرۋحانالاردى كورىپ, قىزىعىپ تا قىزعانا قايتقانىم بار ەدى. ەندى مىنە, اۋرۋحاناعا كىرىپ كەلگەنىمدە سول ەلدەگى ءزاۋلىم, زاماناۋي كلينيكالار بىردەن كوز الدىما كەلدى. سونداعى كورگەندەرىمنەن ءبىر كەم ەمەس. ال وسى ماقالانى جازۋ ۇستىندە ارنايى بارىپ, اۋرۋحانانىڭ ىشكى جاعدايىن, ونىڭ مۇمكىندىگىنە كوز جەتكىزگەنىمدە, تەك تاڭدانىسپەن ءجۇردىم. ءارى كەۋدەمدە ءبىر ماقتانىش سەزىمى بويلادى. سودان دا شىعار, تاۋەلسىز ەلىمىزدە ەۋروپالىق جانە الەمدىك ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن, ۇلتىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالاتىن, كىمگە بولسا دا ۇيالماي كورسەتەتىن كەلىستى ەمدەۋ مەكەمەسىن اشۋعا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتىلىقتاردىڭ قۋانىشىمەن بولىسۋگە ارنايى اتباسىن بۇرىپ ءوزى كەلگەن-ءدى. وسىلايشا, سالتاناتپەن تۇساۋى كەسىلىپ, ەلباسىنىڭ باتالى لەبىزىمەن قىزمەتىن باستاعان الماتى قالالىق جەدەل شۇعىل كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسىنىڭ حالىقتىڭ ەڭ باستى بايلىعى, يگىلىگى – دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جولىنداعى قىزمەتىنە دە ءۇش جىل تولىپتى.
جاقسىنى كورمەككە...
كۇنگەيدەگى باس قالامىز اسەم الماتىنىڭ قاق ورتاسىنان ورىن تەپكەن 350 توسەكتىك 15 بولىمشەنىڭ باسىن قۇراعان اۋرۋحانانىڭ وتكەنىنە كوز جۇگىرتەر بولساق, ءارينە, العاشقى كەزەڭدەرىندە وزىنە ءتان قيىندىقتارى بولماي قالمادى. وسىعان قاراماستان ءوز ىسىنە ادال دا ۇقىپتى, تەك كاسىبي تۇرعىدا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ۇيىمداستىرۋشىلىق-ىسكەرلىك تۇرعىسىندا دا وزىندىك ۇستانىمىن جەمىستى قىزمەتىندە پايدالانا بىلگەن باس دارىگەر, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مانات تۇرار ۇلى سەيدۋمانوۆتىڭ بىلىكتىلىگى ارقاسىندا ۇجىم قيىندىقتاردان شىعىپ قانا قويماي, ايتۋلى جەتىستىكتەرگە دە قول جەتكىزىپ وتىر.
وعان دالەل كوپ. سونىڭ ەڭ باستىسى, 2012 جىلى الەمدىك ستاندارتقا سايكەستىلىك جونىندەگى ISO 9001:2008 سەرتيفيكاتىنا يە بولۋى. وسىنداي جاڭاشىل باعىتتاعى ەرەن ەڭبەكتىڭ ءبىردەن-ءبىر جەمىسى – 2011-2012 جىلدارداعى ستاتيستيكالىق الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر قورىتىندىسىمەن الماتى قالاسى بويىنشا – 1-ءشى, ال قازاقستان بويىنشا – 4-ءشى ورىن يەلەنىپ, رەسەي, قازاقستان, ۋكراينا, بەلارۋس مەملەكەتتەرى ۇلتتىق بيزنەس-رەيتينگىلەر وداعىنىڭ «سالا كوشباسشىسى» قۇرمەتتى ەستەلىك بەلگىلەرىمەن ماراپاتتالدى.
نەگىزى, الەمدىك تاجىريبە بويىنشا ءار مەملەكەتتە كەز كەلگەن ادام ءوز دەنساۋلىعىن سەنىپ تاپسىرا الاتىنداي بارلىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي اۋرۋحانالار تىركەلەدى. مىنە, اتالمىش اۋرۋحانانىڭ سونداي تالاپتارعا سايكەستىگىن بايقاعان وڭتۇستىككورەيالىق التى ءىرى, سونداي-اق قىتاي, ءۇندىستان, رەسەيدىڭ الدىڭعى قاتارلى كلينيكالارى ارىپتەستىك مەموراندۋمعا قول قويىپ, قويان-قولتىق جۇمىس جاساۋدا. بۇل جەردە تەك ادەمى عيمارات, ادەمى قابىرعا, ينتەرەر عانا ەمەس, مەديتسينالىق نىسان بولعاندىقتان تەحنولوگياسى, قۇرىلعى, اپپاراتتارى, ماماندارىنىڭ دەڭگەيى دە سوعان ساي بولۋى مىندەتتى.
