كەڭەستى اشقان پرەمەر-مينيستر جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قاعيداتى رەتىندە ادامعا باعدارلانعان ساياساتتىڭ بەكىتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل قابىلداناتىن بارلىق شەشىم ەڭ الدىمەن ازاماتتار ءۇشىن ناقتى ناتيجەگە باعىتتالۋى ءتيىس ەكەنىن بىلدىرەدى.
مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك سالانى, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ. سونداي-اق مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ, حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت.
«مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا ۇلت دەنساۋلىعىنا بولىنەتىن قاراجاتتىڭ جىمقىرىلۋىن باستى ماسەلە رەتىندە اتاپ ءوتتى. ۇلت ساۋلىعىنا باعىتتالعان قارجىنىڭ جىمقىرىلۋى – مۇلدەم اقىلعا سىيمايتىن جاعداي. وسىعان بايلانىستى بىرقاتار جۇيەلى شەشىمدەر قابىلداندى. قور قارجى مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا بەرىلدى. بۇل قولدانىستاعى ولقىلىقتاردى جويۋعا, جالعان ەسەپتەر مەن قۇجاتتاردى بۇرمالاۋدىڭ الدىن الۋعا جانە قاتاڭ قارجىلىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيۋدجەتتەن بولىنەتىن ءار تەڭگەنىڭ ارنايى مەديتسينالىق قىزمەت, دارىلىك زات نەمەسە مەديتسينالىق قۇرىلعى تۇرىندە ناقتى ازاماتقا دەيىن جەتۋى الداعى جۇمىستىڭ نەگىزگى قاعيداتى بولۋى ءتيىس. بارلىق شىعىن تولىق اشىق ءارى ولاردىڭ ءوز تسيفرلىق ءىزى بولۋى قاجەت. ونسىز ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمدى قامتاماسىز ەتە المايمىز. قوردى ترانسفورماتسيالاۋ ناتيجەسىندە ءتيىمسىز شىعىنداردى, ەڭ الدىمەن دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الۋ سالاسىندا قىسقارتۋ; بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى نەعۇرلىم دالىرەك جۇرگىزۋ جانە دەموگرافيالىق وزگەرىستەردى ەسكەرۋ ارقىلى ءدارى-دارمەك جەتكىزۋدەگى ىركىلىستەر ماسەلەسىن شەشۋ; پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋعا كوشۋ ارقىلى قور قۇرىلىمىن وڭتايلاندىرۋ سياقتى ماقساتتارعا قول جەتكىزىلۋى ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
قور قارجى مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا بەرىلگەن كۇننەن بەرى اتقارىلعان جۇمىستار بارىسى قارالىپ, ءمامس جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تالقىلاندى.
پرەمەر-مينيسترگە قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ قابىلدانىپ جاتقان ينستيتۋتسيونالدى شارالار تۋرالى باياندادى. ءمامس جۇيەسى شەڭبەرىندە جىل سايىن شامامەن 3,4 ترلن تەڭگە قايتا بولىنەدى. قارجى مينيسترلىگى قاراجاتتى باسقارۋدى وڭتايلاندىرۋعا جانە ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ كولەمىن «كولەڭكەدەن» شىعارۋعا, حالىققا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ۇزدىكسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باسقا دا بىرقاتار زاڭعا تۇزەتۋلەر ازىرلەدى.
«الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق باسقارما توراعاسى گۇلميرا سابدەنبەك ءمامس جۇيەسىنە جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەلەرى تۋرالى باياندادى. ءبىرتۇتاس باسقارۋ ۇدەرىسىنىڭ جوقتىعى جانە جۇمىستاردىڭ ناۋقاس پەن جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تۇپكىلىكتى ناتيجەلەرىنە ەمەس, ەڭ الدىمەن كورسەتىلگەن قىزمەتتەر كولەمىنە باعدارلانۋى باستى ماسەلە ەكەنى اتاپ ءوتىلدى.
