ەرەكشە قارقىنمەن كوبەيگەن نەسيە ۇلەسى ىشكى جالپى ءونىم ء(ىجو) مەن حالىق تابىسىنىڭ نومينالدى وسىمىنەن ەداۋىر اسىپ تۇسكەن. «بۇل تۇتىنۋشىلىق كرەديت بەرۋ نارىعىنداعى تاۋەكەلدەردىڭ ارتۋىن راستايدى» دەيدى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى. ولاردىڭ حابارلاۋىنشا, ەلدەگى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ قالپىنا كەلۋى اياسىندا تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ ارتۋى, تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بويىنشا ورتاشا مولشەرلەمەنىڭ تومەندەۋى, سونداي-اق بانكتەردىڭ سكورينگتىك مودەلدەرىن جەتىلدىرۋ جانە تاۋەكەلدەردى جاقسى بولجاۋ مۇمكىندىگى تۇتىنۋشىلىق نەسيە كولەمىنىڭ وسۋىنە اسەرىن تيگىزگەن. ءوز كەزەگىندە بانكتەردىڭ ونلاين-سەرۆيستەردى دامىتۋعا باسا كوڭىل بولە باستاۋى دا – حالىقتىڭ نەسيەگە دەگەن ىقىلاسىن ارتتىرعان بىرەگەي سەبەپ.
جەكە تۇلعالارعا نەسيە بەرۋ تۇرعىسىنان Kaspi Bank-ءتىڭ ۇلەسى جوعارى – 33,9 پايىز. ەكىنشى ورىنعا 24,1 پايىزبەن «قازاقستان حالىق بانكى» ورنالاسسا, ودان كەيىن 7,9 جانە 7,8 پايىزبەن «سبەربانك» جانە «ەۋرازيالىق بانك» تۇر. دەرەككە قاراساق, جىل باسىنان بەرى ۇسىنىلعان تۇتىنۋشىلىق قارىزداردىڭ 88 پايىزىن ءۇش بانك – Kaspi Bank, «قازاقستان حالىق بانكى» جانە «سبەربانك» بەرگەن. ال قارىز الۋشىلاردىڭ 72 پايىزىندا كرەديتتەر بويىنشا بەرەشەك بورىشىنىڭ ورتاشا سوماسى 339,2 مىڭ تەڭگە بولاتىن, 1 ملن تەڭگەگە دەيىنگى سومادا قارىزى بار. تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەر بويىنشا قارىز الۋشىلاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارى – الماتىدا (24,1 پايىز), نۇر-سۇلتاندا (9 پايىز) جانە شىمكەنتتە (7 پايىز) شوعىرلانعان.
«بانكتەردىڭ كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزدارى بويىنشا 1 ملن تەڭگەگە دەيىنگى سوماداعى كرەديتتەر بويىنشا اي سايىنعى تولەمنىڭ ورتاشا سوماسى – 28,3 مىڭ تەڭگە. تۇتىنۋشىلىق قارىزداردىڭ ساپاسى وڭ سەرپىندى كورسەتىپ وتىر. 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن بەرەشەكتىڭ دەڭگەيى 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 6,8 پايىزدان تومەندەپ, 2021 جىلعى 1 قىركۇيەكتە 5,3 پايىزدى قۇرادى. تۇتىنۋشىلىق كرەديت بەرۋ تاۋەكەلدەرىن شەكتەۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ قارىز الۋشىنىڭ بورىش جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيتسيەنتىن ەسەپتەۋ مىندەتى بەلگىلەنگەن. ياعني بانكتەر قارىز بەرۋ كەزىندە قارىز الۋشىنىڭ مەرزىمى وتكەن تولەمدەر سوماسىن قوسا العاندا, بارلىق وتەلمەگەن قارىزدار بويىنشا بارلىق تولەمدەرى ونىڭ ورتاشا ايلىق كىرىسىنىڭ 50 پايىزىنان اسپاۋعا ءتيىس ەكەنىن ەسكەرۋى ءتيىس» دەلىنگەن اگەنتتىك حابارلاماسىندا.
بۇعان دەيىن اگەنتتىك تۇتىنۋشىلىق كرەديت بەرۋ تاۋەكەلدەرىن باقىلاۋ ءۇشىن شارالار قابىلداعان بولاتىن. بارلىق كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بويىنشا اقى تولەۋ مەرزىمىن 90 كۇنگە كەشىكتىرگەننەن كەيىن تۇراقسىزدىق ايىبى مەن كوميسسيانى ەسەپتەۋگە تىيىم سالىندى. بۇل رەتتە تولەمگە قابىلەتسىز تۇلعالارعا قارىز بەرۋدىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس مولشەرىنەن اسپايتىن ازاماتتارعا قارىز بەرۋگە تىيىم سالىنعان. بانكتەر جاپپاي تۇتىنۋشىلىق نەسيە بەرۋدەن تارتىنۋى ءۇشىن بانكتەردىڭ وسىنداي كرەديتتەر بويىنشا جەكە كاپيتالىنىڭ جەتكىلىكتىلىگىنە (150 پايىزدان باستاپ 300 پايىزعا دەيىن) دەگەن تالاپتار دا ەكى ەسە ۇلعايعان.
سونىمەن قاتار پروبلەمالىق بەرەشەكتىڭ وسىمىنە جول بەرمەس ءۇشىن 2021 جىلدىڭ 9 ساۋىرىنەن باستاپ قارىز الۋشىعا كرەديتتىك بيۋرو جۇيەسىندە «وڭالتىلعان» مارتەبەسىنىڭ تاعايىندالۋىن كوزدەيتىن وڭالتۋ تەتىگى ەنگىزىلگەن ەدى. قازىرگى ۋاقىتتا 1,9 ملن ازامات «وڭالتىلعان» مارتەبەسىنە يە. وسى ورايدا اگەنتتىك وكىلدەرى ازاماتتاردىڭ قارىزدار بويىنشا بورىش جۇكتەمەسىنىڭ ءوسىمىن شەكتەۋ ءۇشىن كەپىلدى بانكتىك قارىزدار بويىنشا جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەلەرىنىڭ شەكتى ولشەمدەرى 16 پايىزدىق تارماققا دەيىن (56 پايىزدان باستاپ 40 پايىزعا دەيىن) ازايتىلعانىن ايتادى. كەپىلسىز بانكتىك قارىزدار بويىنشا 56 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالماق. سونىمەن بىرگە يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزدارى بويىنشا 31 پايىزدىق تارماققا (56 پايىزدان باستاپ 25 پايىزعا دەيىن) تومەندەتىلگەن.
قازىرگى كەزدە اگەنتتىك ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, بورىش جۇكتەمەسى كوەففيتسيەنتىن, جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسىن جانە كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بويىنشا كاپيتالدى ەسەپتەۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋدى قامتيتىن تۇتىنۋشىلىق كرەديت بەرۋدەگى تاۋەكەلدەردى ۇستاپ تۇرۋ بويىنشا قوسىمشا شارالاردى پىسىقتاپ جاتىر.