وعان دا بىرەر مىسال. تراۆماتولوگيا بولىمشەسىندە وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى 96 جاستاعى اقساقالعا جامباس بۋىنى اۋىستىرىلىپ, ەلىمىز بويىنشا رەكورد جاساپ, قازاقستاندىق گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەندى. كلينيكادا العاش رەت ميكروحيرۋرگيالىق وتالار ساناتىنداعى قولى-باسىن قايتادان قۇراپ سالۋ وپەراتسياسى دا ءساتتى ءوتتى. ا.سىزعانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي حيرۋرگيا ورتالىعىمەن بىرلەسىپ قايتىس بولعان ادامنىڭ ءۇش ءبىردەي اعزاسىن الىپ, جۇرەگىن استانا قالاسىنداعى نكۇو-عا جەتكىزۋى, سونداي-اق №7 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانا مەن ا.سىزعانوۆ اتىنداعى ۇعحو-مەن بىرلەسىپ بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسىنا قاتىسىپ, ءوز ۇلەستەرىن قوسۋى دا كاسىبي بىلىكتىلىكتى قاجەت ەتەدى. ەندەشە, اۋرۋحانانىڭ رەسپۋبليكالىق عىلىمي ورتالىق ەمەس, قاتارداعى قالالىق ەمدەۋ كلينيكاسى, ءارى نەبارى ءۇش جىل عانا جۇمىس جاساپ وتىرعان اۋرۋحانا ەكەندىگىن ەسكەرسەك, بۇل جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى ۇلكەن جەتىستىك بولىپ سانالادى.
باس دارىگەر قالاي قۇرىلىسشى اتاندى
ءيا, باس دارىگەر مانات تۇرار ۇلى داپ-دايىن اۋرۋحاناعا كەلىپ, دايىن اسقا تىك قاسىق بولا قويعان جوق. ونىڭ ءىستىڭ كوزىن ءبىلىپ, تاباندىلىق تانىتۋىنا ۇزاق جىلدار بويى اتتان ءتۇسپەي وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى, ورىنباسارى, مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى بولعاندا جيناقتاعان تاجىريبەسى كومەككە كەلدى. بىلىكتى باسشىعا 2008 جىلى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ا.ەسىموۆ تەك سىرتقى كورپۋسى سالىنىپ, بەتون باعانالارى قويىلعان نىسانعا باس دارىگەر ەتىپ تاعايىنداپ تۇرىپ: «مىنە, ساعان اۋرۋحانا, ەندى وسىدان قازىرگى زامانعى بارلىق ستاندارت, تالاپتارعا ساي اۋرۋحانا جاساپ بەر», دەپ ۇلكەن سەنىم بىلدىرەدى, ءبىر جاعىنان ءوزى دە تاۋەكەلگە بارادى.
باس-اياعى بىتپەگەن مەديتسينالىق عيماراتقا باسشى تاعايىنداۋ تاجىريبەدە بولماعانىن ەسكەرىپ, ءارى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن كوپسالالى اۋرۋحانانى تۇرعىزۋدىڭ جوعارى جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنگەن مانات تۇرار ۇلى نامىسقا تىرىسىپ, ءارى سەنىپ تاپسىرىلعان ءىستىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن بار مۇمكىندىگىن, كۇش-قايراتىن جۇمسايدى. بايقايدى, ءبارىن نولدەن باستاۋ كەرەك. شەشىنگەن سۋدان تايىنباس, باس دارىگەر قىس قىراۋدا دا فۋفايكا كيىپ, قۇرىلىستىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. العاشىندا جالعىز بولدى, كەيىننەن ول دا بىتپەگەن اۋرۋحاناعا بىلىكتى مامان جاستاردى تارتادى.
ال قۇرىلىسشىلارعا نە كەرەك, تەزىرەك ءبىتىرىپ, نىساندى وتكىزۋ. ونىڭ ۇستىنە قيت ەتسە ەكى سوزدەرىنىڭ ءبىرى «مەملەكەتتىك ساراپتامادان ءوتىپ, جوباسى بەكىتىلىپ قويعان, وزگەرتۋگە بولمايدى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنەن قۇرال-جابدىقتار ءتىزىمى وتكەن» دەپ جولاتپايدى. ايعاي-شۋ. باس دارىگەر كۇيىپ-ءپىسىپ, ساراپتامانىڭ 2004 جىلى جاسالعانىن, 2010 جىلعا دەيىن بارلىق نورماتيۆتەردىڭ وزگەرگەنىن, 2005 جىلعى شىمكەنتتەگى شۋلى وقيعا وسىنداي اعاتتىقتان كەتىپ وتىرعانىن, قويشى ايتەۋىر ايتىسىپ-تارتىسىپ, ءوزىنىڭ يدەياسىن دالەلدەپ ءجۇرىپ, اۋرۋحانا ءىشىن قايتادان جوسپارلاتتى.