ءمامس جۇيەسىندەگى ولقىلىقتاردان كەيىن قورعا جاڭا باسشى تاعايىندالدى
اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن قور تاراپىنان سوڭعى 1,5 اي ىشىندە كەشەندى شارالار قابىلداندى. اتاپ ايتقاندا:
-
جۇيەنىڭ شىعىستارى مەن قارجىلىق مىندەتتەمەلەرى قۇرىلىمىن تالداۋ نەگىزىندە قارجى اعىندارىن باقىلاۋ كۇشەيتىلدى;
-
مەديتسينالىق كومەك كولەمىن ليميتتەۋ, مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تولەۋ جانە اۆانستاۋ تاسىلدەرى قايتا قارالدى;
-
جوسپارلاۋ, مونيتورينگ جانە ساتىپ الۋدى قوسا العاندا, نەگىزگى قارجىلىق وكىلەتتىكتەردى ورتالىقتاندىرۋ باستالدى;
-
قوردىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمى وڭتايلاندىرىلدى جانە الاياقتىق ارەكەتتەردىڭ الدىن الۋعا ارنالعان باقىلاۋ كونتۋرى قۇرىلدى;
-
انوماليالار مەن اۋىتقۋلاردى انىقتاۋ ماقساتىندا اناليتيكالىق مونيتورينگ جۇيەسىنە جي ەنگىزۋ باستالدى;
-
قوردىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە قارجى مينيسترلىكتەرىنىڭ, سونداي-اق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن ينتەگراتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
پرەمەر-مينيسترگە وپەراتسيالىق قارجىلاندىرۋدان ستراتەگيالىق ءارى زياتكەرلىك باسقارۋعا كوشۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن ءمامس 2.0 جاڭا مودەلى تانىستىرىلدى. جاڭا ارحيتەكتۋراعا سايكەس, قور تەك قىزمەتتەرگە اقى تولەۋمەن شەكتەلمەي, بۇكىل دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىن بولجاۋ, باقىلاۋ, تالداۋ جۇرگىزۋ جانە ونىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ فۋنكتسيالارىن دا اتقارادى.
رەفورمانىڭ ءتورت نەگىزگى باعىتى بەلگىلەندى, ولاردىڭ ىشىندە:
-
اكتۋارلىق باسقارۋ دەموگرافيانى, اۋرۋ تۇرلەرىن جانە مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ, قارجىلىق مىندەتتەمەلەردىڭ جۇزەگە اسۋىن ۇزاقمەرزىمدى بولجاۋ ءتاسىلىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى. بۇل تەڭگەرىمسىزدىكتەردى الدىن الا انىقتاۋعا, قارجىلاندىرۋ پارامەترلەرىن تۇزەتۋگە جانە قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
-
تاۋەكەلگە باعدارلانعان مودەل بويىنشا ەلىمىزدىڭ بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدارىن senim, baqylau, qauyp دەگەن ءۇش ساناتقا ءبولىپ, ولاردىڭ قىزمەتىن ينتەگرالدى تاۋەكەل-سكورينگ بويىنشا باعالاۋ جوسپارلانۋدا. ادال مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋشىلەر جەڭىلدەتىلگەن رەجيمدە جۇمىس ىستەي الادى, ال بۇرىن زاڭبۇزۋشىلىقتار انىقتالعان ۇيىمدار كۇشەيتىلگەن باقىلاۋ مەن اۋديتكە الىنادى.
-
تسيفرلىق انتيفرود-قاداعالاۋ – بۇل جالعان تىركەۋلەردى, قىزمەتتەردىڭ قايتالانۋىن, نەگىزسىز گوسپيتاليزاتسيالاۋدى, كولەمدەردىڭ جاساندى ءوسۋىن جانە تاعى دا باسقا جايتتاردى اۆتوماتتى تۇردە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اناليتيكالىق جۇيە. حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس, ول دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ءتيىمسىز شىعىندارىن ورتا ەسەپپەن 5-10%-عا تومەندەتەدى.
-
بىرىڭعاي تسيفرلىق ارحيتەكتۋرا جوسپارلاۋدان باستاپ مەديتسينالىق كومەككە اقى تولەۋگە دەيىنگى قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق پروتسەستەرىن بىرىكتىرەدى, وندا اقشا اعىندارى تولىق قاداعالانادى. مۇنداعى نەگىزگى ەلەمەنت – تسيفرلىق تەڭگەنى پايدالانۋ. قور «سك-فارماتسيامەن» بىرلەسىپ ونى دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الۋ سالاسىندا قولدانۋ بويىنشا جۇمىستى باستادى.
سونداي-اق پرەمەر-مينيسترگە ءمامس-ءتىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسىنىڭ تەحنولوگيالىق نەگىزى جانە «تسيفرلىق قالقانى» بولىپ سانالاتىن Qalqan جاڭا تسيفرلىق پلاتفورماسىنىڭ فۋنكتسيونالدىق مۇمكىندىكتەرى تانىستىرىلدى.