وسىلايشا, ءبىرىنشى كۇننەن وزدەرىنە قاجەتتى ەڭ سوڭعى زاماناۋي ۇلگىدەگى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا, قۇرىلعىلاردى ءتۇگەندەپ, ەڭ جاقسى ءتيىمدى, قولايلىسىن ينتەرنەت ارقىلى تاۋىپ, ماماندارمەن اقىلداسادى. ويتكەنى, ەرتەڭگى كۇنى جۇمىس ىستەيتىن وزدەرى. ماسەلەن, كۇمىستەن يوندالعان تەحنولوگيانى پولشادان, كونسيليۋمدى چەحيادان الدىردى. ناۋقاسقا ارنالعان توسەكتىڭ ءتورت ءتۇرىن, ەڭ اياعى قوقىس سالاتىن جاشىكتىڭ ءوزىن شەتەلدىك ساپاسى جوعارىسىنان تاڭدادى.
ەڭ قىزىعى, بيۋدجەتتەن ءبولىنگەن 3 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجىدان 210 ملن. ۇنەمدەگەن. وعان قوسا اۋرۋحانا ءىشىن تۇگەل قاسىقتاي جاساقتاپ, كەيبىر قۇرالداردان قور جاساپ العان.
اۋرۋحانانىڭ باستى ەرەكشەلىگى مەن جاڭاشىلدىعى
قالاي دەگەندە دە, اۋرۋحانا پايدالانۋعا بەرىلگەن العاشقى كەزدەرى باس دارىگەرگە وسىنشاما اۋقىمدى يگەرىپ, شارۋانى دوڭگەلەتىپ اكەتۋ وڭايعا تۇسپەدى. ول كەزدەرى سەنبى, جەكسەنبى, كۇندىز-ءتۇنى دەمەي تەلەفونعا تىنىم بولمادى, ءوزى دە اۋرۋحانادان شىقپادى. كۇندە لەزدەمە, كۇندە ءبىر شارۋانى بىتىرسە, ەكىنشىسى قىلتيىپ شىعىپ تۇردى. ال ەندى اراعا ءۇش جىل سالعاندا, سول توگىلگەن ماڭداي تەر اقتالعانداي. قازىر ءبارى ورنىقتى, اركىم ءوز جۇمىسىن بىلەدى. ويتكەنى, باسشى قالىپتاستىرعان جۇيە قالتقىسىز جۇمىس ىستەۋدە. اۋرۋحاناعا كىم كەلسە دە, ۇيالماي اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارىن ىقىلاسپەن كورسەتە الادى.
ماسەلەن, ءبىر مەزگىلدە 21 ناۋقاستى قابىلداي الاتىن جانساقتاۋ بولىمشەسىن الىڭىز. بۇگىنگى كۇنى جانساقتاۋ بولىمشەسىنە قانداي سوڭعى ۇلگىدەگى تەحنولوگيا كەرەك, ءارى ونى ورنالاستىرۋ, ناۋقاستارعا بىرىڭعاي سەرۆيستىك جاعداي ءبارى-ءبارى – ەڭ جوعارى دەڭگەيدە جاسالعان. اسىرەسە, كوپ فۋنكتسيالى ىڭعايلى توسەكتەردىڭ كەيبىرىندە بەس ءپۋلتتىڭ ورنالاسۋى – وتە اۋىر ناۋقاستارعا تاپتىرمايتىن كومەك, جاعداي. ناۋقاسقا قاجەتتى جىلۋ بەرەتىن كورپەلەر, ءموبيلدى رەنتگەن, ۋدز, ەلەكتروكارديوگرامما, جەكە زەرتحانا, ورتالىقتاندىرىلعان قۇبىرمەن كەلەتىن وتتەگى, 22 ستاتسيونارلىق يۆل – ءبارى-ءبارى ناۋقاستىڭ تەزىرەك وڭالۋىنا قىزمەت جاسايدى.
كەز كەلگەن ەمدەۋ مەكەمەسىندەگى زالالسىزداندىرۋ ءبولىمىنىڭ ساپالى جۇمىسى – سول اۋرۋحانانىڭ ءتولقۇجاتى ىسپەتتەس. مۇنداعى ورتالىقتاندىرىلعان زالالسىزداندىرۋ بولىمشەسى ەڭ سوڭعى شۆەيتساريالىق جابدىقپەن قامتىلعان. جۇمساق جانە قاتتى قۇرالدار كەستە بويىنشا قابىلدانىپ, ەكى ۇلكەن كامەرادا زالالسىزداندىرىلىپ, اۆتوماتتى تۇردە ورالىپ, كونتەينەرمەن تازا زوناعا وتەدى. ارينە, مۇنداي جۇيە ءار اۋرۋحانانىڭ ارمانى دەسەك تە بولعانداي.
حالىقارالىق ستاندارتقا ساي سوڭعى ۇلگىدە جاساقتالعان توعىز وپەراتسيا بلوگى دا ءوز الدىنا اڭگىمە. ولاردىڭ قابىرعالارى مەن توبەلەرى پانەلدەن جاسالعان. سونداي-اق وپەراتسيالىق ۇستەل اۋماعىنداعى ىشكى اۋا اعىنىن ءتورت سۇزگىدەن وتكىزەتىن بىرباعىتتى لامينارلىق تاراتۋشى اۋا جەلدەتكىشتەرى دە ءبىر جۇيەگە ەنگىزىلگەن. بلوكتا سىرقات اسقىنۋلارىنىڭ دامۋىنان قورعايتىن كۇمىس يوندى سەرتيفيكاتتالعان باكتەرياعا قارسى جابىندىلى پانەلدەر قولدانىلعان.
سونداي-اق, ساۋلەلى دياگنوستيكا, شۆەتساريالىق اپپاراتتارمەن جابدىقتالعان گەمودياليز, قابىلداۋ بولىمشەلەرى, جاڭادان اشىلعان ينسۋلت ورتالىعى, نەيروحيرۋرگيا بولىمشەسى ءوز دەڭگەيىندە قىزمەتتەرىن اتقارۋدا. اسىرەسە, مۇندا ناۋقاستار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالعان. ءبىر جانە ەكى كىسىلىك پالاتالار ارنايى توسەكپەن جابدىقتالىپ, ورتالىقتاندىرىلعان 25 پايىزدىق وتتەگىمەن جالعانعان. ءار سەكتسيادا اجەتحانا, جۋىناتىن دۋش, دارىگەرلەردىڭ ءبولمەسىندە دە قاجەتتى قۇرالدار مەن تۇرمىستىق زاتتارعا دەيىن قاراستىرىلعان. ءار قاباتتا, ءار بولىمشەدە مۇگەدەكتەرگە كەڭ اجەتحانالار دا ويلاستىرىلعان. اۋرۋحانادا ءجۇز كومپيۋتەردىڭ سەكسەنى ستاتسيونارلىق, 20-سى نوۋتبۋگ. اۋرۋحانانىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – بولىمشە اسحانالارىندا ورنالاسقان ليفت ارقىلى تاماق ازىرلەيتىن بلوكتان اس-سۋدىڭ كەلىپ تۇراتىنى.
كوپسالالى اۋرۋحانا قالانىڭ المالى جانە مەدەۋ اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتەدى. اۋرۋحانادا 12 كافەدرا جۇمىس ىستەيدى. شتاتتاعى 3 عىلىم دوكتورى, 9 عىلىم كانديداتى, 28 جوعارى ساناتتاعى دارىگەر, 82 جوعارى ساناتتى مەدبيكە حالىق دەنساۋلىعى كۇزەتىندە قالتقىسىز ەڭبەك ەتۋدە. اۋرۋحانا باسشىسى ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنەن ءتۇسىرمەيدى. 3 دارىگەر وڭتۇستىك كورەيادا, 12 مامان ليتۆادا, وتكەن ەكى جىلدا 191 مامان وزىمىزدە كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇزدىكتەرى ر.قادىرباەۆ, ا.كۇلەمباەۆا, ا.ءالىمجانوۆ, ك.تۇرىسبەكوۆا, م.شەرماحانوۆا سىندى اق حالاتتى ابزال جاندار وسىناۋ ۇلكەن ۇجىمنىڭ ماقتانىشتارى.
ءيا, نەبارى ءۇش جىلدا ەلىمىزدەگى مەديتسينا سالاسىنداعى بىرقاتار بيىك مەجەلەردى باعىندىرىپ, حالىقتىڭ العىسىنا ءبولىنىپ وتىرعان الماتى قالالىق جەدەل شۇعىل كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسى ۇجىمىنىڭ الداعى ۋاقىتتا دا ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قالتقىسىز قىزمەت ەتە بەرەتىنىنە سەنەمىز.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
––––––––––––––
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.