اقپاراتتىق-ەسەپكە الۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى جاناسىل وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, پلاتفورما قارجىلاندىرۋ پروتسەستەرىن تولىق تسيفرلاندىرۋدى, مەديتسينالىق اقپارات جۇيەلەرىمەن (اج) ينتەگراتسيالاۋدى, بارلىق باسقارۋ شەشىمدەرىن تالدامالىق سۇيەمەلدەۋدى جانە پاتسيەنتتەر مەن كلينيكالاردى قولداۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
ماسەلەن, پاتسيەنت دەڭگەيىندە Qalqan جۇيەسىندە قىزمەتتەر, گوسپيتاليزاتسيالار, تالداۋلار, تاعايىنداۋلار, مەديتسينالىق شىعىستار, ءمامس, تمككك بويىنشا شىعىنداردى ءبولۋ بويىنشا اقپارات جيناقتالادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل دەرەكتەردىڭ بارلىعى بىتىراڭقى, سول سەبەپتى پاتسيەنت كوپ رەتتە وزىنە قاتىستى احۋالدىڭ تولىق سيپاتىن كورە المايدى. Qalqan پاتسيەنتتىڭ بىرىڭعاي دەرەكتەر تىزبەگىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار ازاماتتار سايكەسسىزدىكتەر تۋرالى حابارلاۋعا مۇمكىندىك الادى. بۇل «حالىقتىق باقىلاۋ» مەحانيزمىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ال مەديتسينالىق مەكەمەلەر دەڭگەيىندە پلاتفورما رەسۋرستار, ينفراقۇرىلىمدار, كادر تاپشىلىعى, اۋىتقۋلار, قارجى سياقتى جانە تاعى دا باسقا مالىمەتتەردى تالدايدى. وسى دەرەكتەر نەگىزىندە تاۋەكەلدەردى كەشەندى تۇردە باعالاي وتىرىپ, ولاردى جويۋ بويىنشا ۇسىنىمداردى اۆتوماتتى تۇردە ازىرلەيدى. وسىلايشا ول ەلدەگى بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ رەيتينگىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قالىپتاستىرادى. ودان بولەك, Qalqan قولدانىستاعى شەكتەۋلەر مەن باسىمدىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەتتى ۇيلەستىرە باسقارۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
قور ساراپشىلارىنىڭ ەسەپتەۋلەرىنە سايكەس, ەنگىزىلەتىن يننوۆاتسيالاردىڭ الەۋەتتى ەكونوميكالىق اسەرى 200 ملرد تەڭگەدەن اسادى. رەفورما مەديتسينالىق قىزمەتتەردى قارجىلاندىرۋ مەن ونىڭ ساپاسىنىڭ ايقىندىعىن جانە تولىق قاداعالانۋىن, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنىڭ تومەندەۋىن قامتاماسىز ەتەدى, بۇل ءوز كەزەگىندە جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بۇكىل جۇيەسىنە وڭ اسەر ەتەدى.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا ولجاس بەكتەنوۆ ۇسىنىلعان تاسىلدەردى ماقۇلداپ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۆەدومستۆولارعا بىرقاتار تاپسىرما بەردى.
ادىلەت, ۇلتتىق ەكونوميكا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرى وسى جىلدىڭ 25 ناۋرىزىنا دەيىن قور قىزمەتىن جەتىلدىرۋ بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋى ءتيىس.
قارجى مينيسترلىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ادىلەت, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ, بيىلعى 31 ناۋرىزعا دەيىن مەملەكەتتىڭ جىل سايىنعى جارناسى مولشەرىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىنان الىنعان ينۆەستيتسيالىق كىرىس سوماسىنان اسپايتىن سوماعا قىسقارتۋ بويىنشا, سونداي-اق تمككك مەن ءمامس-ءتى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن قوردىڭ جيناقتالعان اكتيۆتەرىن پايدالانۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار بەرۋى قاجەت.
ال استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن بارلىق ءوڭىر اكىمدەرى, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 2026 جىلدىڭ 15 ساۋىرىنە دەيىن ءمامس جانە تمككك شەڭبەرىندە قىزمەت كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ Qalqan جۇيەسىنە كوشۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.
